Việt Nam chuẩn bị triển khai dự án quản lý tài nguyên rừng bền vững trong giai đoạn mới

Việt Nam thúc đẩy quản lý tài nguyên rừng gắn với tăng trưởng xanh

Việt Nam đang tăng cường các giải pháp quản lý tài nguyên thiên nhiên theo hướng bền vững, gắn bảo vệ rừng, phục hồi hệ sinh thái với ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển sinh kế cho cộng đồng. Từ ngày 3-15/9/2026, Đoàn khảo sát lập kế hoạch chi tiết của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) do ông KOJIMA Takeharu, Phó Vụ trưởng Vụ Môi trường toàn cầu của JICA, làm Trưởng đoàn đã tiến hành làm việc tại Việt Nam để chuẩn bị các nội dung triển khai dự án “Quản lý Tài nguyên Thiên nhiên Bền vững Pha 3” (SNRM3).

Hoạt động khảo sát được thực hiện trong khuôn khổ các thủ tục triển khai dự án đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt. Trong quá trình làm việc, Đoàn JICA và Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, đơn vị được giao làm cơ quan chủ dự án, đã trao đổi về những nhiệm vụ, giải pháp và cơ chế phối hợp cần thiết để bảo đảm dự án được thực hiện hiệu quả.

Ngày 15/9, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Phạm Hồng Lượng cùng ông KOJIMA Takeharu đã ký Biên bản cuộc họp. Đây là bước quan trọng trong quá trình hoàn thiện các thủ tục trước khi SNRM3 chính thức được triển khai.

Theo kế hoạch, dự án sẽ thực hiện trong giai đoạn 2027-2032 tại Hà Nội và 6 tỉnh trung du, miền núi phía Bắc gồm Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Sơn La, Phú Thọ và Tuyên Quang. SNRM3 hướng tới hỗ trợ Việt Nam củng cố các giải pháp quản lý tài nguyên rừng theo hướng bền vững, qua đó đóng góp vào mục tiêu phát triển lâm nghiệp, tăng trưởng xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu. Một nội dung quan trọng khác là hỗ trợ thực hiện Chương trình hành động quốc gia về REDD+ tại Việt Nam, đồng thời tạo thêm điều kiện để người dân phát triển sinh kế dựa vào rừng.

Bảo vệ đất, phục hồi hệ sinh thái để tăng khả năng chống chịu

Quản lý rừng bền vững là một phần trong định hướng rộng hơn về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, trong đó đất đai và các hệ sinh thái có vai trò quan trọng đối với sản xuất, đa dạng sinh học và đời sống cộng đồng. Trước những tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu, tình trạng suy thoái đất, khô hạn và sa mạc hóa đang đặt ra yêu cầu phải thay đổi phương thức quản lý và sử dụng tài nguyên. Đây cũng là vấn đề được Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh trong các hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán năm 2026.

Trước đó, Ban Thư ký Công ước chống sa mạc hóa của Liên hợp quốc phát động hưởng ứng với chủ đề “Rangelands: Recognize. Respect. Restore” (Nhận diện tài nguyên đất - Trân trọng thiên nhiên xanh - Phục hồi hệ sinh thái). Thông điệp nhấn mạnh giá trị của đất đai, đồng cỏ, rừng, nguồn nước và các hệ sinh thái tự nhiên đối với an ninh sinh thái, an ninh lương thực, sinh kế và phát triển bền vững.

Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, tổ chức hội thảo, tọa đàm, triển lãm và các hoạt động nâng cao nhận thức về quản lý đất đai bền vững. Việc phổ biến chính sách, pháp luật về đất đai, lâm nghiệp và bảo vệ môi trường cũng được xác định là nhiệm vụ cần tiếp tục thực hiện.

Cùng với tuyên truyền, các địa phương được khuyến khích triển khai những mô hình phù hợp với điều kiện thực tế, từ trồng cây xanh, bảo vệ và phát triển rừng đến phát triển nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc ứng dụng công nghệ cao, công nghệ xanh và các giải pháp an toàn sinh học cũng được đặt trong quá trình chuyển đổi sang phương thức sản xuất bền vững hơn. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng thời yêu cầu tiếp tục thực hiện Chương trình hành động quốc gia chống sa mạc hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, giải pháp dựa vào thiên nhiên và mô hình quản lý đất đai có sự tham gia của cộng đồng được xem là những hướng cần chú trọng.

Gắn bảo vệ tài nguyên với sinh kế và phát triển bền vững

Từ quản lý rừng đến phục hồi đất, điểm chung của các chương trình là hướng tới sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của hệ sinh thái và cộng đồng trước biến đổi khí hậu. Đối với các địa bàn miền núi, việc bảo vệ rừng có mối liên hệ trực tiếp với sinh kế của người dân. Do đó, quản lý tài nguyên theo hướng bền vững cần được đặt cùng với việc tạo ra các phương thức sinh kế phù hợp, giúp cộng đồng có thêm lợi ích từ rừng và giảm áp lực khai thác tài nguyên.

Đây cũng là một trong những định hướng được đặt ra đối với SNRM3 khi dự án hướng tới phát triển sinh kế từ rừng bên cạnh việc tăng cường năng lực quản lý tài nguyên. Việc kết hợp giữa bảo tồn, phát triển kinh tế và thích ứng khí hậu được kỳ vọng tạo ra cách tiếp cận toàn diện hơn trong quản lý tài nguyên thiên nhiên.

Song song với các hoạt động phục hồi và phát triển, công tác kiểm tra, giám sát việc thực thi pháp luật về lâm nghiệp, đất đai và môi trường cũng cần được tăng cường. Các hành vi chặt phá rừng, gây suy thoái đất lâm nghiệp hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái phép phải được kịp thời phát hiện và xử lý theo quy định.

Trong dài hạn, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên không chỉ phụ thuộc vào các cơ quan quản lý mà cần sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Việc kết hợp nguồn lực trong nước với hợp tác quốc tế, cùng ứng dụng khoa học - công nghệ và các giải pháp dựa vào thiên nhiên, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phục hồi hệ sinh thái.

Với SNRM3, việc triển khai tại 6 tỉnh trung du và miền núi phía Bắc trong giai đoạn 2027-2032 được kỳ vọng tiếp tục củng cố các giải pháp quản lý rừng bền vững, gắn bảo vệ tài nguyên với tăng trưởng xanh, ứng phó biến đổi khí hậu và cải thiện sinh kế. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu nâng cao sức chống chịu của hệ sinh thái và cộng đồng trước những thách thức môi trường ngày càng gia tăng.