Chiều 12/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo do ông Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam; ông Trương Minh Thuần, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh An Giang; ông Huỳnh Văn Hoá, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang đồng chủ trì.
Hội thảo có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, các tổ chức khoa học và công nghệ, trường đại học, cao đẳng, trường phổ thông, doanh nghiệp cùng các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài tỉnh.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, nhấn mạnh giáo dục STEM có vai trò quan trọng trong đổi mới giáo dục, phát triển tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Đây cũng là nền tảng phát hiện, bồi dưỡng nhân tài khoa học, công nghệ từ sớm. Ông kỳ vọng An Giang sẽ tăng cường kết nối giữa nhà trường, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, từng bước xây dựng hệ sinh thái giáo dục STEM, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển bền vững.
Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi nhiều nội dung thiết thực như thực trạng và giải pháp phát triển giáo dục STEM trên địa bàn tỉnh; vai trò của STEM trong phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ; xây dựng hệ sinh thái giáo dục STEM gắn với đổi mới sáng tạo; phát triển năng lực tư duy khoa học, sáng tạo và định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Đặc biệt, vấn đề kết nối giữa giáo dục phổ thông với đại học, doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia được xác định là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng triển khai STEM trong thực tiễn.
Các tham luận cũng đề cập đến những mô hình có khả năng nhân rộng như đưa STEM vào hoạt động dạy học chính khóa, tổ chức không gian sáng tạo tại trường học, xây dựng các cụm trường chia sẻ phòng thí nghiệm, triển khai xe thiết bị STEM lưu động và tổ chức ngày hội STEM có sự tham gia của nhà trường, đại học, doanh nghiệp. Qua đó, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn được trực tiếp trải nghiệm, thực hành, nghiên cứu và phát triển sản phẩm từ những vấn đề thực tế của cuộc sống.
Phát biểu tại hội thảo, ông Trương Minh Thuần, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh An Giang, nhấn mạnh giáo dục STEM cần được triển khai thực chất, gắn với điều kiện và nhu cầu phát triển của địa phương. Ông cho rằng, bên cạnh đổi mới phương pháp giảng dạy, cần tăng cường kết nối giữa nhà trường, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp; chú trọng bồi dưỡng giáo viên, tạo môi trường để học sinh trải nghiệm, nghiên cứu và sáng tạo. Qua đó, từng bước phát hiện, nuôi dưỡng nhân tài khoa học, công nghệ, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh trong tương lai.
Trong bối cảnh giáo dục STEM ngày càng được quan tâm, vai trò của các tổ chức giáo dục và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ cũng trở nên quan trọng. Đây là lực lượng có thể bổ sung nguồn lực về chương trình đào tạo, thiết bị thực hành, công nghệ giáo dục, chuyên gia hướng dẫn và môi trường trải nghiệm, góp phần đưa kiến thức khoa học đến gần hơn với học sinh.
Là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, có kinh nghiệm triển khai STEM nhiều năm ở các cơ sở giáo dục, bà Võ Thị Hiền, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Hệ thống Giáo dục Quốc tế Milestones, cho rằng giáo dục STEM cần được triển khai theo hướng thực chất, lấy người học làm trung tâm và gắn chặt với những vấn đề của đời sống. Theo định hướng của Milestones, STEM không chỉ là việc trang bị kiến thức về khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học mà còn là quá trình giúp học sinh hình thành tư duy độc lập, khả năng hợp tác, phản biện, sáng tạo và chủ động ứng dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Bà Võ Thị Hiền nhận định, để giáo dục STEM phát triển bền vững, cần xây dựng một hệ sinh thái có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp. Trong đó, nhà trường giữ vai trò nền tảng trong tổ chức hoạt động giáo dục; đội ngũ chuyên gia và nhà khoa học hỗ trợ định hướng chuyên môn; doanh nghiệp đóng góp nguồn lực, công nghệ và môi trường ứng dụng; còn học sinh là chủ thể trực tiếp trải nghiệm, khám phá và sáng tạo.
Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và An Giang nói riêng, bà Hiền cho rằng có nhiều điều kiện để phát triển các dự án STEM xuất phát từ thực tiễn địa phương như nông nghiệp thông minh, bảo vệ môi trường, quản lý nguồn nước, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và công nghệ phục vụ đời sống. Nếu được định hướng phù hợp, những vấn đề gần gũi này hoàn toàn có thể trở thành nguồn cảm hứng để học sinh nghiên cứu, thiết kế và phát triển các sản phẩm sáng tạo có giá trị ứng dụng.
Bên cạnh đó, việc bồi dưỡng năng lực STEM cho giáo viên cần được quan tâm song song với đầu tư trang thiết bị. Giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn đóng vai trò hướng dẫn, khơi gợi ý tưởng, hỗ trợ học sinh thực hiện các dự án và phát triển năng lực nghiên cứu. Vì vậy, cần tạo điều kiện để giáo viên được tiếp cận phương pháp giáo dục mới, được trao đổi chuyên môn với chuyên gia và tham gia các hoạt động thực hành, trải nghiệm thực tế.
Milestones định hướng đồng hành cùng các cơ sở giáo dục trong việc phát triển chương trình STEM, tổ chức hoạt động trải nghiệm khoa học, công nghệ, bồi dưỡng năng lực cho giáo viên và kết nối học sinh với các sân chơi sáng tạo. Thông qua đó, đơn vị mong muốn góp phần hình thành môi trường học tập mở, nơi mỗi học sinh có cơ hội khám phá năng lực bản thân, phát triển ý tưởng và từng bước tiếp cận hoạt động nghiên cứu khoa học từ sớm.
Từ thực tiễn triển khai giáo dục STEM, có thể thấy việc đầu tư cho hoạt động trải nghiệm và nghiên cứu khoa học cần được thực hiện đồng bộ, có lộ trình và phù hợp với từng cấp học. Thay vì chỉ tập trung vào lý thuyết, học sinh cần được tạo điều kiện tiếp cận thiết bị, công nghệ, tham gia các dự án liên môn, tự thiết kế sản phẩm và thử nghiệm những ý tưởng sáng tạo. Đây cũng là cách để chuyển hóa kiến thức trong sách giáo khoa thành năng lực thực hành, tư duy giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ.
Kết luận hội thảo, ông Trương Minh Thuần ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp của đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các cơ sở giáo dục. Ban tổ chức sẽ tổng hợp các đề xuất, kinh nghiệm và giải pháp tại hội thảo để báo cáo các cấp, các ngành và lãnh đạo tỉnh xem xét, định hướng triển khai trong thời gian tới. Qua đó, kỳ vọng giáo dục STEM sẽ góp phần tạo nguồn nhân lực khoa học, công nghệ chất lượng cao, phục vụ mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững của tỉnh An Giang.
Hội thảo không chỉ mở ra diễn đàn trao đổi chuyên môn mà còn đặt ra yêu cầu tăng cường liên kết nguồn lực xã hội trong phát triển giáo dục STEM. Khi nhà trường, nhà khoa học, doanh nghiệp và các tổ chức giáo dục cùng chung tay, STEM sẽ không còn là những hoạt động trải nghiệm đơn lẻ mà từng bước trở thành một bộ phận thiết thực của quá trình đổi mới giáo dục.
Đầu tư cho giáo dục STEM hôm nay chính là đầu tư cho năng lực sáng tạo, nguồn nhân lực khoa học và công nghệ của ngày mai. Với định hướng lấy học sinh làm trung tâm, gắn giáo dục với thực tiễn và tăng cường hợp tác đa bên, An Giang có thêm cơ sở để xây dựng môi trường giáo dục năng động, sáng tạo, từng bước phát hiện và bồi dưỡng những nhân tài khoa học, công nghệ, đóng góp vào sự phát triển của địa phương và đất nước.
