[eMagazine] Tiêu chí mới xác định dự án xanh, dự án tuần hoàn

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg về việc hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).

Theo quyết định, dự án xanh là dự án thuộc loại hình được quy định, có mục tiêu và đồng thời đáp ứng các yêu cầu cụ thể. Phụ lục tiêu chí đối với dự án xanh quy định yêu cầu với 10 loại hình dự án trong lĩnh vực năng lượng; 3 loại hình dự án lĩnh vực giao thông vận tải; 2 loại hình dự án lĩnh vực xây dựng; 3 loại hình dự án lĩnh vực tài nguyên nước; 12 loại hình dự án lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học; 6 loại hình dự án công nghiệp chế biến, chế tạo và 9 loại hình dự án lĩnh vực dịch vụ môi trường.

Trong lĩnh vực năng lượng, dự án sản xuất điện mặt trời phải đáp ứng các yêu cầu về hiệu suất của tế bào quang điện hoặc module quang điện theo quy định đối với hệ thống điện mặt trời nối lưới, điện mặt trời mái nhà được hưởng cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời. Đối với các dự án điện năng lượng mặt trời tập trung, không giới hạn hiệu suất chuyển đổi quang điện.

Thiết bị được sử dụng để sản xuất điện mặt trời phải được chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy, kiểm định, hiệu chuẩn theo quy định. Đồng thời, dự án phải thực hiện trách nhiệm tái chế, xử lý sản phẩm của nhà sản xuất, nhập khẩu theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Đối với dự án sản xuất điện từ nguồn năng lượng bền vững, điện phải được sản xuất từ một trong các nguồn gồm địa nhiệt, sinh khối, thủy triều, sóng biển, hải lưu, chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường hoặc nguồn năng lượng mới như Hydrogen xanh, Amoniac xanh.

Với dự án sản xuất pin và ắc quy công nghệ cao, thân thiện môi trường, dự án phải được chứng nhận Nhãn sinh thái Việt Nam hoặc được tổ chức quốc tế, quốc gia chứng nhận nhãn sinh thái, trong trường hợp tổ chức này đã được cơ quan có thẩm quyền ký thỏa thuận công nhận lẫn nhau.

Bên cạnh đó, dự án phải sử dụng nguyên liệu, vật liệu có nguồn gốc tái chế theo quy định để phục vụ sản xuất và thực hiện trách nhiệm tái chế, xử lý sản phẩm của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu theo pháp luật về bảo vệ môi trường.

Trong lĩnh vực giao thông vận tải, dự án đầu tư phương tiện giao thông không phát thải hoặc phát thải carbon thấp phục vụ vận tải phải sử dụng điện, năng lượng xanh, năng lượng tái tạo hoặc các nguồn nhiên liệu, năng lượng khác không phát thải hoặc ít gây phát thải khí nhà kính.

Quy định cũng đưa ra yêu cầu đối với dự án xây dựng cơ sở hạ tầng cung cấp nhiên liệu hoặc năng lượng phục vụ phương tiện giao thông vận tải không phát thải hoặc phát thải carbon thấp và dự án cung cấp dịch vụ tái nạp năng lượng cho các phương tiện này.

Trong lĩnh vực xây dựng, dự án xây dựng mới, cải tạo nhà các loại đạt mục tiêu công trình xanh, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả phải được chứng nhận bởi tổ chức cấp giấy chứng nhận công trình xanh trong nước hoặc quốc tế.

Dự án đồng thời phải đáp ứng yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và sử dụng các môi chất lạnh có giá trị tiềm năng làm nóng lên toàn cầu (GWP), tiềm năng làm suy giảm tầng ô-dôn (ODP) tương đương hoặc thấp hơn lộ trình quản lý, loại trừ các chất làm suy giảm tầng ô-dôn, chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát của Việt Nam theo quy định.

