Từ lợi thế di sản đến yêu cầu tái cấu trúc phát triển
Sau nhiều năm tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt là giai đoạn phục hồi ấn tượng sau đại dịch, du lịch Ninh Bình đã tiến rất gần ngưỡng mục tiêu đề ra. Năm 2025, toàn tỉnh ước đón khoảng 19,4 triệu lượt khách, trong đó có hơn 2,2 triệu lượt khách quốc tế, tổng doanh thu du lịch đạt trên 21.000 tỷ đồng. Những con số này không chỉ phản ánh sức hút ngày càng lớn của điểm đến, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về một mô hình phát triển mới khi quy mô thị trường đã tiệm cận giới hạn tăng trưởng theo chiều rộng.
Ninh Bình sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch đặc biệt hiếm có, với quần thể danh thắng Tràng An – Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, cùng mạng lưới di tích lịch sử, danh thắng tự nhiên và không gian văn hóa làng quê đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Chính những giá trị này đã đưa Ninh Bình trở thành điểm đến quen thuộc của cả du khách trong nước và quốc tế.
Tuy nhiên, mô hình phát triển dựa nhiều vào các “điểm đến ngôi sao” như Tràng An, Tam Cốc – Bích Động hay chùa Bái Đính cũng đang bộc lộ những giới hạn nhất định. Áp lực quá tải vào mùa cao điểm, sự trùng lặp sản phẩm, thời gian lưu trú ngắn và mức chi tiêu chưa tương xứng cho thấy du lịch Ninh Bình khó có thể tiếp tục tăng trưởng bền vững nếu chỉ mở rộng quy mô đón khách.
Trong bối cảnh đó, mục tiêu 20 triệu lượt khách năm 2026 đặt ra yêu cầu tái cấu trúc không gian và sản phẩm du lịch: phân bổ lại dòng khách, mở rộng không gian trải nghiệm, khai thác sâu hơn các giá trị văn hóa – sinh thái và những khu vực còn dư địa phát triển, thay vì tiếp tục dồn áp lực vào một số điểm đến truyền thống.
Phát biểu tại hội nghị triển khai nhiệm vụ du lịch năm 2026, ông Trần Song Tùng Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, mục tiêu 20 triệu lượt khách không phải là đích đến cuối cùng, mà là bước chuyển quan trọng để ngành du lịch Ninh Bình tái cấu trúc theo hướng bền vững. Theo ông, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thu hút thêm khách, mà là nâng cao chất lượng sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú và bảo đảm hài hòa giữa phát triển du lịch với bảo tồn di sản, môi trường sinh thái.
Một điểm đáng chú ý trong định hướng phát triển du lịch Ninh Bình giai đoạn tới là sự thay đổi trong tư duy phát triển. Thay vì chạy theo tăng trưởng số lượng thuần túy, địa phương hướng đến nâng cao giá trị kinh tế và chất lượng trải nghiệm của mỗi lượt khách.
Định hướng này được cụ thể hóa thông qua việc phát triển các dòng sản phẩm mới như du lịch sinh thái gắn với bảo tồn, du lịch văn hóa – sáng tạo, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch đêm và các sản phẩm trải nghiệm chiều sâu. Khi những sản phẩm này được đầu tư bài bản, du khách không chỉ tham quan trong ngày mà có xu hướng lưu trú dài hơn, chi tiêu nhiều hơn và quay trở lại nhiều lần.
Đây cũng là lời giải quan trọng cho bài toán cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn di sản – yếu tố sống còn đối với một điểm đến dựa trên giá trị tự nhiên và văn hóa như Ninh Bình.
Liên kết vùng và thu hút đầu tư – chìa khóa để bứt phá
Dù có nhiều lợi thế, mục tiêu 20 triệu lượt khách cũng đi kèm không ít thách thức. Trước hết là áp lực ngày càng lớn lên hạ tầng giao thông, môi trường và năng lực quản lý điểm đến. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, sự gia tăng nhanh về lượng khách có thể làm suy giảm chất lượng trải nghiệm, thậm chí tác động tiêu cực đến di sản – thành quả mà Ninh Bình đã dày công xây dựng trong nhiều năm.
Bên cạnh đó, nguồn nhân lực du lịch cũng là một vấn đề then chốt. Khi du lịch chuyển sang giai đoạn phát triển chất lượng cao, yêu cầu đặt ra không chỉ là đủ lao động, mà là đội ngũ chuyên nghiệp, có kỹ năng, am hiểu văn hóa – di sản và có khả năng thích ứng với các thị trường khách mới, đặc biệt là khách quốc tế.
Để hiện thực hóa mục tiêu năm 2026, liên kết vùng và thu hút đầu tư chiến lược giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Du lịch Ninh Bình không thể phát triển một cách đơn lẻ, mà cần được đặt trong tổng thể không gian du lịch của vùng đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ, gắn kết chặt chẽ với Hà Nội, Thanh Hóa, Nam Định và các trung tâm du lịch lớn.
Việc thu hút các nhà đầu tư có năng lực vào các tổ hợp dịch vụ, văn hóa, giải trí chất lượng cao sẽ giúp hoàn thiện chuỗi sản phẩm, tạo ra những điểm nhấn mới, qua đó nâng cao sức cạnh tranh và giá trị gia tăng của điểm đến.
Nhìn một cách tổng thể, mục tiêu 20 triệu lượt khách trong năm 2026 không chỉ là một con số mang tính kế hoạch, mà là phép thử cho tầm nhìn phát triển dài hạn của du lịch Ninh Bình. Nếu đạt được mục tiêu này bằng sự tăng trưởng bền vững, hài hòa giữa bảo tồn và khai thác, giữa số lượng và chất lượng, Ninh Bình sẽ củng cố vững chắc vị thế là điểm đến di sản hàng đầu của Việt Nam và từng bước vươn ra khu vực.
Ngược lại, nếu chỉ dừng lại ở việc “đông khách”, mục tiêu này có thể nhanh chóng trở thành áp lực. Chính vì vậy, năm 2026 không chỉ là thời điểm hoàn thành một chỉ tiêu, mà còn có thể trở thành bước ngoặt định hình diện mạo du lịch Ninh Bình trong thập niên tới.
