Từ lợi thế nguyên liệu đến giá trị thương hiệu
Ngày 11/11, Triển lãm Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam 2026 (Vietnam Foodexpo 2026) khai mạc tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP.HCM. Sự kiện do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phối hợp với các đối tác trong nước và quốc tế tổ chức, quy tụ hơn 700 gian hàng của hơn 500 doanh nghiệp trong và ngoài nước, đến từ hơn 20 tỉnh, thành phố và hơn 20 quốc gia, vùng lãnh thổ. Quy mô triển lãm tăng gấp 1,5 lần so với năm 2025, trở thành kỳ tổ chức lớn nhất từ trước đến nay.
Đáng chú ý, năm nay Vietnam Foodexpo lần đầu kết hợp với SIAL Vietnam – thương hiệu triển lãm thực phẩm có hơn 60 năm hoạt động. Sự kết hợp này mở rộng cơ hội để doanh nghiệp trong nước tiếp cận mạng lưới đối tác quốc tế, tìm kiếm nhà mua hàng và cập nhật công nghệ, tiêu chuẩn sản xuất, xu hướng chế biến, đóng gói thực phẩm. Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), Vietnam Foodexpo đã trở thành diễn đàn xúc tiến thương mại quốc gia có uy tín, hỗ trợ doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Các nhóm hàng được giới thiệu tại triển lãm khá đa dạng, từ rau quả, chè, cà phê, hạt tiêu, hạt điều, gạo đến thủy sản, thực phẩm chế biến, đồ uống, bánh kẹo, sữa và gia vị. Bên cạnh sản phẩm, nhiều giải pháp về máy móc, thiết bị chế biến, công nghệ bảo quản, đóng gói và bảo đảm an toàn thực phẩm cũng được giới thiệu.
Với các sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương, đây là hướng kết nối thị trường đáng quan tâm. Nhiều sản phẩm có lợi thế về nguồn nguyên liệu bản địa, đặc trưng vùng miền và phương thức sản xuất truyền thống. Tuy nhiên, để mở rộng đầu ra, sản phẩm cần đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đồng đều, tiêu chuẩn an toàn, bao bì, khả năng cung ứng và nhận diện thương hiệu. Việc tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối với nhà phân phối và nhà mua hàng có thể giúp cơ sở sản xuất tìm hiểu rõ hơn yêu cầu thị trường, từ đó điều chỉnh sản phẩm và phương thức kinh doanh.
Một điểm đáng chú ý tại Vietnam Foodexpo 2026 là năng lực đáp ứng tiêu chuẩn của doanh nghiệp tham gia. Theo thông tin tại triển lãm, hơn 90% doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn HACCP, ISO; hơn 80% sở hữu chứng nhận quốc tế như BRC, FSSC, EU Organic và các chứng nhận liên quan. Đây là những điều kiện quan trọng để tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và an toàn thực phẩm như Nhật Bản, Mỹ và châu Âu. Bên cạnh đó, sự tham gia của các doanh nghiệp đạt chuẩn Halal mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường có khoảng 2 tỷ người tiêu dùng trên toàn cầu.
Dù có lợi thế về sản lượng và nguồn nguyên liệu, nông sản Việt Nam vẫn đối mặt với bài toán giá trị gia tăng và thương hiệu. Theo thông tin được nêu tại Vietnam Foodexpo 2026, phần lớn sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam vẫn ở dạng nguyên liệu thô, khiến dư địa gia tăng giá trị và khả năng tạo dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế còn hạn chế.
Bà Lương Thanh Thúy, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Thực phẩm Lương Gia, cho rằng yếu tố cốt lõi để cải thiện giá trị sản phẩm nằm ở chất lượng và khả năng đáp ứng thị hiếu tiêu dùng thế giới. Các nhà nhập khẩu quốc tế quan tâm đến khả năng kiểm soát quy trình sản xuất, bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc nguyên liệu khi phát sinh sự cố. Đây cũng là những yêu cầu mà các chủ thể OCOP, hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp cần quan tâm nếu muốn đưa sản phẩm từ thị trường địa phương vào hệ thống phân phối hiện đại.
Chế biến sâu, phát triển sản phẩm xanh
Từ yêu cầu nâng cao giá trị nông sản, chế biến sâu đang được xem là hướng đi quan trọng để doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô. Thay vì bán sản phẩm tươi hoặc sơ chế, doanh nghiệp có thể phát triển các dòng hàng có giá trị gia tăng cao hơn, kéo dài thời gian bảo quản và mở rộng khả năng tiếp cận những phân khúc tiêu dùng khác nhau.
