Hội thảo có sự tham gia của khoảng 150 đại biểu đến từ các cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các sở, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, hợp tác xã, doanh nghiệp và đối tác phát triển.
Trọng tâm tham vấn là xây dựng khung nguyên tắc, phương pháp và biểu mẫu chung để các địa phương cụ thể hóa quy trình kỹ thuật phù hợp với điều kiện từng tiểu vùng sản xuất. Đây không phải là việc xây dựng một quy trình mới thay thế Quy trình 4043, mà là cụ thể hóa cách thức thực hiện trên cơ sở giữ nguyên các nguyên tắc cốt lõi đã được ban hành.
Theo số liệu tổng hợp của IRRI, đến tháng 8/2026, khoảng 421.000 ha đã tham gia Đề án Một triệu héc-ta, trong đó khoảng 68.000 ha, tương đương 16%, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí. Kết quả triển khai các mô hình bước đầu cho thấy tiềm năng giảm lượng giống gieo sạ, tiết kiệm nước, nâng cao năng suất, lợi nhuận và giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế có sự khác biệt giữa các địa bàn và mùa vụ. Khoảng cách giữa diện tích tham gia và diện tích đáp ứng đầy đủ tiêu chí đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ mở rộng diện tích đơn thuần sang nâng cao chất lượng thực hiện, bảo đảm khả năng đo lường và kiểm chứng.
TS. Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia cao cấp của IRRI, nhấn mạnh: Điều cốt lõi không chỉ là có bao nhiêu héc-ta tham gia, mà là bao nhiêu héc-ta thực sự đáp ứng các tiêu chí chất lượng cao và phát thải thấp. Chúng tôi đề xuất cách tiếp cận chất lượng trước, quy mô sau: nơi đã sẵn sàng có thể đi trước, nơi còn thiếu điều kiện cần được đầu tư đúng điểm nghẽn. Theo ông, lộ trình nhân rộng cần bắt đầu từ dữ liệu nền, đánh giá năng lực thủy lợi, máy móc, nhân lực và liên kết sản xuất để xác định mục tiêu từng năm. Việc ứng dụng Atlas Một triệu héc-ta được kỳ vọng hỗ trợ số hóa dữ liệu từ cấp tỉnh đến xã, hợp tác xã, phục vụ xác định vùng ưu tiên và theo dõi tiến độ thực hiện.
Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ, cho biết thành phố đăng ký lộ trình phát triển vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp với quy mô trên 170.877 ha đến năm 2030, có sự tham gia của 171 tổ hợp tác và hợp tác xã. Theo thông tin bà Giang chia sẻ tại hội thảo, khoảng 34.000 ha đã được đánh giá, làm cơ sở tiếp tục rà soát, hoàn thiện và nhân rộng các mô hình sản xuất theo tiêu chí của Đề án.
Ông Lê Thanh Tùng, Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA), cho rằng những khó khăn khi áp dụng một số biện pháp kỹ thuật cần được xem xét trong điều kiện cụ thể của từng địa phương, mùa vụ và giống lúa. Vì vậy, việc xây dựng quy trình theo tiểu vùng sản xuất sẽ giúp địa phương chủ động lựa chọn giải pháp phù hợp, nhưng vẫn bảo đảm các nguyên tắc cốt lõi của Quy trình 4043.
Sau hội thảo, VIETRISA và IRRI cùng các đối tác sẽ tiếp tục hoàn thiện khung nguyên tắc, biểu mẫu và phương pháp đánh giá dùng chung; các địa phương rà soát dữ liệu, xác định vùng ưu tiên, tổ chức tham vấn chuyên sâu và xây dựng lộ trình từng năm. Mục tiêu là hình thành kế hoạch nhân rộng giai đoạn 2027–2030 khả thi, có trọng tâm đầu tư, lấy chất lượng áp dụng, hiệu quả kinh tế và kết quả giảm phát thải làm thước đo.
