Tối ưu tài nguyên để mở rộng dư địa tăng trưởng xanh

Từ mục tiêu đến những thay đổi trong vận hành

Trong tiến trình hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, sản xuất công nghiệp tại Việt Nam ngày càng đặt yêu cầu cao hơn về hiệu quả sử dụng tài nguyên, chuyển dịch sang các nguồn năng lượng phát thải carbon thấp và thúc đẩy mô hình sản xuất tuần hoàn.

Tại Green Industries Summit 2026, những thay đổi này được nhìn từ góc độ vận hành nhà máy, từ tiết giảm nước, năng lượng, nguyên vật liệu đến thu hồi và tái sử dụng các dòng chất thải. Đây cũng là cách các doanh nghiệp sản xuất từng bước chuyển các mục tiêu phát triển bền vững thành yêu cầu cụ thể trong đầu tư và sản xuất.

Ông Peter Wachenschwanz, Giám đốc cấp cao chuỗi cung ứng tích hợp, Carlsberg Việt Nam cho biết, chuyển đổi xanh bắt đầu từ chính những hoạt động bên trong nhà máy – từ việc sử dụng ít nước hơn, ít năng lượng hơn và ít nguyên vật liệu hơn cho mỗi đơn vị sản phẩm. Tuy nhiên, để tiến xa hơn, hành trình này cần vượt ra ngoài phạm vi nhà máy.

"Việc mở rộng năng lượng tái tạo và các giải pháp tuần hoàn đòi hỏi một khung chính sách rõ ràng, những mô hình thương mại khả thi và sự phối hợp chặt chẽ hơn trong toàn hệ sinh thái. Khi hiệu quả vận hành được kết nối với những thay đổi mang tính hệ thống, sự tăng trưởng công nghiệp có thể tạo ra nhiều giá trị hơn với tác động môi trường thấp hơn”, ông Peter nhấn mạnh.

Cùng với đó, hướng tiếp cận này được đặt trong chương trình phát triển bền vững Brewing Tomorrow của Tập đoàn Carlsberg, với bốn trọng tâm gồm giảm phát thải carbon, bảo vệ thiên nhiên, truyền cảm hứng cho những lựa chọn có trách nhiệm và trao quyền cho con người. Tập đoàn đặt mục tiêu giảm 90% lượng phát thải từ hoạt động vận hành và sử dụng 100% điện năng từ các nguồn năng lượng tái tạo mới vào năm 2032, hướng tới đạt phát thải ròng bằng 0 trên toàn chuỗi giá trị vào năm 2040.

Tại Việt Nam, các mục tiêu này được cụ thể hóa trước hết ở cấp độ nhà máy, thông qua các giải pháp tiết giảm nước, năng lượng, nguyên vật liệu và tăng khả năng thu hồi, tái sử dụng các dòng tài nguyên. Nhà máy bia Phú Bài tại Huế là một ví dụ điển hình. Với khoản đầu tư khoảng 90 triệu USD, dự án mở rộng được khánh thành vào tháng 8/2025, giúp công suất nhà máy tăng hơn 50%, đưa Phú Bài trở thành nhà máy bia có công suất lớn nhất của Carlsberg tại châu Á.

Đáng chú ý, quy mô sản xuất tăng nhưng dây chuyền nấu bia mới sử dụng ít hơn khoảng 20% nước và 15% năng lượng so với dây chuyền trước đây. Nhà máy hiện tiêu thụ khoảng 2,1 hectolit nước cho mỗi hectolit bia thành phẩm, thuộc nhóm những cơ sở sử dụng nước hiệu quả nhất của Carlsberg tại châu Á.

Lượng CO₂ phát sinh trong quá trình lên men cũng được thu hồi và tái sử dụng, thay vì để thất thoát trong quá trình sản xuất. Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu giảm tác động môi trường đang được đặt cùng với bài toán hiệu quả vận hành ngay từ khâu thiết kế và mở rộng dây chuyền.

Thúc đẩy tuần hoàn tài nguyên và chuyển dịch năng lượng

Từ đầu năm 2026, doanh nghiệp đạt mục tiêu không chất thải chôn lấp (Zero Waste to Landfill), tập trung vào giảm phát sinh chất thải tại nguồn và tăng cường phân loại tại chỗ.