Tại Tập đoàn Nafoods, nguyên liệu trái cây được đưa vào chế biến thành nước ép cô đặc, puree trái cây, trái cây đông lạnh, sấy dẻo và sấy giòn. Ông Lê Bá Ngọc, Giám đốc Marketing Tập đoàn Nafoods, cho biết doanh nghiệp định hướng phát triển thành nền tảng giá trị nông nghiệp dựa trên công nghệ chế biến sâu. Theo ông, việc khai thác đặc thù thổ nhưỡng và chất lượng trái cây nhiệt đới, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật riêng của từng thị trường, là cơ sở để tạo lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm Việt.
Ở nhóm thực phẩm chế biến, xu hướng tiêu dùng hướng đến sức khỏe cũng thúc đẩy doanh nghiệp điều chỉnh thành phần và quy trình sản xuất. Bà Lương Thanh Thúy cho biết Công ty Cổ phần Công nghệ Thực phẩm Lương Gia tham gia thị trường trái cây sấy dẻo từ năm 2008, theo đuổi định hướng sản phẩm tự nhiên, hướng đến xu hướng “one ingredient” (một thành phần), loại bỏ phẩm màu, hương liệu và chất bảo quản. Doanh nghiệp đồng thời giải quyết yêu cầu kỹ thuật về bảo quản để sản phẩm không sử dụng chất bảo quản vẫn có thời hạn sử dụng từ 1 năm đến 1,5 năm, phục vụ hoạt động xuất khẩu.
Một hướng phát triển khác là tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và ứng dụng nguyên liệu thực vật để tạo ra sản phẩm mới. Ông Trần Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu, Ứng dụng và Đổi mới sáng tạo Doanh nghiệp, nhận định nguồn phụ phẩm nông nghiệp phong phú tại Việt Nam có thể trở thành nguyên liệu cho các công nghệ chế biến, phát triển những dòng thực phẩm mới theo hướng lành mạnh và giảm phát thải carbon.
Tại triển lãm, bà Cao Thị Cẩm Nhung, Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Thực phẩm Sáng tạo (Lemit Food), giới thiệu giải pháp bột trộn sẵn (pre-mix) chứa xơ cấu trúc sản xuất từ nguyên liệu thực vật. Theo thông tin được công bố, khi phối trộn từ 30% đến 50% bột xơ cấu trúc vào sản phẩm thịt viên hoặc burger, giá thành giảm từ 350.000 đồng/kg xuống 200.000 đồng/kg. Sản phẩm được giới thiệu có khả năng bổ sung hàm lượng xơ, giảm cholesterol và góp phần giảm phát thải carbon; giải pháp này thu hút sự quan tâm của các nhà mua hàng đến từ Dubai, Úc và Thụy Điển.
Những hướng đi trên cho thấy phát triển sản phẩm xanh cần gắn với đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả nguyên liệu và kiểm soát tác động trong quá trình sản xuất. Đối với các cơ sở OCOP và doanh nghiệp nông nghiệp, yêu cầu này có thể bắt đầu từ việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu, giảm thất thoát sau thu hoạch, cải tiến bao bì, tận dụng phụ phẩm và minh bạch thông tin sản phẩm.
Song song với năng lực sản xuất, kết nối thị trường cũng là khâu cần được chú trọng. Trong khuôn khổ Vietnam Foodexpo 2026, doanh nghiệp có cơ hội giao thương trực tiếp với các hệ thống phân phối như MM Mega Market, Central Retail, AEON Việt Nam, WinEco, Bách Hóa Xanh, GS25 và Satra. Các hoạt động kết nối với nhà mua hàng quốc tế cùng những diễn đàn chuyên ngành về bao bì bền vững, chuỗi cung ứng EU tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp tìm hiểu tiêu chuẩn và yêu cầu của từng thị trường.
Với sản phẩm OCOP, nông sản và thực phẩm xanh, cơ hội mở rộng thị trường sẽ gắn liền với khả năng chuyển từ sản xuất theo lợi thế sẵn có sang phát triển sản phẩm theo nhu cầu và tiêu chuẩn của người tiêu dùng. Chất lượng ổn định, chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc, bao bì phù hợp và thương hiệu có bản sắc là những yếu tố cần được đầu tư đồng bộ để nông sản địa phương nâng cao giá trị, tăng sức cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước cũng như quốc tế.
