Trong dự thảo lần thứ 7, thay đổi đáng chú ý nhất chính là cơ chế tính giá. Nếu trước đây công thức chỉ gói gọn trong bốn yếu tố: chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh, lợi nhuận và thuế giá trị gia tăng, thì nay đã được mở rộng, chi tiết hóa.
Giá bán sẽ bao gồm giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận cùng các loại thuế như nhập khẩu, tiêu thụ đặc biệt, bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng và các khoản khác nếu có. Điểm mới nằm ở việc chi phí kinh doanh không còn dựa trên số liệu thực tế của từng doanh nghiệp, mà Nhà nước công bố định mức chuẩn, được điều chỉnh hàng năm theo CPI và rà soát ba năm một lần. Nếu thị trường có biến động bất thường, Bộ Công Thương có thể trình Thủ tướng xem xét điều chỉnh sớm.
Một thay đổi khác là yêu cầu về tính minh bạch trong công bố giá. Thay vì kê khai với Bộ Tài chính như trước, các doanh nghiệp chỉ cần thông báo cho Bộ Công Thương, UBND tỉnh và Sở Công Thương. Giá bán sau mỗi lần điều chỉnh phải được niêm yết công khai tại điểm bán, cửa hàng, website và cả trên phương tiện truyền thông. Không chỉ thương nhân đầu mối, mà cả các đơn vị bán lẻ ngoài hệ thống cũng buộc phải thực hiện ngay việc công bố giá.
Quyền định giá được phân bổ theo hướng linh hoạt hơn. Thương nhân thuộc hệ thống không được phép bán cao hơn mức giá doanh nghiệp đầu mối đưa ra, trong khi các đơn vị ngoài hệ thống có quyền tự quyết theo cơ chế thị trường và quy định pháp luật.
Riêng với vùng sâu, vùng xa, thương nhân đầu mối được phép cộng thêm tối đa 2% so với công thức tính giá nhằm bù đắp chi phí hợp lệ đã được kiểm toán.
Song song với cơ chế giá, các điều kiện đối với thương nhân đầu mối cũng được siết chặt. Nếu dự thảo trước chỉ yêu cầu tổng sức chứa tối thiểu 15.000 m³ thì nay bắt buộc phải có ít nhất một kho gắn với cảng chuyên dụng để chứng minh khả năng tiếp nhận trực tiếp nguồn hàng. Hệ thống phân phối cũng không còn quy định chung chung mà cụ thể hơn: doanh nghiệp đầu mối phải sở hữu tối thiểu 40 thương nhân bán lẻ trực thuộc hệ thống.
Những thay đổi này cho thấy dự thảo mới không chỉ hướng đến minh bạch giá cả mà còn thắt chặt quản lý chuỗi phân phối, đồng thời tạo cơ chế ứng phó linh hoạt trong bối cảnh thị trường có thể biến động bởi thiên tai hay dịch bệnh.
