Lấy đặc hữu làm lợi thế cạnh tranh
Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã tạo ra hướng đi quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, khuyến khích các địa phương khai thác lợi thế riêng để tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng. Với Hà Giang, những sản phẩm như chè Shan tuyết, mật ong bạc hà, cam sành, thịt bò vàng, hồng không hạt cùng các sản phẩm dược liệu, thổ cẩm và ẩm thực truyền thống đã góp phần hình thành bản sắc hàng hóa của vùng đất địa đầu Tổ quốc.
Trong bối cảnh tổ chức lại địa giới hành chính và mở rộng không gian phát triển, phường Hà Giang 2 đứng trước yêu cầu rà soát, lựa chọn và phát huy những sản phẩm có lợi thế thực sự. Đây là quá trình cần được thực hiện trên cơ sở đánh giá điều kiện sản xuất, nguồn nguyên liệu, năng lực của các hợp tác xã, hộ kinh doanh và khả năng tiêu thụ trên thị trường.
Điểm cốt lõi của OCOP đặc hữu là không chạy theo phong trào, không phát triển sản phẩm một cách dàn trải. Một sản phẩm có sức cạnh tranh cần hội tụ nhiều yếu tố: nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng ổn định, phương thức chế biến phù hợp, bao bì chuyên nghiệp và câu chuyện văn hóa đủ sức tạo dấu ấn với người tiêu dùng.
Đặc hữu cũng không đơn thuần có nghĩa là sản phẩm hiếm. Giá trị riêng có thể bắt nguồn từ điều kiện tự nhiên, giống cây trồng bản địa, phương pháp chế biến truyền thống, bí quyết nghề nghiệp hoặc mối liên hệ sâu sắc giữa sản phẩm với đời sống cộng đồng. Khi những giá trị ấy được chứng minh bằng chất lượng và tổ chức sản xuất bài bản, sản phẩm địa phương mới có khả năng tạo dựng thương hiệu lâu dài.
Đáng chú ý, ngày 20/8/2026, UBND phường Hà Giang 2 đã ban hành Kế hoạch số 314/KH-UBND triển khai Chương trình OCOP giai đoạn 2026–2030. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương cụ thể hóa mục tiêu phát triển sản phẩm đặc trưng, nâng cao chất lượng và phát huy tiềm năng kinh tế tại chỗ.
Lựa chọn sản phẩm chủ lực, tổ chức sản xuất theo chuỗi
Muốn phát triển OCOP đặc hữu, Hà Giang 2 cần bắt đầu từ việc rà soát toàn diện các sản phẩm đang được sản xuất, kinh doanh trên địa bàn. Việc lựa chọn không nên chỉ căn cứ vào số lượng hộ tham gia hay sản lượng hiện có, mà cần đánh giá khả năng cung ứng nguyên liệu, tính khác biệt, chất lượng, tiềm năng mở rộng thị trường và hiệu quả kinh tế đối với người sản xuất.
Trên cơ sở điều kiện thực tế, địa phương có thể nghiên cứu phát triển các nhóm sản phẩm từ nông sản đặc trưng Hà Giang, thực phẩm chế biến, trà và dược liệu, sản phẩm thủ công truyền thống, đồng thời kết nối sản phẩm OCOP với hoạt động du lịch và dịch vụ. Đây là những hướng phát triển tiềm năng, cần được đối chiếu với nguồn nguyên liệu và năng lực của từng chủ thể trước khi xác định danh mục sản phẩm ưu tiên.
Một yêu cầu quan trọng là tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Nếu người dân sản xuất nhỏ lẻ, chất lượng không đồng đều, nguồn cung thiếu ổn định thì rất khó xây dựng thương hiệu bền vững. Vì vậy, hợp tác xã cần đóng vai trò tập hợp các hộ sản xuất, thống nhất quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và tổ chức tiêu thụ.
Chính quyền phường có thể hỗ trợ kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã với cơ sở nghiên cứu, đơn vị tư vấn và hệ thống phân phối. Những sản phẩm có tiềm năng cần được hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, tiêu chuẩn chất lượng, nhãn hiệu và quy trình đánh giá, phân hạng OCOP theo quy định hiện hành.
Phát triển sản phẩm đặc hữu cũng cần gắn với bảo vệ nguồn nguyên liệu. Đối với nông sản và dược liệu, việc duy trì chất lượng đất, nguồn nước, đa dạng sinh học và phương thức canh tác phù hợp có ý nghĩa quyết định. Khi vùng nguyên liệu được quản lý tốt, sản phẩm không chỉ có chất lượng ổn định mà còn tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.
