Hà Nội tạo động lực mới cho doanh nghiệp đầu tư theo hướng xanh

Hoàn thiện cơ chế nhận diện và công khai dự án xanh

Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng xanh ngày càng trở thành một tiêu chí quan trọng đối với hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh, Hà Nội đang từng bước đưa các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị vào công tác quản lý dự án. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng cơ chế cập nhật, công khai thông tin về những dự án đáp ứng yêu cầu phát triển xanh, qua đó tạo cơ sở để các bên liên quan theo dõi và đánh giá hiệu quả thực hiện.

Theo Công văn số 6035/UBND-NNMT ngày 30/10/2026 do Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Bùi Duy Cường ký ban hành, thành phố triển khai Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg ngày 17/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).

Điểm đáng chú ý trong kế hoạch của Hà Nội là việc thiết lập thời điểm công bố danh mục dự án theo chu kỳ cố định. Cụ thể, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tổng hợp thông tin, lập danh sách các dự án thuộc phạm vi điều chỉnh, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời tham mưu UBND Thành phố đăng tải công khai trên Cổng thông tin điện tử vào ngày 30/6 và 31/12 hằng năm.

Cơ chế này không đơn thuần phục vụ yêu cầu công khai thông tin hành chính mà còn hướng đến hình thành nguồn dữ liệu phục vụ hoạt động quản lý và đầu tư. Khi danh mục dự án được cập nhật thường xuyên, cơ quan quản lý có thêm căn cứ giám sát quá trình thực hiện các mục tiêu môi trường; trong khi doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân có thể chủ động tra cứu, nhận diện những mô hình đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Theo Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg, phạm vi dự án xanh được xác định tương đối rộng, bao quát nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Trong đó, nhóm năng lượng có 10 loại hình dự án; giao thông vận tải gồm 3 loại hình; xây dựng có 2 loại hình; tài nguyên nước có 3 loại hình. Đối với nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học, danh mục đưa ra 12 loại hình dự án. Bên cạnh đó, lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo có 6 loại hình và dịch vụ môi trường có 9 loại hình dự án.

Việc phân chia theo từng ngành, lĩnh vực giúp cụ thể hóa phạm vi áp dụng, đồng thời tạo cơ sở nhận diện những hoạt động đầu tư có đóng góp trực tiếp hoặc gián tiếp vào mục tiêu bảo vệ môi trường. Theo đó, một dự án không chỉ được xem xét dựa trên tên gọi hay định hướng đầu tư mà phải thuộc loại hình được quy định, có mục tiêu phù hợp và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu tương ứng.

Đối với kinh tế tuần hoàn, Quyết định cũng xác định các nhóm hoạt động theo từng khâu trong chuỗi sản xuất và sử dụng tài nguyên. Cụ thể, có 8 loại hình dự án liên quan đến thiết kế, sản xuất tuần hoàn; 2 loại hình thuộc nhóm sử dụng tuần hoàn; 5 loại hình về phục hồi tài nguyên và 4 loại hình cộng sinh công nghiệp, liên kết tuần hoàn.

Cách tiếp cận này cho thấy kinh tế tuần hoàn không chỉ giới hạn ở hoạt động tái chế chất thải sau sản xuất. Thay vào đó, các nguyên tắc tuần hoàn được đặt ra ngay từ khâu thiết kế sản phẩm, tổ chức sản xuất, lựa chọn nguyên liệu đến quá trình sử dụng và phục hồi tài nguyên. Qua đó, doanh nghiệp có thể giảm sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu đầu vào, hạn chế lượng chất thải phát sinh và nâng cao hiệu suất sử dụng tài nguyên trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Phối hợp liên ngành, tạo động lực cho doanh nghiệp chuyển đổi

Để các tiêu chí xanh và tuần hoàn đi vào thực tiễn, Hà Nội phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan quản lý, gắn việc triển khai với chức năng chuyên môn của từng ngành. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò điều phối chung, tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện và phối hợp với các sở, ngành, UBND cấp xã trong quá trình rà soát, cập nhật thông tin dự án.

