Mở không gian phát triển, kiến tạo đô thị Buôn Ma Thuột hiện đại

Đồ án Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050 được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực để đô thị hạt nhân của Đắk Lắk khẳng định vị thế, vươn tầm trong tương lai.

Định hình tầm vóc đô thị trung tâm vùng

Buôn Ma Thuột đang đứng trước cơ hội phát triển mới với yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ về không gian, hạ tầng và chất lượng đô thị. Từ vị thế đô thị trung tâm của vùng đất Tây Nguyên, nơi đây được định hướng trở thành đầu mối liên kết quan trọng giữa Tây Nguyên với khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, từng bước khẳng định vai trò trong mạng lưới đô thị quốc gia.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Đồ án Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050 đang được tỉnh Đắk Lắk khẩn trương hoàn thiện. Đây là cơ sở quan trọng nhằm tổ chức lại không gian đô thị, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, đồng thời định hình mô hình phát triển xanh, thông minh, hiện đại và bền vững.

Theo định hướng, phạm vi quy hoạch bao gồm toàn bộ ranh giới hành chính của 5 phường: Buôn Ma Thuột, Tân An, Tân Lập, Thành Nhất, Ea Kao và xã Hòa Phú, với tổng diện tích khoảng 37.738 ha. Quy mô dân số dự kiến đến năm 2035 khoảng 658.000 người, trong đó dân số thường trú khoảng 530.600 người, tạm trú khoảng 127.400 người. Đến năm 2050, con số này dự kiến đạt khoảng 1.025.000 người, gồm 644.000 người thường trú và 381.000 người tạm trú.

Quy mô dân số gia tăng đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, giao thông, nhà ở và các dịch vụ đô thị. Trong đó, kết nối liên vùng được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng.

Đáng chú ý, dự án đường bộ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột (CT.24) được kỳ vọng tạo bước đột phá trong kết nối trực tiếp Tây Nguyên với Duyên hải Nam Trung Bộ. Khi hoàn thành, tuyến giao thông chiến lược này sẽ góp phần rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí vận tải, thúc đẩy giao thương, du lịch và thu hút đầu tư.

Cùng với các tuyến giao thông đối ngoại, hệ thống giao thông nội đô, các công trình công cộng và hạ tầng kỹ thuật được định hướng đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện hình thành những không gian phát triển mới, giảm áp lực cho khu vực trung tâm hiện hữu.

Đồ án cũng xác định xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành “Thủ phủ Cà phê toàn cầu”. Đây là định hướng có ý nghĩa quan trọng, phát huy lợi thế vùng nguyên liệu cà phê nổi tiếng, văn hóa cà phê đặc sắc và vị thế của Đắk Lắk trên bản đồ cà phê thế giới. Từ lợi thế này, đô thị có cơ hội phát triển mạnh các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, du lịch trải nghiệm, chế biến sâu và quảng bá thương hiệu cà phê Việt Nam.

Phát triển hiện đại gắn với gìn giữ bản sắc

Điểm khác biệt trong định hướng quy hoạch Buôn Ma Thuột là sự kết hợp giữa phát triển đô thị hiện đại với bảo tồn không gian văn hóa, cảnh quan sinh thái đặc trưng của Tây Nguyên.

Theo đó, đồ án đặt mục tiêu gìn giữ nguyên trạng 33 buôn làng nằm trong đô thị, duy trì cấu trúc đặc trưng “buôn trong phố, phố trong buôn”. Đây không chỉ là nét riêng trong tổ chức không gian đô thị mà còn là tài sản văn hóa quý giá, tạo nên sức hấp dẫn và bản sắc khác biệt của Buôn Ma Thuột.

Buôn Akŏ Dhông, thuộc phường Buôn Ma Thuột, là một trong những minh chứng tiêu biểu. Những ngôi nhà dài truyền thống của người Êđê, không gian sinh hoạt cộng đồng và cảnh quan xanh đặc trưng được gìn giữ qua nhiều thế hệ, tạo nên sức hút đối với du khách trong và ngoài nước.

Việc bảo tồn các buôn làng không chỉ dừng lại ở gìn giữ kiến trúc truyền thống mà còn hướng đến bảo vệ phong tục, tập quán, lễ hội, tiếng nói và tri thức bản địa. Đây là nền tảng để phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng, đồng thời bảo đảm quá trình đô thị hóa không làm mai một những giá trị truyền thống. Về tổ chức không gian, đô thị Buôn Ma Thuột được định hướng thành 6 phân khu, 9 trung tâm, 2 trục động lực và 2 hành lang phát triển. Mỗi phân khu đảm nhận chức năng riêng, tạo sự liên kết, bổ trợ trong tổng thể phát triển đô thị.

Trong đó, phân khu 1 (phường Buôn Ma Thuột) giữ vai trò trung tâm đô thị hạt nhân, bao gồm khu trung tâm hiện hữu và trung tâm tổng hợp đa chức năng mới tại khu vực hồ thủy lợi Ea Tam. Phân khu 2 (phường Tân An) được định hướng phát triển thương mại - dịch vụ, giáo dục và khu dân cư chất lượng cao. Phân khu 3 (phường Tân Lập) hướng đến trở thành khu đô thị động lực phía Đông, phát triển theo mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), đô thị sinh thái xanh và đô thị thông minh. Trong khi đó, phân khu 4 (phường Ea Kao) lấy hồ Ea Kao làm hạt nhân phát triển thương mại - dịch vụ, du lịch sinh thái, công nghệ, giáo dục và đổi mới sáng tạo, gắn với bảo tồn cảnh quan tự nhiên và hệ sinh thái nông nghiệp đặc trưng.

Ở phía Tây, phân khu 5 (phường Thành Nhất) được định hướng hỗ trợ giãn dân cho khu vực trung tâm hiện hữu, phát triển nhà ở đô thị, thương mại - dịch vụ và các tiện ích công cộng. Phân khu 6 (xã Hòa Phú) hướng đến hình thành khu công nghiệp - logistics nông sản phía Tây Nam, gắn với các trục giao thông đối ngoại, phát triển công nghiệp sạch, dịch vụ hậu cần và các khu đô thị mới phục vụ sản xuất.

Việc tổ chức không gian theo hướng đa trung tâm được kỳ vọng khai thác hiệu quả tiềm năng từng khu vực, tạo thêm động lực tăng trưởng, đồng thời nâng cao chất lượng sống của người dân. Từ những buôn làng truyền thống đến các khu đô thị mới, từ không gian sinh thái đến các trung tâm thương mại, dịch vụ và logistics, Buôn Ma Thuột đang từng bước định hình diện mạo của một đô thị cao nguyên năng động.

Tầm nhìn quy hoạch đến năm 2050 không chỉ hướng đến mở rộng quy mô hay nâng cấp hạ tầng, mà quan trọng hơn là xây dựng một đô thị phát triển hài hòa giữa con người, thiên nhiên và văn hóa. Với định hướng phát triển bền vững, gắn đổi mới sáng tạo với bảo tồn bản sắc, bảo đảm quốc phòng - an ninh, Buôn Ma Thuột có thêm nền tảng để khẳng định vai trò đô thị trung tâm vùng, xứng đáng với khát vọng trở thành “Thủ phủ Cà phê toàn cầu”.