Sở hữu trí tuệ trở thành thước đo niềm tin thị trường và sức hấp dẫn đầu tư

Chiều ngày 5/6, Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo tổ chức hội thảo “Bảo hộ sở hữu trí tuệ trong bối cảnh hội nhập quốc tế”, quy tụ nhiều chuyên gia, nhà quản lý, luật sư và doanh nghiệp nhằm thảo luận các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Sở hữu trí tuệ trong chiến lược phát triển kinh tế tri thức

Phát biểu tại hội thảo, TS. Lê Văn Út - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen cho biết trong bối cảnh cả nước đang triển khai Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, sở hữu trí tuệ ngày càng mang ý nghĩa chiến lược.

Theo ông Út, sở hữu trí tuệ không chỉ gắn với việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể sáng tạo, mà còn là điều kiện quan trọng để thúc đẩy nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và phát triển kinh tế tri thức.

Ông nhấn mạnh yêu cầu đặt ra hiện nay là phải chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm và giá trị thực tiễn, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo cũng như năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong tiến trình hội nhập.

Cùng quan điểm, ông Đinh Quang Tuấn - Tổng Biên tập Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo cho rằng trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, sở hữu trí tuệ đã trở thành yếu tố giúp định danh, định vị và định giá cá nhân, doanh nghiệp và quốc gia.

Theo ông Tuấn, đây là hệ giá trị tham chiếu quan trọng phản ánh năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong thương mại toàn cầu, nơi các tiêu chuẩn về sở hữu trí tuệ ngày càng có sự va chạm và đòi hỏi cao hơn về thực thi.

Ông cũng nhấn mạnh năm 2026 là thời điểm nhiều quy định mới của Luật Sở hữu trí tuệ bắt đầu có hiệu lực, đồng thời gắn với yêu cầu tăng cường xử lý vi phạm theo Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Doanh nghiệp trước áp lực bảo vệ thương hiệu và niềm tin thị trường

Từ góc độ doanh nghiệp, câu chuyện của Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh cho thấy rõ vai trò ngày càng lớn của tài sản vô hình trong quyết định đầu tư và phát triển.

Đại diện doanh nghiệp cho biết, khi Tập đoàn SCG (Thái Lan) đầu tư vào Nhựa Bình Minh, yếu tố tạo sức hút không chỉ nằm ở năng lực sản xuất hay hệ thống phân phối mà còn ở giá trị thương hiệu được xây dựng trong gần nửa thế kỷ.

Theo doanh nghiệp, trong nền kinh tế hiện đại, tài sản hữu hình có thể thay thế, nhưng thương hiệu, uy tín và niềm tin thị trường là những giá trị mất rất nhiều thời gian để gây dựng và dễ bị tổn thương nếu bị xâm phạm.

Đáng chú ý, các hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ hiện nay không chỉ dừng ở hàng giả, hàng nhái mà còn khai thác trực tiếp uy tín thương hiệu để cạnh tranh không lành mạnh. Hệ quả không chỉ là thiệt hại về kinh tế mà còn là sự bào mòn niềm tin của người tiêu dùng và thị trường.

Ở góc độ nhà đầu tư quốc tế, yếu tố quan trọng không chỉ là hệ thống pháp luật được xây dựng đầy đủ, mà là mức độ thực thi trong thực tế, tính minh bạch và khả năng tiên liệu của hệ thống khi xảy ra tranh chấp.

Theo ông Trần Giang Khuê - Trưởng đại diện Văn phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại TP.HCM, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ thời gian qua đã có nhiều chuyển biến rõ nét. Tính đến cuối tháng 5/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện 2.036 vụ việc có dấu hiệu vi phạm, xử phạt 1.616 vụ, khởi tố 44 vụ và ngăn chặn 1.073 website, trang thông tin vi phạm.

Đáng chú ý, số vụ khởi tố hình sự đã vượt cả năm 2025, phản ánh xu hướng chuyển từ xử lý bị động sang chủ động phát hiện và ngăn chặn vi phạm, đặc biệt trong môi trường số.

Các chuyên gia pháp lý cũng nhận định không gian mạng đang trở thành mặt trận nóng của tranh chấp sở hữu trí tuệ với nhiều hình thức vi phạm ngày càng tinh vi, xuyên biên giới và khó kiểm soát. Trong đó, yếu tố then chốt là tốc độ phản ứng và khả năng bảo toàn chứng cứ ngay từ thời điểm phát hiện vi phạm.

Ở góc độ đào tạo, ThS. Luật sư Phạm Bá Thiên - Trường Đại học Hoa Sen cho rằng Việt Nam đang thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên sâu về sở hữu trí tuệ, trong khi yêu cầu từ thực tiễn kinh tế số, thương mại điện tử và trí tuệ nhân tạo ngày càng gia tăng.

Theo các đại biểu, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, bảo vệ sở hữu trí tuệ không chỉ là bảo vệ quyền lợi của từng chủ thể mà còn là nền tảng củng cố niềm tin thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao sức hấp dẫn đầu tư của nền kinh tế.