Những con số “biết nói” và cú hích thể chế cho dòng vốn xanh
Thực tiễn cho thấy, tài chính xanh tại Việt Nam đã vượt qua giai đoạn khởi động để bước vào quỹ đạo phát triển thực chất. Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng xanh toàn nền kinh tế đạt trên 750 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 10% so với cuối năm 2024 và chiếm khoảng 4,3% tổng dư nợ.
Đáng chú ý, trong giai đoạn 2017–2024, tốc độ tăng trưởng bình quân của tín dụng xanh đạt trên 21%/năm –mức tăng cao hơn rõ rệt so với tín dụng chung. Những con số này phản ánh sự dịch chuyển ngày càng rõ ràng của hệ thống tài chính trong việc ưu tiên phân bổ nguồn lực cho các lĩnh vực thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững.
Để dòng vốn xanh thực sự lan tỏa, vai trò kiến tạo của thể chế giữ ý nghĩa quyết định. Một bước ngoặt quan trọng được ghi nhận vào tháng 7/2025, khi Chính phủ chính thức công bố Danh mục phân loại xanh. Lần đầu tiên, Việt Nam có một bộ tiêu chí thống nhất, đóng vai trò như “ngôn ngữ chung” giữa bên cấp vốn và bên sử dụng vốn, giúp giảm thiểu rủi ro “tẩy xanh”, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho các tổ chức tín dụng trong quá trình thẩm định và cấp vốn.
Cùng với đó, tư duy hoạch định chính sách đang có sự thay đổi căn bản. Tại hội thảo “Động lực tăng trưởng kinh tế hai chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026”, PGS.TS Trần Đình Thiên, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mang tính “phi thường”, khi các chính sách không còn được ban hành rời rạc mà được thiết kế theo “bộ”, theo “khối”, hướng tới giải quyết vấn đề một cách tổng thể. Trong bức tranh đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW năm 2025 được xem là cú hích quan trọng, mở rộng phạm vi tài sản bảo đảm sang cả động sản, tài sản vô hình và tài sản hình thành trong tương lai, qua đó tháo gỡ nút thắt vốn kéo dài đối với khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân.
Xung lực từ tài chính xanh và sự chuyển mình của doanh nghiệp
Bước sang năm 2026, thị trường tài chính xanh được kỳ vọng sẽ chứng kiến những chuyển động mạnh mẽ hơn với sự xuất hiện của các công cụ huy động vốn mới. Việc thí điểm phát hành trái phiếu chính phủ xanh, cùng sự hình thành thị trường tín dụng xanh bài bản, đã mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn dài hạn, chi phí hợp lý cho các dự án phát triển bền vững. Đặc biệt, gói hỗ trợ lãi suất 2% dành cho các dự án đáp ứng tiêu chuẩn ESG thông qua hệ thống ngân hàng thương mại đã trở thành lực đẩy đáng kể, giúp nhiều doanh nghiệp vượt qua rào cản tài chính để đầu tư đổi mới công nghệ, xanh hóa quy trình sản xuất.
Dòng vốn xanh không chỉ giải quyết bài toán vốn, mà còn tạo áp lực tích cực buộc doanh nghiệp phải nâng cấp năng lực quản trị, minh bạch tài chính và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Dưới tác động đó, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang có những chuyển động mạnh mẽ nhằm đón đầu cơ hội mới.
Theo ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (KBC), dòng vốn FDI chất lượng cao đang hướng mạnh vào Việt Nam, song khẩu vị của nhà đầu tư đã thay đổi căn bản.
Phát triển hạ tầng gắn với năng lượng sạch, trung tâm dữ liệu AI và các tiêu chuẩn xanh đang trở thành điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn này. Với chiến lược phù hợp, ông Tâm cho rằng Việt Nam hoàn toàn có cơ hội vươn lên nhóm các nền kinh tế hàng đầu thế giới trong thập kỷ tới.
Nhìn về triển vọng năm 2026, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Tổng Giám đốc Techcom Securities (TCBS), nhận định đây là năm bản lề cho một chu kỳ tăng trưởng mới. Khi thị trường chứng khoán phục hồi rõ nét, VN-Index vượt mốc 1.800 điểm và hướng tới vùng 2.000 điểm, sự cộng hưởng giữa thị trường vốn và dòng tín dụng xanh từ hệ thống ngân hàng sẽ tạo nên bệ đỡ tài chính vững chắc cho nền kinh tế.
Dòng vốn xanh, với sự khơi thông từ chính sách, sự đổi mới từ hệ thống tài chính – ngân hàng và nỗ lực minh bạch hóa của cộng đồng doanh nghiệp, đang từng bước trở thành chìa khóa quan trọng giúp Việt Nam duy trì động lực tăng trưởng, vượt qua bẫy thu nhập trung bình và hiện thực hóa khát vọng thịnh vượng trong kỷ nguyên phát triển mới.
Tín dụng Xanh hiện không còn là hoạt động mang tính trách nhiệm xã hội, mà đã trở thành trụ cột chiến lược trong định hướng phát triển của ngÂn hàng. ngân hàng sẵn sàng cấp vốn dựa trên dòng tiền và hiệu quả thực tếcủa dự án, nhưng doanh nghiệp phải minh bạch hóa hoạt động tài chính, chuẩn hóa hệ thống sổ sách và quản trị theo hướng hiện đại.
Ông Phạm Hồng Hải
Tổng Giám đốc Ngân hàng OCB