Đối với công nghiệp chế biến, chế tạo, dự án sản xuất thiết bị điện, máy móc, thiết bị tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng lượng phải đáp ứng các yêu cầu về chứng nhận Nhãn sinh thái Việt Nam hoặc được tổ chức quốc tế, quốc gia chứng nhận nhãn sinh thái; hoặc được cấp nhãn năng lượng, gồm nhãn năng lượng so sánh cấp 4-5 sao hoặc nhãn năng lượng xác nhận Ngôi sao năng lượng Việt Nam; hoặc đạt các yêu cầu, tiêu chuẩn, quy định liên quan đến tuần hoàn của thị trường xuất khẩu.

Đối với sản phẩm được tạo ra có sử dụng các môi chất lạnh có giá trị tiềm năng làm nóng lên toàn cầu (GWP), tiềm năng làm suy giảm tầng ô-dôn (ODP), các giá trị này phải tương đương hoặc thấp hơn lộ trình quản lý, loại trừ các chất làm suy giảm tầng ô-dôn, chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát của Việt Nam.

Quyết định cũng quy định các yêu cầu cụ thể đối với dự án sản xuất linh kiện, thiết bị điện tử phục vụ phát triển công nghệ carbon thấp; sản xuất phương tiện giao thông vận tải ứng dụng công nghệ carbon thấp và sản xuất bao bì thân thiện môi trường.

Trong lĩnh vực dịch vụ môi trường, dự án tái chế chất thải phải đáp ứng tối thiểu tỷ lệ tái chế theo quy định về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu. Đồng thời, công nghệ, kỹ thuật tái chế phải đáp ứng yêu cầu theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và xây dựng.

Đối với dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường, tỷ lệ chất thải rắn không thể tái sử dụng, tái chế phải chôn lấp theo quy định; công nghệ, kỹ thuật xử lý phải đáp ứng yêu cầu, tiêu chí công nghệ xử lý chất thải theo quy định về bảo vệ môi trường và xây dựng.

Bên cạnh tiêu chí đối với dự án xanh, Quyết định 46/2026/QĐ-TTg quy định các nhóm dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, gồm dự án thiết kế, sản xuất tuần hoàn; dự án sử dụng tuần hoàn; dự án phục hồi tài nguyên; dự án cộng sinh công nghiệp, liên kết tuần hoàn.

Nhóm dự án thiết kế, sản xuất tuần hoàn gồm các dự án áp dụng một hoặc nhiều biện pháp tuần hoàn trong thiết kế sản phẩm, quy trình sản xuất hoặc cung ứng dịch vụ nhằm giảm khai thác, sử dụng tài nguyên không tái tạo, tài nguyên nước; nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, nguyên liệu thô, vật liệu; sử dụng tiết kiệm, hiệu quả năng lượng và tăng cường sử dụng nguyên liệu, vật liệu thân thiện với môi trường.

Nhóm dự án sử dụng tuần hoàn áp dụng một hoặc nhiều biện pháp như tái sử dụng, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, tân trang, chuyển đổi công năng, tái sản xuất, cho thuê hoặc chia sẻ sản phẩm, trang thiết bị, công trình. Mục tiêu là kéo dài vòng đời sử dụng của vật liệu, linh kiện, cấu kiện, thiết bị, sản phẩm và hàng hóa.

Trong khi đó, nhóm dự án phục hồi tài nguyên gồm các dự án áp dụng biện pháp thu gom, tái chế phụ phẩm, chất thải hoặc các biện pháp khác nhằm hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.

Nhóm dự án cộng sinh công nghiệp, liên kết tuần hoàn áp dụng các biện pháp tuần hoàn giữa các lĩnh vực, trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu đô thị hoặc khu dân cư tập trung. Mục tiêu là sử dụng hiệu quả nguyên liệu, vật liệu, năng lượng và tài nguyên; kéo dài vòng đời sản phẩm; hạn chế phát sinh chất thải và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.

Theo quy định, việc xác định dự án xanh và dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn được thực hiện thông qua tổ chức đánh giá độc lập.

Bên cạnh đó, Quyết định quy định cụ thể về áp dụng khung tiêu chuẩn ESG và trách nhiệm của doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG.

Đáng chú ý, dự án được xác định là dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và có báo cáo áp dụng khung tiêu chuẩn ESG sẽ là căn cứ để xem xét, hỗ trợ lãi suất theo quy định.

Võ Nga