Đồng bộ nâng cấp 42km đê tả, hữu sông Hoàng Long
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Quyết định số 4137/QĐ-BNNMT phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án “Tu bổ, nâng cấp đê tả, hữu Hoàng Long và các công trình phòng, chống lũ tiến tới xóa bỏ phân, chậm lũ” trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Đây là dự án thuộc nhóm B, có tổng mức đầu tư dự kiến 1.365 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý.
Việc triển khai dự án được đặt trong yêu cầu tăng cường năng lực bảo vệ trước thiên tai, nhất là tại những khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chế độ lũ của sông Hoàng Long. Với vai trò quan trọng trong hệ thống tiêu thoát lũ của địa phương, tuyến sông này không chỉ liên quan đến an toàn dân cư mà còn gắn với hoạt động giao thông đường thủy, sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội.
Trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống hạ tầng ngày càng cấp thiết, việc đầu tư củng cố các tuyến đê và công trình liên quan được xem là giải pháp cần thiết nhằm hạn chế nguy cơ sự cố khi xảy ra mưa lũ lớn. Không chỉ dừng lại ở việc gia cố những vị trí xung yếu, dự án còn hướng đến nâng cao tính đồng bộ của hệ thống phòng, chống lũ, qua đó giảm thiểu những tác động bất lợi đối với đời sống và hoạt động kinh tế trên địa bàn.
Theo phương án đầu tư, phạm vi thực hiện dự án bao gồm khoảng 42km đê dọc hai bờ sông Hoàng Long. Trong đó, tuyến đê tả có chiều dài dự kiến 24km, tuyến đê hữu khoảng 18km. Bên cạnh việc tu bổ, nâng cấp thân đê, các hạng mục kè bảo vệ, cống dưới đê và công trình phụ trợ cũng được đưa vào kế hoạch đầu tư nhằm hình thành hệ thống công trình phòng, chống lũ có tính liên kết.
Việc kết hợp nâng cấp các tuyến đê với xây dựng những hạng mục bảo vệ đi kèm có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát nguy cơ mất an toàn công trình khi xuất hiện các tình huống lũ. Bởi hiệu quả phòng, chống lũ không chỉ phụ thuộc vào khả năng chống chịu của thân đê mà còn liên quan đến chất lượng kè, hệ thống cống và các công trình hỗ trợ. Nếu từng hạng mục không được đầu tư tương xứng, những điểm yếu cục bộ có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ chung của toàn tuyến.
Do đó, định hướng đầu tư đồng bộ được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao khả năng vận hành, bảo vệ của hệ thống đê điều, giảm thiểu nguy cơ ngập lụt và hạn chế thiệt hại đối với khu dân cư, công trình hạ tầng cũng như các hoạt động sản xuất. Đây cũng là cơ sở để địa phương từng bước cải thiện điều kiện bảo đảm an toàn trước thiên tai, tạo dư địa ổn định đời sống và phát triển kinh tế lâu dài.
Một mục tiêu đáng chú ý của dự án là từng bước tiến tới xóa bỏ các khu vực phân lũ, chậm lũ. Đây là định hướng có ý nghĩa đối với việc tổ chức không gian dân cư và phát triển kinh tế - xã hội tại những khu vực từng phải thực hiện các giải pháp điều tiết, phân bổ dòng lũ. Khi năng lực bảo vệ của hệ thống đê và các công trình phòng, chống lũ được nâng lên, áp lực từ nguy cơ ngập lụt đối với người dân và cơ sở hạ tầng được kỳ vọng sẽ từng bước giảm bớt.
Tuy nhiên, mục tiêu này đòi hỏi các hạng mục phải được nghiên cứu, tính toán phù hợp với đặc điểm thủy văn và điều kiện thực tế của khu vực. Việc nâng cấp công trình cần bảo đảm không chỉ khả năng chống chịu trước các tình huống lũ mà còn tính đồng bộ trong tổng thể hệ thống phòng, chống thiên tai của địa phương.
Phấn đấu hoàn thành dự án trước năm 2030
Theo quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư, Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng thủy lợi 1 được giao làm chủ đầu tư. Thời gian thực hiện dự kiến không quá 4 năm kể từ khi khởi công, với mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án trước năm 2030.
Để chuyển sang giai đoạn triển khai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng thủy lợi 1 khẩn trương tổ chức lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Hồ sơ sau đó sẽ được trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, thẩm định và phê duyệt theo các quy định hiện hành về đầu tư công và xây dựng.
Trong quá trình chuẩn bị dự án, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai được giao chủ trì thực hiện nhiệm vụ thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi. Việc phân công cơ quan chuyên môn phụ trách thẩm định nhằm bảo đảm các nội dung đầu tư được xem xét theo đúng chức năng, yêu cầu kỹ thuật và quy định pháp luật trước khi triển khai.
Ở cấp địa phương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND tỉnh Ninh Bình chỉ đạo các sở, ngành cùng chính quyền các địa phương liên quan phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư. Sự phối hợp này cần được duy trì xuyên suốt từ khâu chuẩn bị đến quá trình thực hiện, nhằm bảo đảm các thủ tục được triển khai đúng quy định, hạn chế những vướng mắc có thể ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn.
Với quy mô đầu tư 1.365 tỷ đồng, dự án nâng cấp đê tả, hữu Hoàng Long không chỉ tập trung xử lý những yêu cầu trước mắt về an toàn đê điều mà còn hướng đến mục tiêu lâu dài là cải thiện năng lực phòng, chống lũ trên địa bàn Ninh Bình. Khi các hạng mục được hoàn thành đồng bộ, hệ thống công trình được kỳ vọng sẽ tạo thêm lớp bảo vệ cho người dân, tài sản, hạ tầng và hoạt động sản xuất trước những diễn biến khó lường của thiên tai.
Đặc biệt, việc từng bước giải quyết bài toán phân lũ, chậm lũ sẽ góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho ổn định dân cư, khai thác hiệu quả các nguồn lực và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Đây cũng là hướng tiếp cận chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động đầu tư, củng cố hạ tầng phòng, chống thiên tai, nâng cao khả năng thích ứng và bảo đảm an toàn bền vững cho các khu vực ven sông Hoàng Long.
