Linh hoạt chuyển đổi sau những mùa bão
Những năm gần đây, thời tiết diễn biến ngày càng cực đoan, đặc biệt là các đợt mưa bão kéo dài đã gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp. Tại nhiều địa phương, hình ảnh nhà màng hư hại, cây trồng chết úng, đất đai suy giảm chất lượng… không còn xa lạ. Không chỉ thiệt hại về kinh tế, thiên tai còn khiến nhiều mô hình sản xuất bị gián đoạn, thậm chí không thể tiếp tục duy trì.
Tại xã Hợp Tiến, trang trại của chị Lê Thị Trang trước đây phát triển theo hướng đa dạng, kết hợp nhiều loại cây trồng như nho, dâu tây, hoa hướng dương cùng hoạt động tham quan, trải nghiệm. Tuy nhiên, sau những đợt mưa bão trong năm vừa qua, nhiều diện tích bị ảnh hưởng nghiêm trọng, buộc chị phải xem xét lại toàn bộ mô hình.
“Có những thời điểm gần như phải làm lại từ đầu. Cây bị úng, đất cũng không còn như trước,” chị Trang nhớ lại.
Đứng trước thực tế đó, chị không tiếp tục duy trì toàn bộ mô hình cũ một cách rủi ro, mà chủ động điều chỉnh cơ cấu sản xuất. Nếu như trước đây trang trại phát triển đa dạng với nhiều loại cây, thì năm nay chị quyết định tạm dừng dâu tây và hoa hướng dương, tập trung vào nho sữa, loại cây phù hợp hơn với điều kiện canh tác trong nhà màng và có khả năng thích ứng tốt hơn trước những biến động thời tiết.
Bên cạnh đó, trang trại cũng duy trì và phát triển thêm các loại cây như quất cảnh, bí xanh nhằm đa dạng nguồn thu, giảm thiểu rủi ro trong sản xuất, cũng như không để lãng phí đất.
Ít ai biết rằng trước khi trở về quê làm nông nghiệp, chị Trang từng có thời gian làm việc tại spa và tham gia kinh doanh. Cuộc sống nơi đô thị mang lại sự ổn định nhất định, nhưng chị vẫn quyết định trở về quê hương để xây dựng mô hình sản xuất của riêng mình. Hiện chồng chị làm nghề lái xe, góp phần hỗ trợ kinh tế gia đình trong giai đoạn chuyển đổi.
“Làm nông nghiệp thì phải chấp nhận rủi ro, nhưng không vì thế mà bỏ cuộc. Quan trọng là mình phải tìm cách làm cho phù hợp,” chị chia sẻ.
Bên cạnh trồng trọt, trang trại còn duy trì chăn nuôi như một nguồn thu bổ trợ quan trọng. Hiện gia đình đang nuôi 45 cặp nhím bố mẹ; trung bình mỗi năm sinh sản khoảng 2,5 lứa, mỗi lứa từ 2 con. Mô hình này giúp tạo nguồn thu ổn định, giảm áp lực phụ thuộc hoàn toàn vào cây trồng - lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thời tiết.
Đồng thời, chị Trang cũng chú trọng cải tiến kỹ thuật sản xuất. Hệ thống nhà màng được gia cố để tăng khả năng chống chịu trước gió bão; các phương pháp tưới tiết kiệm nước, canh tác theo hướng hữu cơ được áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là cách tiếp cận thị trường. Thay vì phụ thuộc nhiều vào hình thức bán trực tiếp và tham quan như trước, chị đẩy mạnh bán hàng qua mạng xã hội và các kênh trực tuyến. Nhờ đó, sản phẩm vẫn đến tay người tiêu dùng ngay cả khi điều kiện thời tiết không thuận lợi cho hoạt động tại chỗ.
Giữ vững hướng đi nông nghiệp xanh
Dù có nhiều điều chỉnh để thích ứng, định hướng nông nghiệp xanh vẫn được chị Trang kiên trì theo đuổi. Theo chị, đây không chỉ là lựa chọn về phương thức sản xuất mà còn là hướng đi lâu dài, gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường.
“Làm sao để sản xuất mà không ảnh hưởng đến môi trường là điều mình luôn đặt ra. Nếu làm sạch thì mình yên tâm, khách hàng cũng tin tưởng hơn,” chị nói.
Tại trang trại, việc sử dụng hóa chất được hạn chế tối đa. Thay vào đó là các loại phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học và quy trình canh tác thân thiện với môi trường. Chất thải từ chăn nuôi cũng được xử lý và tái sử dụng, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến đất và nguồn nước.
Những thay đổi này không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, đặc biệt là nho sữa, mà còn tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng. Trong bối cảnh nhu cầu về thực phẩm sạch ngày càng tăng, nông nghiệp xanh không còn là xu hướng nhất thời mà đang trở thành yêu cầu tất yếu.
Không chỉ tập trung vào sản xuất, trang trại vẫn duy trì hoạt động đón khách ở quy mô phù hợp. Đối tượng chủ yếu hiện nay là các hộ gia đình và các trường mầm non tổ chức cho trẻ tham quan, trải nghiệm thực tế.
Với nhóm khách này, yếu tố được quan tâm không chỉ là cảnh quan mà còn là sự an toàn, gần gũi và giá trị giáo dục. Các hoạt động như tham quan vườn nho, tìm hiểu cách chăm sóc cây trồng, quan sát vật nuôi… mang lại những trải nghiệm trực quan, giúp trẻ có thêm hiểu biết về nông nghiệp và môi trường.
Sự điều chỉnh này cũng phù hợp hơn với định hướng phát triển bền vững của trang trại, thay vì tập trung vào các hoạt động mang tính “check-in” như trước.
Trong thời gian tới, chị Trang cho biết sẽ tiếp tục đầu tư nâng cấp trang trại theo hướng bài bản hơn, không chỉ trong sản xuất mà còn ở các hoạt động trải nghiệm. Dự kiến, trang trại sẽ được mở rộng thêm các khu vui chơi, không gian trải nghiệm phù hợp cho gia đình và trẻ nhỏ, đồng thời nghiên cứu phát triển khu lưu trú để phục vụ du khách ở xa.
“Làm nông nghiệp giờ không chỉ là trồng trọt, mà còn phải tạo ra giá trị trải nghiệm. Mình làm chậm nhưng chắc, để khách đến có thể ở lại lâu hơn và hiểu hơn về nông nghiệp sạch,” chị Trang chia sẻ.
Nông nghiệp hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, trong khó khăn cũng mở ra những cơ hội để thay đổi.
Chủ động thích ứng, điều chỉnh cơ cấu cây trồng, đa dạng hóa sản xuất, ứng dụng kỹ thuật và kiên trì với định hướng phát triển xanh đang trở thành những yếu tố then chốt để duy trì và phát triển bền vững.
Thực tế cho thấy, những mô hình linh hoạt, biết thay đổi đúng thời điểm không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo nền tảng ổn định lâu dài.
Sau bão, những mầm xanh được gây dựng lại không chỉ là sự phục hồi của sản xuất, mà còn là tín hiệu cho một hướng đi bền vững hơn của nông nghiệp — nơi người làm nông không chỉ trông chờ vào thời tiết, mà chủ động thích ứng để đi đường dài.
