Dự báo khí hậu bất lợi, cần đồng thời đề phòng mưa lớn cục bộ
El Niño được dự báo duy trì cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, đặt ra yêu cầu chuẩn bị sớm cho mùa khô. Tại Lâm Đồng, ngành chức năng đang rà soát khả năng cấp nước, xác định vùng sản xuất có nguy cơ ảnh hưởng và xây dựng phương án sử dụng nước phù hợp.
Theo bản tin dự báo khí hậu mùa từ tháng 11/2026 đến tháng 4/2027 của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, xác suất El Niño duy trì cường độ rất mạnh trong giai đoạn tháng 11/2026–1/2027 là 96%. Từ tháng 2 đến tháng 4/2027, hiện tượng này được dự báo tiếp tục nhưng có xu hướng suy yếu. Đây là nhận định dự báo, cần được cập nhật theo các bản tin tiếp theo.
Đối với công tác quản lý, cảnh báo sớm tạo khoảng thời gian quan trọng để kiểm tra nguồn cấp, tính toán nhu cầu và lựa chọn phương án sản xuất. Sự chuẩn bị cần cụ thể đến từng khu vực, bởi điều kiện tiếp cận nước và khả năng dự trữ giữa các địa bàn có thể khác nhau.
Bản tin khí hậu tháng 11, phát ngày 1/11/2026, dự báo nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 1–2°C; riêng Nam Bộ cao hơn 0,5–1°C. Lượng mưa tại nhiều khu vực được nhận định thấp hơn cùng kỳ trung bình nhiều năm.
Những dự báo này là cơ sở để tăng cường theo dõi cân bằng nguồn nước. Khi lập kế hoạch, cần đặt lượng nước có thể khai thác bên cạnh nhu cầu sinh hoạt, sản xuất và khả năng bổ sung trong thời gian tới. Việc đánh giá nên được cập nhật theo diễn biến thực tế, tránh sử dụng một phương án cố định cho cả mùa khô.
Cũng cần lưu ý, xu hướng thiếu hụt mưa theo tháng không loại trừ những đợt mưa lớn. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia vẫn cảnh báo khả năng xuất hiện mưa diện rộng, trong đó mưa vừa, mưa to có thể tập trung tại Trung Bộ và Nam Bộ trong tháng 11. Dông, lốc, sét và gió giật mạnh cũng cần được đề phòng.
Vì vậy, ứng phó thiếu nước cần đi cùng bảo đảm an toàn hồ, đập và công trình cấp nước. Quyết định tích trữ phải căn cứ quy trình vận hành, bản tin dự báo và điều kiện công trình, bảo đảm khả năng xử lý khi thời tiết thay đổi.
Rà soát hồ chứa, xác định vùng sản xuất có nguy cơ thiếu nước
Theo Tạp chí Môi trường và Cuộc sống ngày 5/11/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng đề nghị các xã, phường, đặc khu đánh giá nhu cầu sử dụng nước và khả năng bảo đảm nước cho cây trồng. Trên cơ sở đó, địa phương xác định diện tích có nguy cơ thiếu nước, xây dựng kế hoạch mùa vụ và chuyển đổi cây trồng phù hợp.
Bài nguồn ghi nhận một số dấu hiệu cần theo dõi tại các hồ chứa. Lưu lượng về hồ Đại Ninh trong tháng 10 đạt gần 45 m³/s, thấp hơn khoảng 14% so với trung bình nhiều năm. Hồ Đơn Dương được thông tin đạt khoảng 65% dung tích toàn bộ; tại hồ Đồng Nai 3, mực nước ngày 28/10/2026 là 586,38 m, thấp hơn mực nước dâng bình thường 590 m. Các số liệu phản ánh thời điểm được dẫn trong bài, không phải trạng thái cập nhật liên tục của hồ.
Đánh giá khả năng cấp nước cần đi sâu hơn tỷ lệ tích trữ. Đơn vị quản lý phải xem xét lượng nước có thể sử dụng, nhu cầu theo từng giai đoạn và khả năng đưa nước đến nơi tiêu thụ. Một khu vực nằm gần hồ vẫn có thể gặp khó khăn nếu hệ thống dẫn nước hoặc thiết bị bơm chưa đáp ứng.
Ở vùng sản xuất, cần phân loại mức độ chủ động về nước trước khi bố trí mùa vụ. Những diện tích có nguồn cấp ổn định và những nơi phụ thuộc chủ yếu vào mưa cần được tính toán riêng. Đối với phương án chuyển đổi cây trồng, yêu cầu tiết kiệm nước phải được xem xét cùng điều kiện đất đai, kỹ thuật và khả năng tiêu thụ sản phẩm.
Bên cạnh công trình lớn, việc kiểm tra tuyến ống, kênh dẫn, cửa lấy nước và thiết bị vận hành có ý nghĩa thiết thực. Khắc phục rò rỉ, hư hỏng từ sớm sẽ giúp hạn chế thất thoát và nâng hiệu quả sử dụng nguồn nước hiện có.
Ưu tiên nước sinh hoạt, chuẩn bị giải pháp từ trước mùa khô
Lâm Đồng đã ban hành Phương án số 12844/PA-UBND ngày 5/8/2026 về ứng phó khả năng thiếu hụt nguồn nước trong năm 2026 và các tháng đầu năm 2027 do El Niño. Theo thông tin công bố trên hệ thống thông tin địa phương, phương án đặt mục tiêu hạn chế thiệt hại, bảo đảm nước sinh hoạt, bảo vệ cây trồng có giá trị kinh tế cao và đàn vật nuôi.
Việc triển khai cần bắt đầu từ những địa bàn có nguy cơ thiếu nước kéo dài. Danh sách hộ sử dụng, nguồn cấp thay thế, phương tiện vận chuyển và khả năng dự trữ nên được xác định trước. Với trường học, cơ sở y tế và khu dân cư xa mạng lưới tập trung, phương án cần làm rõ đầu mối hỗ trợ khi nguồn cấp gián đoạn.
Trong nông nghiệp, tiết kiệm nước cần gắn với hướng dẫn phù hợp từng loại cây và giai đoạn sinh trưởng. Người sản xuất cần được cung cấp thông tin đủ sớm để cân nhắc thời điểm xuống giống, quy mô canh tác và nhu cầu đầu tư. Điều chỉnh trước khi triển khai vụ mới sẽ thuận lợi hơn việc xử lý khi cây trồng đã thiếu nước.
Công tác phối hợp cũng cần duy trì theo phạm vi lưu vực. Phương án ứng phó của tỉnh được xây dựng với mục tiêu bảo đảm an ninh nguồn nước, đáp ứng nhu cầu dân sinh, sản xuất và phát triển kinh tế – xã hội.
Để hỗ trợ điều hành, các đơn vị nên thống nhất dữ liệu về lượng nước trữ, nhu cầu sử dụng, vùng có nguy cơ và diễn biến nguồn cấp. Thông tin nhất quán giúp xác định thứ tự ưu tiên, điều chỉnh phân phối và triển khai hỗ trợ kịp thời.
Trước dự báo El Niño diễn biến bất lợi, nhiệm vụ của Lâm Đồng là chuyển cảnh báo khí hậu thành kế hoạch có thể thực hiện tại từng địa bàn. Rà soát nguồn nước, sửa chữa công trình và điều chỉnh sản xuất từ sớm sẽ giúp giảm thế bị động, bảo vệ sinh kế và duy trì nguồn nước thiết yếu cho người dân trong mùa khô tới.
