Huy động mọi nguồn lực, bảo đảm an ninh năng lượng giai đoạn 2027 - 2030

Ưu tiên nguồn điện mới, tăng khả năng chủ động cung ứng năm 2027

Ngày 22/10/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn số 10790/VPCP-CN, truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc triển khai các giải pháp cấp bách bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027–2030. Văn bản được gửi tới Bộ trưởng Bộ Công Thương, Bí thư Thành ủy, Tỉnh ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố nhằm thúc đẩy thực hiện đồng bộ những nhiệm vụ đã đề ra.

Trước đó, tại cuộc họp ngày 12/10/2026 về phương án bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2026–2030 gắn với điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, Thủ tướng đã đưa ra các chỉ đạo liên quan, được truyền đạt tại Thông báo số 531/TB-VPCP ngày 17/10/2026.

Theo yêu cầu của Chính phủ, an ninh năng lượng quốc gia và khả năng cung cấp đủ điện không chỉ là điều kiện thiết yếu cho hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, các nhiệm vụ liên quan phải được triển khai quyết liệt, có phân công rõ ràng, xác định cụ thể thời hạn hoàn thành và cơ chế theo dõi, kiểm tra. Mục tiêu xuyên suốt là không để xảy ra tình trạng thiếu điện trong bất kỳ tình huống nào.

Đối với năm 2027, Bộ Công Thương được giao tập trung thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ tại hộ gia đình, công sở và các cơ sở sản xuất, kinh doanh, bảo đảm phù hợp với Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026. Cùng với đó, việc khuyến khích lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) được đặt ra nhằm giảm áp lực phụ tải vào giờ cao điểm, đồng thời tăng khả năng chủ động sử dụng điện tại chỗ.

Bộ Công Thương phải đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao chỉ tiêu cụ thể cho từng địa phương, trong đó ưu tiên các tỉnh miền Bắc, kèm theo số lượng hệ thống cần triển khai và thời hạn đưa vào vận hành. Nhiệm vụ này phải hoàn thành trước ngày 30/10/2026 và là một trong những căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương.

Song song với việc phát triển nguồn điện phân tán, các địa phương cần khẩn trương ban hành chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ theo khoản 2 Điều 22 Luật Điện lực, hoàn thành trong tháng 12/2026. Bộ Công Thương cũng phải phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan nghiên cứu cơ chế thúc đẩy phát triển BESS, khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ với điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, nhất là ở miền Bắc, trong cùng thời hạn.

Đối với các dự án nguồn điện đang triển khai, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm đưa các nhà máy nhiệt điện Na Dương 2 và Quảng Trạch I vào vận hành thương mại trong năm 2026. Các dự án điện mặt trời tập trung, điện mặt trời nổi trên hồ thủy điện cùng hệ thống lưới điện đồng bộ giải tỏa công suất đã được đưa vào Quy hoạch điện VIII điều chỉnh cũng cần được rà soát, thúc đẩy thực hiện. Những khu vực có tiềm năng tại miền Bắc, trong đó có hồ thủy điện Lai Châu và Sơn La, được lưu ý trong quá trình triển khai.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được yêu cầu tiếp tục đầu tư hệ thống BESS tại các trạm biến áp và vị trí phù hợp, hướng tới đưa các hệ thống này vào vận hành trong năm 2027.

Ngoài việc bổ sung nguồn cung, sử dụng điện tiết kiệm và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống cũng là những nhiệm vụ trọng tâm. Mức tiết kiệm điện tối thiểu phải đạt 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc mỗi năm; riêng các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, tỷ lệ tiết kiệm cần đạt ít nhất 10%. Các chương trình quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh và dịch chuyển phụ tải phải được triển khai đồng bộ, hướng tới giảm tối thiểu 3.000 MW công suất phụ tải trong giờ cao điểm và đưa tỷ lệ tổn thất điện năng toàn hệ thống xuống dưới 6%.

