Nhận diện dự án xanh từ hiệu quả sử dụng tài nguyên
Theo Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg ngày 17/9/2026, dự án xanh được xác định trên cơ sở loại hình, mục tiêu và các yêu cầu theo quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo. Trong khi đó, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn phải thuộc các nhóm dự án được quy định và đáp ứng yêu cầu tương ứng về ngành, lĩnh vực, sản phẩm tại Phụ lục II.
Đáng chú ý, các tiêu chí về kinh tế tuần hoàn tập trung vào những giải pháp cụ thể nhằm giảm khai thác, sử dụng tài nguyên không tái tạo, tiết kiệm tài nguyên nước, nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu, vật liệu và năng lượng, đồng thời tăng cường sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường. Quyết định xác định bốn nhóm dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, gồm thiết kế, sản xuất tuần hoàn; sử dụng tuần hoàn; phục hồi tài nguyên; cộng sinh công nghiệp và liên kết tuần hoàn.
Trong đó, nhóm phục hồi tài nguyên hướng đến thu gom, tái chế phụ phẩm, chất thải và áp dụng các biện pháp phù hợp để hạn chế chất thải phát sinh, giảm thiểu tác động xấu đến môi trường. Nhóm cộng sinh công nghiệp, liên kết tuần hoàn thúc đẩy việc sử dụng hiệu quả nguyên liệu, vật liệu, năng lượng và tài nguyên giữa các lĩnh vực, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu đô thị hoặc khu dân cư tập trung.
Các quy định này tạo cơ sở để doanh nghiệp từng bước chuyển từ mô hình sản xuất tiêu tốn tài nguyên, phát sinh nhiều chất thải sang cách tiếp cận chú trọng hiệu quả sử dụng đầu vào, kéo dài vòng đời sản phẩm và tận dụng giá trị của phụ phẩm.
Đối với môi trường, ý nghĩa của kinh tế tuần hoàn không chỉ nằm ở việc xử lý chất thải sau khi phát sinh, mà còn ở khả năng hạn chế chất thải ngay từ khâu thiết kế sản phẩm, tổ chức quy trình sản xuất và cung ứng dịch vụ. Qua đó, tài nguyên được sử dụng hiệu quả hơn, áp lực lên môi trường có thể được giảm thiểu trong suốt vòng đời sản phẩm.
Tăng trách nhiệm môi trường, thúc đẩy thực hành ESG
Một nội dung quan trọng khác của Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg là hướng dẫn áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG) đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn.
Theo Quyết định, khung ESG bao gồm các nguyên tắc, tiêu chí tuân thủ pháp luật và tiêu chí tự nguyện liên quan đến môi trường, xã hội, quản trị, nhằm đánh giá mức độ quản lý, kiểm soát và cải thiện tác động của hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
Đối với nhóm tiêu chí môi trường, các chủ thể thực hiện dự án phải căn cứ vào những yêu cầu tuân thủ pháp luật tại Mục I Phụ lục VI để xây dựng nội dung báo cáo cho từng dự án, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Bên cạnh đó, các tiêu chí tự nguyện được lựa chọn phù hợp với quy mô hoạt động, nhưng phải bảo đảm đại diện cho cả ba nhóm môi trường, xã hội và quản trị.
Cụ thể, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải lựa chọn tối thiểu 3 tiêu chí tự nguyện; doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ tối thiểu 6 tiêu chí; doanh nghiệp vừa tối thiểu 12 tiêu chí; các doanh nghiệp còn lại tối thiểu 18 tiêu chí, trừ trường hợp áp dụng khung ESG theo chuẩn quốc tế.
Quyết định cũng đặt ra yêu cầu về trách nhiệm duy trì các tiêu chí xanh, tiêu chí tuần hoàn và thực hiện đầy đủ nội dung trong báo cáo ESG. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải tuân thủ các quy định liên quan đến bảo vệ môi trường, tài nguyên nước, lao động, bình đẳng giới, bảo hiểm xã hội, an toàn, vệ sinh lao động và những lĩnh vực pháp luật có liên quan.
Đáng chú ý, các chủ thể thực hiện dự án phải thông báo đến UBND cấp tỉnh nơi triển khai dự án trong vòng 30 ngày kể từ ngày được tổ chức đánh giá độc lập cấp văn bản xác định dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn. Trường hợp dừng thực hiện dự án, không còn đáp ứng các tiêu chí hoặc không áp dụng đầy đủ báo cáo ESG, phải thông báo bằng văn bản trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày phát sinh trường hợp tương ứng.
Việc xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn được thực hiện thông qua tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng yêu cầu theo Quyết định. Tổ chức đánh giá có trách nhiệm bảo đảm tính độc lập, khách quan và chịu trách nhiệm về kết quả xác định của mình.
Theo quy định, dự án được xác định là dự án xanh hoặc đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, đồng thời có báo cáo áp dụng khung ESG, sẽ là căn cứ để xem xét hỗ trợ lãi suất theo quy định của pháp luật. Báo cáo ESG cũng phải được công khai trên trang thông tin điện tử của doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nếu có.
Về tổ chức thực hiện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn, tuyên truyền, tổng hợp danh mục dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng ESG trong báo cáo công tác bảo vệ môi trường. UBND cấp tỉnh thực hiện theo dõi, kiểm tra, giám sát việc duy trì tiêu chí và công bố định kỳ danh sách dự án trên cổng thông tin điện tử vào ngày 30/6 và 31/12 hằng năm.
Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/11/2026. Với việc thiết lập cơ chế xác định dự án xanh, tiêu chí tuần hoàn và yêu cầu báo cáo ESG, văn bản hướng tới tăng cường trách nhiệm môi trường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời tạo căn cứ để xem xét các chính sách hỗ trợ đối với những dự án đáp ứng điều kiện quy định./.