Ở góc độ nguồn lực, Sở Tài chính được giao kết nối dữ liệu dự án với hệ thống quản lý đầu tư, đồng thời xem xét khả năng cân đối ngân sách theo phân cấp và các phương thức huy động nguồn vốn hợp pháp khác. Cơ quan này cũng tham gia xây dựng, góp ý các cơ chế tài chính, ngân sách và chính sách hỗ trợ đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn.

Trong lĩnh vực sản xuất, Sở Công Thương chịu trách nhiệm hướng dẫn các dự án thuộc ngành năng lượng, công nghiệp chế biến, chế tạo và những lĩnh vực liên quan. Trọng tâm là thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, đồng thời khuyến khích các mô hình cộng sinh công nghiệp và liên kết tuần hoàn. Đây là những giải pháp có ý nghĩa đối với việc hình thành các chuỗi sản xuất có khả năng tận dụng phụ phẩm, chất thải của đơn vị này làm đầu vào cho hoạt động của đơn vị khác.

Đối với lĩnh vực xây dựng, phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật và giao thông, Sở Xây dựng được giao hướng dẫn việc lựa chọn vật liệu, công nghệ và giải pháp thi công theo hướng giảm tiêu hao tài nguyên, hạn chế phát thải. Trong khi đó, các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sạch, công nghệ tiết kiệm năng lượng và giải pháp kỹ thuật phục vụ chuyển đổi xanh có sự tham gia hỗ trợ của Sở Khoa học và Công nghệ. Chính quyền cấp xã, phường cũng có trách nhiệm phổ biến quy định, phối hợp rà soát và theo dõi tình hình triển khai các dự án trên địa bàn.

Một trong những nội dung có thể tạo sức hút đối với khu vực kinh tế tư nhân là khả năng tiếp cận chính sách hỗ trợ tài chính. Theo Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có dự án được xác định là dự án xanh hoặc đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, đồng thời có báo cáo áp dụng khung tiêu chuẩn ESG, sẽ có cơ sở để được xem xét hỗ trợ lãi suất theo quy định.

Điều này góp phần bổ sung động lực kinh tế cho quá trình chuyển đổi. Bởi trên thực tế, đầu tư công nghệ sạch, thay thế dây chuyền cũ, cải tiến quy trình sản xuất hay thiết lập hệ thống quản trị theo ESG thường đòi hỏi nguồn vốn đáng kể. Khi các dự án đáp ứng tiêu chí được nhận diện rõ ràng và có cơ hội tiếp cận cơ chế hỗ trợ, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở để tính toán hiệu quả đầu tư dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào chi phí sản xuất trước mắt.

Song song với các chính sách khuyến khích, Hà Nội cũng đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động xác định dự án xanh, dự án tuần hoàn của các tổ chức đánh giá độc lập. Việc duy trì các tiêu chí trong suốt quá trình triển khai dự án cũng thuộc diện theo dõi của các cơ quan chuyên ngành. Những trường hợp vi phạm sẽ được kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền và quy định pháp luật có liên quan.

Đáng lưu ý, UBND Thành phố nhấn mạnh việc thực hiện các nhiệm vụ phải bảo đảm đúng thẩm quyền, không phát sinh thêm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh hoặc nghĩa vụ không phù hợp quy định đối với doanh nghiệp. Đây là yêu cầu cần thiết để quá trình thúc đẩy chuyển đổi xanh không trở thành gánh nặng tuân thủ, nhất là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Việc Hà Nội triển khai đồng bộ cơ chế xác định, công khai và giám sát dự án xanh, dự án tuần hoàn cùng khung tiêu chuẩn ESG là bước đi nhằm kết nối mục tiêu môi trường với hoạt động quản lý đầu tư và phát triển kinh tế. Khi các tiêu chí được cụ thể hóa, dữ liệu được minh bạch và chính sách hỗ trợ được triển khai phù hợp, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện chuyển đổi công nghệ, cải thiện năng lực quản trị và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị bền vững. Qua đó, chuyển đổi xanh không chỉ dừng lại ở yêu cầu tuân thủ môi trường mà từng bước trở thành động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng của Thủ đô.