Đây không chỉ là lựa chọn nhằm bảo vệ môi trường mà còn là chiến lược nâng cao chất lượng tăng trưởng, sức cạnh tranh của nền kinh tế và khả năng thích ứng trước những biến động toàn cầu. Phát triển kinh tế xanh không đơn thuần là giảm phát thải hay sử dụng hiệu quả tài nguyên, mà là quá trình chuyển đổi toàn diện từ tư duy quản lý, phương thức sản xuất đến tiêu dùng và lối sống của xã hội. Quá trình này lấy con người làm trung tâm, doanh nghiệp làm động lực, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng để tạo ra giá trị gia tăng gắn với bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên.
Một trong những yếu tố quan trọng của phát triển kinh tế xanh là nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và tiêu dùng bền vững. Những năm gần đây, ý thức của người dân về bảo vệ môi trường đã có nhiều chuyển biến tích cực, song khoảng cách giữa nhận thức và hành động vẫn còn khá lớn. Vì vậy, cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, giáo dục và vận động xã hội nhằm hình thành thói quen tiết kiệm năng lượng, phân loại rác tại nguồn, giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về môi trường, phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc. Đầu tư đổi mới công nghệ, sử dụng nguyên liệu sạch, tiết kiệm năng lượng, phát triển kinh tế tuần hoàn và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, phát triển kinh tế xanh gắn với xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại và thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc mở rộng diện tích sản xuất hữu cơ, giảm sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, tăng cường ứng dụng công nghệ sinh học, tưới tiết kiệm nước và phát triển chuỗi giá trị nông sản xanh sẽ góp phần giảm phát thải, bảo vệ hệ sinh thái, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm và thu nhập cho người nông dân.
Đối với các đô thị, kinh tế xanh hướng tới xây dựng những thành phố thông minh, hiện đại và đáng sống. Việc phát triển giao thông công cộng, mở rộng không gian xanh, sử dụng năng lượng tái tạo, tăng hiệu quả sử dụng năng lượng trong các công trình xây dựng và ứng dụng công nghệ số trong quản lý đô thị sẽ góp phần cải thiện chất lượng môi trường, giảm ô nhiễm và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Sự tham gia của toàn xã hội là yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi xanh. Bên cạnh vai trò định hướng của Nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, trường học, đoàn thể và mỗi gia đình đều có thể đóng góp bằng những hành động thiết thực như trồng cây xanh, hạn chế rác thải nhựa, tái chế chất thải, sử dụng năng lượng tiết kiệm và bảo vệ đa dạng sinh học. Khi các hoạt động này được triển khai đồng bộ sẽ tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần hình thành văn hóa sống xanh trong cộng đồng.
Khoa học - công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế xanh. Công nghệ số giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên, giám sát môi trường, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và giảm chi phí vận hành. Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), viễn thám hay công nghệ sinh học đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong nông nghiệp, công nghiệp, quản lý tài nguyên và dự báo thiên tai, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Song hành với đó là sự phát triển của tài chính xanh. Các tổ chức tín dụng và quỹ đầu tư ngày càng ưu tiên dòng vốn cho các dự án năng lượng tái tạo, sản xuất sạch hơn, công nghệ môi trường và hạ tầng xanh. Nguồn vốn này không chỉ tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới công nghệ mà còn thúc đẩy sự hình thành các ngành kinh tế mới có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường và phù hợp với xu hướng phát triển toàn cầu.
Báo chí và truyền thông cũng giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xanh. Thông qua việc tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, giới thiệu các mô hình hiệu quả, phản ánh những sáng kiến đổi mới sáng tạo và lan tỏa các giá trị sống xanh, báo chí góp phần nâng cao nhận thức xã hội, tạo sự đồng thuận và khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp cũng như người dân tích cực tham gia vào quá trình chuyển đổi xanh.
Giá trị cốt lõi của phát triển kinh tế xanh không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng hay các chỉ tiêu kinh tế, mà còn thể hiện ở chất lượng môi trường sống, hiệu quả sử dụng tài nguyên, khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội với môi trường. Khi mỗi người dân hình thành ý thức tiêu dùng bền vững, mỗi doanh nghiệp coi đổi mới công nghệ và giảm phát thải là chiến lược phát triển, còn mỗi địa phương lựa chọn mô hình tăng trưởng xanh phù hợp với điều kiện thực tiễn, nền kinh tế sẽ có thêm động lực để phát triển lâu dài.
Để thúc đẩy quá trình này, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách khuyến khích đầu tư xanh, phát triển thị trường carbon, mở rộng tín dụng xanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống tiêu chí và cơ chế giám sát minh bạch nhằm đánh giá hiệu quả của các chương trình phát triển xanh, bảo đảm các mục tiêu được triển khai thực chất, tránh hình thức.
Phát triển kinh tế xanh không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Với sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội, quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân và tạo nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới./.
