Những ngày này, hơn 3 ha dưa chuột liên kết của anh Đinh Văn Nghĩa (xã Mai Hoa, tỉnh Hà Tĩnh) đang bước vào giai đoạn thu hoạch quả. Đây là vụ dưa liên kết thứ 3 được triển khai trồng trên vùng đất khô cằn xã Mai Hoa và được đánh giá mang lại hiệu quả kinh tế tại địa phương.
Giữa năm 2025, UBND xã Mai Hoa cùng một số hộ dân đi tham quan mô hình trồng dưa chuột liên kết tại các tỉnh phía Bắc. Sau khi tham quan thực tế, trở về địa phương thấy quỹ đất tại địa phương có nhiều lợi thế để phát triển trồng dưa chuột. Ngay sau đó, chính quyền địa phương, người dân thành lập các tổ hợp tác để trồng dưa. 3 THT trồng dưa tại địa phương ra đời và quy hoạch gần 5 ha diện tích đất màu để chuyển đổi sang trồng dưa chuột.
Sau nhiều buổi trao đổi kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật, tháng 7/2025, những cây dưa chuột giống đầu tiên được gieo trồng trên vùng đất xã Mai Hoa. Khi những cây dưa bắt đầu xanh tốt phát triển thì gặp ngay cơn bão số 10, hơn một nửa diện tích dưa đã xuống giống bị hư hại. Số còn lại khoảng 2 ha, người dân vẫn kiên trì chăm sóc và cho thu vụ dưa đầu tiên. Dù bị ảnh hưởng do bão nhưng năng suất và sản lượng dưa thu được đã khích lệ người dân tiếp tục xuống giống vụ dưa thứ 2 và vụ dưa này cũng thành công ngoài mong đợi.
Nhìn những ruộng dưa xanh tốt không ai nghĩ rằng vùng đất này trước đây trồng ngô, lạc đậu, song có những thời điểm khí hậu khắc nghiệt nên sản xuất không hiệu quả, một số diện tích bị người dân bỏ hoang. Nay được phủ xanh bằng những ruộng dưa chuột xanh tốt.
Sau khi xã cho đi tham quan các tỉnh phía Bắc về anh Nghĩa đã thuê lại gần 4 ha diện tích này của nhiều hộ dân trong thôn để đầu từ hệ thống thủy lợi, nước tưới để tiến hành trồng dưa. Để tăng độ ẩm cho đất, ngăn cỏ dại những luống dưa được phủ nilon.
Anh Đinh Văn Nghĩa, xã Mai Hoa chia sẻ: Hai vụ dưa trước chúng tôi khá thắng lợi. Tuy nhiên, ở những vụ dưa đó, thời tiết khá thuận lợi cùng với việc chăm sóc tuân thủ đúng kỹ thuật với bên liên kết nên cây dưa sinh trưởng và phát triển tốt. Nhưng vụ dưa thứ 3 này, lại đúng vào thời điểm nắng nóng gay gắt nhất tại địa phương. Điều kiện khí hậu ở đây khá khắc nghiệt, nắng nóng, gió Lào bỏng rát nên cây cối rất khó phát triển. Nên vụ này, chúng tôi chỉ trồng thử nghiệm và diện tích cũng ít hơn các vụ trước. Nhưng, hiện nay, dưa đã cho thu hoạch và cho những kết quả khả quan.
Để có được những ruộng dưa xanh mướt giữa mùa hè nắng nóng như hiện nay, bản thân anh Nghĩa cũng như các thành viên trong THT đã có những giải pháp chăm sóc phù hợp với điều kiện thực tế. Nguồn nước tưới được sử dụng một cách khoa học, các luống dưa được lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt giúp tiết kiệm nước.
Được biết, vụ dưa này, THT chỉ sản xuất 3 ha dưa chuột, và 2 sào mướp đắng, còn những diện tích còn lại được chuyển sang sản xuất ngô các loại.
Nguyễn Thị Hoài Thương (vợ anh Nghĩa) cho biết: Trong quá trình hợp tác liên kết trồng dưa chuột, phía công ty liên kết luôn sát sao, thường xuyên hướng dẫn về kỹ thuật chăm sóc và kiểm tra tiến độ, đồng hành cùng chúng tôi. Do đó, giữa chúng tôi với đơn vị liên kết phối hợp nhịp nhàng và cho kết quả đạt như mong muốn. Vụ dưa này, chúng tôi chỉ trồng thử nghiệm vì sợ cây dưa không chịu được nắng hạn. Nhưng nhờ áp dụng đúng kỹ thuật, phân bổ nguồn nước tưới và phân bón hợp lý nên cây dưa phát triển xanh tốt cho quả đều đẹp.
Hiện nay, vườn dưa của anh Nghĩa được thu hoạch mỗi ngày, trung bình mỗi ngày thu 1,5 tấn quả với giá bán thời điểm này là 10 ngàn đồng/kg. Thời điểm đắt nhất dưa chuột được bán với giá 25 ngàn đồng/kg. Mỗi vụ dưa, sau khi trừ chi phí thu về hàng trăm triệu đồng.
Không chỉ mang lại thu nhập khá cho gia đình, anh Nghĩa còn tạo công ăn việc làm cho từ 10 - 20 lao động địa phương, tùy thời điểm với mức thu nhập 300 ngàn đồng/người/ngày.
Theo chia sẻ của chị Thương, trồng dưa vụ này, do thời tiết nắng nóng ai cũng khuyên, nhưng vợ chồng vẫn quyết định trồng thử nghiệm. Trồng dưa chuột vụ này, tuy gặp thời tiết nắng nóng, cây đòi hỏi phải chăm sóc nhiều hơn. Tuy nhiên, với vụ dưa này, cây lại ít bị nấm, sâu hại hơn.
Cứ vào buổi sáng, công nhân tiến hành thu hoạch quả sau đó phân loại đóng vào bịch, đến buổi chiều, đơn vị liên kết cho xe về thu mua.
Ông Nguyễn Đức Anh - Phó Chủ tịch UBND xã Mai Hoa thông tin: Qua những mô hình sản xuất nông nghiệp liên kết tiêu thụ sản phẩm tại địa phương thời gian qua đã khẳng định được hướng đi đúng trong sản xuất cho người nông dân địa phương. Đặc biệt là mô hình dưa chuột liên kết. Mỗi vụ dưa cây phát triển tốt, trái trĩu cây, kéo dài thời gian thu hoạch… Sau khi trừ các khoản chi phí đã mang lại khoản thu nhập hàng trăm triệu đồng cho người nông dân. Đây không chỉ tạo động lực cho người dân duy trì sản xuất theo hướng liên kết mà còn mở rộng diện tích, mở rộng đối tượng cây trồng, vật nuôi khác.
Giữa vùng đất nắng gắt, gió Lào bỏng rát ở Hà Tĩnh lại có những ruộng dưa chuột xanh mướt, trái trĩu cành càng thêm chứng minh sự chịu thương chịu khó của người nông dân. Họ đã tìm tòi, chuyển đổi cây trồng và đầu tư máy móc hệ thống phụ trợ vào sản xuất để thích ứng với điều kiện khắc nghiệt của thời tiết.
