Bảo tồn di sản – nền tảng cho du lịch xanh
Không chạy theo tăng trưởng nóng hay những dự án bê tông hóa quy mô lớn, Ninh Bình đang xây dựng mô hình du lịch hài hòa giữa khai thác và bảo tồn. Đây được xem là hướng đi phù hợp nhằm vừa nâng cao giá trị kinh tế, vừa gìn giữ các tài nguyên thiên nhiên và văn hóa quý giá cho các thế hệ tương lai.
Những năm qua, Ninh Bình luôn xác định di sản là nguồn lực cốt lõi cho phát triển du lịch. Sau hơn một thập kỷ kể từ khi Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, quần thể danh thắng này đã trở thành thương hiệu nổi bật của du lịch Việt Nam trên bản đồ quốc tế. Không chỉ thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm, Tràng An còn tạo động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Điểm khác biệt của Ninh Bình nằm ở cách tiếp cận phát triển. Thay vì mở rộng không gian du lịch bằng các công trình hiện đại quy mô lớn, tỉnh ưu tiên giữ gìn cảnh quan tự nhiên, hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái. Các hoạt động du lịch được tổ chức theo hướng thân thiện với thiên nhiên, khai thác hợp lý giá trị cảnh quan sông nước, núi đá vôi và hệ thống hang động đặc trưng.
Bên cạnh Tràng An, nhiều điểm đến sinh thái nổi tiếng như Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long hay Thung Nham đang trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với du khách yêu thiên nhiên. Các mô hình tham quan tại đây đều hướng đến mục tiêu giảm thiểu tác động môi trường, sử dụng vật liệu thân thiện và bảo tồn hệ sinh thái bản địa.
Đáng chú ý, chính quyền địa phương thường xuyên tăng cường công tác quản lý, kiểm tra hoạt động du lịch; xử lý các hành vi xây dựng trái phép, xâm hại cảnh quan và gây ô nhiễm môi trường. Song song với đó là các chương trình tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của doanh nghiệp, người dân và du khách về trách nhiệm bảo vệ di sản.
Theo định hướng đến năm 2030, Ninh Bình tiếp tục xây dựng hình ảnh trung tâm du lịch tổng hợp của khu vực Đồng bằng sông Hồng, phát triển dựa trên các giá trị nổi bật về di sản, văn hóa, sinh thái và nông thôn đặc trưng. Đây là chiến lược phát triển theo chiều sâu, lấy chất lượng và tính bền vững làm trọng tâm thay vì chạy theo số lượng đơn thuần.
Cộng đồng đồng hành xây dựng thương hiệu điểm đến xanh
Một trong những yếu tố quan trọng giúp Ninh Bình hiện thực hóa mục tiêu du lịch xanh là sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Thay vì chỉ đóng vai trò cung cấp dịch vụ, người dân đang trở thành chủ thể của quá trình phát triển du lịch bền vững.
Những năm gần đây, mô hình du lịch cộng đồng theo tiêu chuẩn Ecohost được triển khai tại nhiều địa phương trong tỉnh đã mang lại hiệu quả tích cực. Các hộ dân cải tạo nhà ở thành homestay thân thiện với môi trường, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hạn chế rác thải nhựa và ưu tiên các sản phẩm địa phương. Du khách không chỉ được nghỉ dưỡng mà còn có cơ hội trải nghiệm đời sống, văn hóa và phong tục của người dân bản địa.
Mô hình này góp phần tạo thêm sinh kế cho người dân nông thôn, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương. Khi cộng đồng trực tiếp hưởng lợi từ du lịch, họ cũng trở thành lực lượng tích cực tham gia bảo tồn tài nguyên và cảnh quan.
Bên cạnh đó, ngành du lịch Ninh Bình đang thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi xanh. Nhiều doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú và khu du lịch từng bước áp dụng các tiêu chuẩn du lịch bền vững, giảm phát thải carbon, sử dụng năng lượng tái tạo và hạn chế đồ nhựa dùng một lần. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh ngành du lịch toàn cầu ngày càng đề cao các tiêu chí phát triển có trách nhiệm.
Những nỗ lực đồng bộ đã mang lại kết quả tích cực. Theo ngành du lịch địa phương, năm 2025 Ninh Bình ước đón hơn 19 triệu lượt khách, doanh thu du lịch tiếp tục tăng trưởng mạnh. Không chỉ là điểm đến nổi tiếng trong nước, Ninh Bình ngày càng thu hút đông đảo du khách quốc tế nhờ hình ảnh một điểm đến an toàn, thân thiện và giàu giá trị tự nhiên, văn hóa.
Mới đây, Hiệp hội Du lịch Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh Ninh Bình tổ chức tọa đàm về phát triển du lịch xanh và ra mắt Chi hội Du lịch xanh tỉnh Ninh Bình. Sự kiện cho thấy quyết tâm của địa phương trong việc xây dựng hệ sinh thái du lịch bền vững, hướng tới trở thành hình mẫu du lịch xanh của Việt Nam.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực đô thị hóa và sự cạnh tranh ngày càng lớn giữa các điểm đến, lựa chọn phát triển dựa trên bảo tồn di sản và tăng trưởng xanh đang mở ra hướng đi lâu dài cho Ninh Bình. Những dòng sông, cánh rừng, núi đá vôi cùng các giá trị văn hóa truyền thống không chỉ là tài nguyên du lịch mà còn là tài sản vô giá cần được gìn giữ.
Với tầm nhìn chiến lược, sự đồng hành của cộng đồng và nền tảng di sản đặc sắc, Ninh Bình đang từng bước khẳng định thương hiệu điểm đến xanh, bền vững của Việt Nam. Đây không chỉ là câu chuyện phát triển kinh tế từ du lịch mà còn là minh chứng cho sự hài hòa giữa bảo tồn và phát triển – yếu tố quyết định cho sự thịnh vượng lâu dài của một vùng đất giàu bản sắc.