Bộ Công Thương đồng thời phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường xử lý đề xuất về cơ chế đặc thù miễn trừ tạm thời quy định giới hạn nhiệt độ nước làm mát xả thải, theo Công văn số 9678/VPCP-CN ngày 23/9/2026. Việc này nhằm tạo điều kiện chủ động huy động nguồn điện trong tình huống khẩn cấp, theo khoản 3 Điều 53 Luật Điện lực, trên cơ sở báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định.

Rà soát dự án, siết trách nhiệm để bảo đảm điện đến năm 2030

Đối với giai đoạn 2028–2030 và những năm tiếp theo, yêu cầu đặt ra là phải chủ động chuẩn bị nguồn điện, lưới truyền tải và phương án đầu tư, tránh để các dự án chậm tiến độ ảnh hưởng đến khả năng cung ứng điện trong tương lai.

Thủ tướng giao Bộ Công Thương trực tiếp làm việc với lãnh đạo Bộ Tài chính cùng Chủ tịch, Tổng Giám đốc các tập đoàn EVN, Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) và Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) để rà soát danh mục dự án nguồn điện, lưới truyền tải đã triển khai, đang thực hiện hoặc cần đầu tư mới. Trên cơ sở đó, các bên thống nhất những công trình trọng điểm giao cho các tập đoàn nhà nước đảm nhận, đồng thời đánh giá khả năng thu xếp vốn, tiến độ vận hành thương mại và những khó khăn cần tháo gỡ. Trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương nghiên cứu đề xuất sử dụng ngân sách nhà nước đầu tư một số dự án, công trình điện lực khẩn cấp, báo cáo Thủ tướng xem xét, chỉ đạo trước ngày 30/10/2026.

Cùng với việc xác định danh mục đầu tư, Bộ Công Thương phải làm việc trực tiếp với các địa phương để xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng công trình, xác định các mốc tiến độ và thời điểm vận hành cụ thể theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Các chủ đầu tư phải cam kết tiến độ bằng văn bản, gửi Bộ Công Thương để tổng hợp, giám sát. Với những dự án không có khả năng hoàn thành đúng kế hoạch, Bộ Công Thương phối hợp UBND cấp tỉnh xem xét phương án thay thế; trường hợp vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo Thủ tướng.

Cơ quan này cũng chủ trì rà soát, hoàn thiện việc điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, đề xuất danh mục dự án điện lực khẩn cấp theo quy định pháp luật và tăng cường kiểm tra thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư tại các địa phương. Những trường hợp chậm trễ, vi phạm hoặc không triển khai dự án theo cam kết phải được xử lý nghiêm, không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý sau cấp phép.

Về phía các tỉnh, thành phố, Chủ tịch UBND có trách nhiệm đẩy nhanh thủ tục chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, kiểm tra tiến độ thi công và yêu cầu chủ đầu tư lập kế hoạch chi tiết cho từng dự án. Tiến độ thực hiện phải được cam kết bằng văn bản, đồng thời báo cáo Bộ Công Thương định kỳ hằng quý để phục vụ công tác theo dõi, đánh giá. Những dự án vi phạm hoặc không đáp ứng tiến độ có thể bị xử phạt, thu hồi theo quy định; lãnh đạo địa phương phải chịu trách nhiệm nếu công trình không được triển khai hoặc không vận hành đúng thời hạn.

Thủ tướng đề nghị các Bí thư Thành ủy, Tỉnh ủy trực tiếp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo UBND các tỉnh, thành phố thực hiện nghiêm những nhiệm vụ được giao. Trong chỉ đạo lần này, Bộ Công Thương được xác định là cơ quan chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về năng lượng, điện và phải chủ động xử lý công việc thuộc thẩm quyền, không trông chờ, ỷ lại hoặc đùn đẩy trách nhiệm. Việc bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027–2030 vì thế không chỉ phụ thuộc vào tiến độ bổ sung nguồn cung, mà còn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, tập đoàn và địa phương, với trách nhiệm cụ thể và cơ chế giám sát xuyên suốt.