Các vật liệu có khả năng tái chế được đưa đi tái chế, phần chất thải còn lại được xử lý thông qua các giải pháp chuyển đổi chất thải thành năng lượng. Bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải được tái sử dụng để sản xuất phân bón nông nghiệp.

Đặc biệt, tính tuần hoàn cũng được mở rộng sang bao bì. Hiện 98,5% chai thủy tinh hoàn lưu được thu hồi và tái sử dụng; các két nhựa được sản xuất hoàn toàn từ nhựa tái chế. Đơn vị này cũng tiếp tục nghiên cứu các giải pháp giảm trọng lượng bao bì nhằm tiết giảm nguyên vật liệu mà vẫn đảm bảo chất lượng và hiệu suất sản phẩm.

Về năng lượng, các giải pháp gồm công nghệ sản xuất bia hiệu suất cao, thu hồi nhiệt và sử dụng nguồn hơi nước từ sinh khối. Lộ trình chuyển dịch điện năng bắt đầu với việc sử dụng điện được chứng nhận I-REC từ năm 2022, triển khai điện mặt trời áp mái từ quý III/2026, dự kiến đáp ứng tới 10% nhu cầu điện của nhà máy, đồng thời hướng tới áp dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) từ năm 2028.

Ở diễn biến khác, để đưa ra các cam kết dài hạn về năng lượng tái tạo, doanh nghiệp sản xuất cần một khung pháp lý ổn định, mô hình thương mại khả thi, hạ tầng lưới điện tin cậy và cơ chế xác minh minh bạch. Sự phối hợp sớm giữa doanh nghiệp, nhà phát triển dự án và nhà đầu tư có thể giúp chuyển hóa nhu cầu sử dụng điện thực tế thành những dự án có khả năng thu hút đầu tư, vận hành ổn định và nhân rộng.

Trước đó, tại hội thảo “Từ bằng chứng đến hành động: Thúc đẩy các giải pháp kinh tế tuần hoàn nhằm giảm thiểu thất thoát và lãng phí lương thực thực phẩm tại Việt Nam”, diễn ra tại Hà Nội ngày 19/8, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức, ông Peter Wachenschwanz cũng nhấn mạnh, phòng ngừa thất thoát ngay từ đầu là nền tảng của sản xuất tuần hoàn. Mỗi phần nguyên liệu được bảo toàn cũng đồng nghĩa với việc giữ lại nguồn nước, năng lượng và giá trị đã được đầu tư trong quá trình sản xuất. Giảm thất thoát từ đầu do đó giúp bảo toàn giá trị hiệu quả hơn so với chỉ thu hồi nguyên liệu khi đã trở thành chất thải.

Thông qua công nghệ tiên tiến, hệ thống thu hồi men và kiểm soát quy trình theo thời gian thực, hiệu suất sử dụng nguyên liệu được nâng lên khoảng 97,4%. Các phụ phẩm tiếp tục được khai thác theo hướng gia tăng giá trị: bã hèm được tận dụng làm thức ăn chăn nuôi, trong khi các giải pháp chuyển hóa men bia sau sản xuất thành những ứng dụng có giá trị cao hơn vẫn đang được nghiên cứu.

Từ tiết giảm nước, năng lượng và nguyên vật liệu đến thu hồi phụ phẩm, tái sử dụng bao bì và chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, các giải pháp đang dần được đưa vào những khâu cụ thể của quá trình sản xuất. Điều này cho thấy chuyển đổi xanh trong công nghiệp không nhất thiết gắn với việc thu hẹp sản xuất, mà nằm ở khả năng nâng cao giá trị tạo ra trên mỗi đơn vị tài nguyên sử dụng.

Nhìn chung, gắn với định hướng Brewing Tomorrow, những thay đổi tại nhà máy cũng đồng thời đặt ra yêu cầu về một hệ sinh thái rộng hơn, trong đó chính sách, hạ tầng năng lượng, thị trường và sự phối hợp giữa các bên trở thành những điều kiện quan trọng để các giải pháp xanh có thể được mở rộng.