Nâng tầm thương hiệu bằng chất lượng và chuyển đổi số
Trong thị trường cạnh tranh, một sản phẩm có nguồn gốc địa phương chưa đủ để tạo lợi thế. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến độ an toàn, thông tin xuất xứ, hạn sử dụng, thành phần và uy tín của nhà sản xuất. Do đó, Hà Giang 2 cần coi chất lượng là nền tảng, thương hiệu là công cụ cạnh tranh và thị trường là thước đo hiệu quả của chương trình OCOP.
Trước hết, các chủ thể sản xuất cần chú trọng cải tiến mẫu mã, bao bì, quy cách đóng gói và phương thức bảo quản. Thiết kế nên thể hiện được nét đặc trưng của vùng đất và văn hóa địa phương nhưng vẫn bảo đảm tính hiện đại, thuận tiện khi vận chuyển, trưng bày và sử dụng.
Việc ứng dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc, số hóa thông tin sản phẩm và công khai quy trình sản xuất sẽ giúp nâng cao tính minh bạch. Các hợp tác xã, hộ kinh doanh có thể từng bước đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các kênh bán hàng trực tuyến. Tuy nhiên, chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi thông tin được cập nhật thường xuyên, đơn hàng được xử lý chuyên nghiệp và chất lượng hàng hóa luôn ổn định.
Bên cạnh thị trường trực tuyến, địa phương cần quan tâm đến các kênh phân phối trực tiếp như cửa hàng đặc sản, điểm giới thiệu sản phẩm, hội chợ thương mại và cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch. Có thể xây dựng các bộ quà tặng mang dấu ấn Hà Giang, kết hợp nhiều sản phẩm phù hợp để phục vụ khách du lịch, hội nghị và các sự kiện xúc tiến thương mại.
Cùng với quảng bá, cần có cơ chế theo dõi doanh số, phản hồi của khách hàng và khả năng tiêu thụ sau mỗi chương trình xúc tiến. Sản phẩm được công nhận OCOP nhưng không có thị trường ổn định sẽ khó tạo ra giá trị kinh tế lâu dài. Vì thế, mục tiêu không chỉ là đạt sao mà còn phải bán được hàng, tăng thu nhập và giữ chân khách hàng.
Gắn OCOP với du lịch, tạo sinh kế bền vững
Hà Giang có lợi thế về cảnh quan núi đá, văn hóa các dân tộc và sức hấp dẫn của du lịch vùng cao. Nếu được tổ chức hợp lý, OCOP có thể trở thành cầu nối giữa sản xuất, thương mại và du lịch, giúp gia tăng giá trị cho sản phẩm địa phương.
Thay vì chỉ giới thiệu hàng hóa tại các điểm bán, có thể nghiên cứu xây dựng những không gian trải nghiệm, nơi du khách tìm hiểu nguyên liệu, quy trình chế biến, nghề thủ công và câu chuyện văn hóa đằng sau mỗi sản phẩm. Những trải nghiệm chân thực sẽ tạo thêm sức hấp dẫn, đồng thời giúp người sản xuất có cơ hội bán hàng trực tiếp và nhận được phản hồi từ khách hàng.
Để làm được điều đó, cần có sự phối hợp giữa chính quyền, hợp tác xã, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng dân cư. Việc kết nối sản phẩm phải dựa trên khả năng cung ứng thực tế, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và không làm ảnh hưởng đến môi trường, sinh hoạt của người dân.
Đặc biệt, phát triển OCOP cần hướng tới lợi ích thiết thực của các hộ sản xuất nhỏ, phụ nữ, thanh niên và đồng bào dân tộc thiểu số. Hỗ trợ kỹ năng quản trị, tiếp thị, đóng gói, kế toán và bán hàng trực tuyến sẽ giúp họ chủ động hơn trong kinh doanh, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Tập trung phát triển OCOP đặc hữu là hướng đi có ý nghĩa đối với Hà Giang 2 trong giai đoạn 2026–2030. Khi sản phẩm được lựa chọn đúng, chất lượng được kiểm soát, thương hiệu được đầu tư và thị trường được mở rộng, những lợi thế bản địa sẽ chuyển hóa thành giá trị kinh tế cụ thể. Thành công của chương trình không chỉ nằm ở số sản phẩm đạt chuẩn, mà còn ở sức sống của các hợp tác xã, sự phát triển của sinh kế và khả năng khẳng định dấu ấn Hà Giang trên thị trường.
