Hà Nội đang rà soát, nghiên cứu sắp xếp lại 126 gói thầu thu gom rác nhằm thu hút doanh nghiệp có khả năng đầu tư phương tiện hiện đại. Cùng với đổi mới hoạt động thu gom, thành phố thúc đẩy các dự án xử lý chất thải, đặt mục tiêu chấm dứt chôn lấp rác tươi hằng ngày vào cuối năm 2027.
Rà soát các gói thầu nhỏ, nâng chất lượng thu gom
Tổ chức lại dịch vụ vệ sinh môi trường là một nội dung được đặt ra tại cuộc họp ngày 10/11 của Tổ công tác Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về giải quyết điểm nghẽn ô nhiễm môi trường.
Theo chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương rà soát 126 gói thầu thu gom rác, nghiên cứu gộp những gói có quy mô nhỏ. Mục đích là tạo điều kiện lựa chọn doanh nghiệp đủ năng lực tài chính, kỹ thuật để đầu tư thiết bị, phương tiện đáp ứng yêu cầu dịch vụ.
Những bất cập trong tổ chức thu gom đã được nêu tại phiên chất vấn của HĐND thành phố ngày 22/10. Trước đây, hoạt động vệ sinh môi trường được tổ chức thành 30 gói thầu tương ứng với các quận, huyện; sau phân cấp, số lượng tăng lên 126 gói.
Việc chia dịch vụ theo địa giới hành chính khiến chất lượng vệ sinh trên một số tuyến đường đi qua nhiều xã, phường chưa đồng đều. Một số địa phương còn thiếu phương tiện, trang thiết bị và điểm tập kết phù hợp.
Từ thực tế này, việc sắp xếp lại cần giải quyết đồng thời quy mô cung ứng dịch vụ và khả năng phối hợp giữa các địa bàn. Với người dân, hiệu quả phải thể hiện ở lịch thu gom ổn định, rác được vận chuyển kịp thời và các tuyến đường được duy trì sạch sẽ.
Tại cuộc họp ngày 10/11, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu hướng tới sử dụng xe thu gom có cửa nạp bên hông, tay gắp tự động, thay thế phương tiện ép rác nạp phía sau kiểu cũ. Thành phố cũng đặt yêu cầu xóa bỏ các điểm tập kết gây mất vệ sinh, ảnh hưởng mỹ quan đường phố.
Thúc đẩy dự án xử lý, giảm phụ thuộc vào chôn lấp
Song song với khâu thu gom, Hà Nội tập trung tháo gỡ vướng mắc cho năm dự án xử lý rác sinh hoạt được đưa vào dự thảo Chương trình công tác của Tổ công tác. Việc bổ sung năng lực xử lý là điều kiện quan trọng để thực hiện mục tiêu giảm chôn lấp.
Theo thông tin tại phiên chất vấn ngày 22/10, thành phố đang xử lý khoảng 82% rác sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện, phần còn lại bằng chôn lấp. Ba dự án điện rác mới đã được động thổ, với tổng công suất dự kiến 4.600 tấn/ngày. Đây là công suất dự kiến của các dự án, chưa phải năng lực đã vận hành bổ sung cho hệ thống hiện hữu.
Ở quy mô dài hạn, lãnh đạo Thành ủy yêu cầu tính toán nhu cầu xử lý đến năm 2045, theo kịch bản dân số khoảng 20 triệu người và lượng chất thải phát sinh 15.000–20.000 tấn/ngày. Các con số này phục vụ dự báo, xác định nhu cầu đầu tư tương lai, không phản ánh lượng rác hiện tại của Hà Nội.
Trước mắt, thành phố đặt mục tiêu đến cuối năm 2027 chấm dứt chôn lấp rác tươi hằng ngày. Về lâu dài, Hà Nội nghiên cứu xử lý lượng rác đã chôn lấp bằng phương pháp đốt, đồng thời tìm giải pháp cho tro bay phát sinh.
Mục tiêu này đòi hỏi sự kết nối giữa tiến độ xây dựng nhà máy, vận hành ổn định và khả năng tiếp nhận rác. Khâu thu gom được cải thiện chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi chất thải có nơi xử lý phù hợp, liên tục và đáp ứng yêu cầu môi trường.
Gắn đổi mới dịch vụ với trách nhiệm thực hiện
Một yêu cầu xuyên suốt là chuyển các nhiệm vụ môi trường thành công việc có đầu mối, tiến độ và trách nhiệm rõ ràng. Đối với dự án xử lý rác còn vướng mắc, thành phố yêu cầu xác định từng thủ tục, hạng mục chậm và đơn vị chịu trách nhiệm tháo gỡ.
Tại cuộc họp, các ý kiến cũng đề nghị chuẩn hóa điểm thu gom ở xã, phường, khu chung cư; nâng tiêu chuẩn kỹ thuật đối với gói thầu vệ sinh môi trường và nghiên cứu chính sách thu hút đầu tư.
Bên cạnh đầu tư thiết bị, chất lượng dịch vụ cần được đánh giá qua kết quả thực tế: mức độ tồn đọng rác, tình trạng vệ sinh tại điểm tập kết và khả năng duy trì thu gom giữa các địa bàn. Đây là cơ sở để việc tái cơ cấu mang lại cải thiện trực tiếp cho khu dân cư.
Phân loại rác tại nguồn cũng cần được kết nối với phương thức thu gom và xử lý. Theo yêu cầu được nêu tại phiên chất vấn tháng 10, Hà Nội đặt mục tiêu triển khai đồng bộ phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên toàn địa bàn trong năm 2027.
Tổ chức lại các gói thầu, hiện đại hóa phương tiện và bổ sung công suất xử lý là những phần việc liên quan chặt chẽ. Khi được triển khai đồng bộ, các giải pháp này sẽ tạo điều kiện giảm rác tồn đọng, nâng chất lượng vệ sinh đô thị và từng bước thực hiện lộ trình giảm chôn lấp của Thủ đô.
