Quốc hội thông qua 2 luật biển và môi trường, siết kiểm soát ô nhiễm

Sáng 21/11, Quốc hội thông qua Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) và Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi). Hai luật bổ sung cơ chế quản lý không gian biển, cắt giảm thủ tục đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường, chuyển mạnh sang hậu kiểm bằng dữ liệu; Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) có hiệu lực từ 1/3/2027.

Thông tin trên Tạp chí Mekong ASEAN, sáng ngày 21/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Hai luật tập trung hoàn thiện các quy định về quản lý, khai thác tài nguyên, kiểm soát tác động môi trường và phân định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan. Theo VOV, Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) được thông qua với 481/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, không có đại biểu không tán thành và 1 đại biểu không biểu quyết, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Trước khi biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Hai luật được biểu quyết thông qua trong cùng buổi sáng 21/11, trong đó Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) tập trung vào quản lý không gian biển, còn Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) tập trung vào cải cách thủ tục và quản trị môi trường bằng dữ liệu.

Quản lý không gian biển: Bổ sung cơ chế mới, siết quyền sử dụng khu vực biển

body1-song-bien-nhin-tu-tren-1795241658.jpg
Không gian biển được quản lý thống nhất theo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) hoàn thiện chính sách quản lý tổng hợp tài nguyên, không gian biển theo hướng thống nhất, tăng cường điều phối liên ngành, liên vùng và phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan Trung ương, chính quyền địa phương.

Một nội dung mới là bổ sung quy định về quản lý, sử dụng không gian biển; giải quyết tình trạng chồng lấn, xung đột giữa các hoạt động khai thác, sử dụng biển. Luật cũng làm rõ trách nhiệm quản lý hành chính trên biển, quản lý đảo nhân tạo và công trình xây dựng trên biển.

Đối với việc xác lập quyền sử dụng khu vực biển, luật hoàn thiện các quy định về giao, cho thuê, đăng ký, đấu giá và ghi nhận quyền sử dụng. Các cơ chế này được đặt trong mối quan hệ với quy hoạch, mục đích sử dụng và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia. Luật đồng thời bổ sung cơ chế kiểm soát dự án, hoạt động có yếu tố nước ngoài và các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng khu vực biển; quy định về chuyển nhượng, cho thuê lại, góp vốn và thế chấp quyền sử dụng khu vực biển theo điều kiện cụ thể.

Về bảo vệ môi trường biển, các quy định tập trung vào kiểm soát ô nhiễm, phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường; cải thiện, phục hồi môi trường biển; bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học. Việc quản lý rác thải biển, rác thải trên đảo và quần đảo cũng được bổ sung, cùng với các quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý. Luật còn hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển các hoạt động kinh tế trên biển và hải đảo theo nguyên tắc, tiêu chí, đối tượng và điều kiện cụ thể, gắn với yêu cầu phát triển kinh tế biển bền vững, ứng dụng khoa học, công nghệ và bảo vệ môi trường.

Cắt giảm thủ tục môi trường, chuyển mạnh sang hậu kiểm bằng dữ liệu

Với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, nhóm nội dung đáng chú ý là cải cách thủ tục hành chính, phân cấp và phân quyền trong quản lý môi trường. Các quy định về đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường, đối tượng phải có giấy phép môi trường được rà soát theo mức độ nguy cơ gây tác động xấu đến môi trường. Một số thủ tục, hồ sơ và trình tự thực hiện được đơn giản hóa; một số đối tượng được chuyển sang hình thức đăng ký môi trường. Việc thẩm định đánh giá tác động môi trường, cấp và điều chỉnh giấy phép môi trường được thực hiện trên môi trường điện tử.

Từ ngày 1/3/2027, hơn 90% dự án thuộc diện phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và xin cấp giấy phép môi trường sẽ được cắt giảm thủ tục; đồng thời, thời gian giải quyết thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp giảm hơn 52%. Luật hoàn thiện quy định miễn đánh giá tác động môi trường đối với các dự án thứ cấp trong khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và cụm công nghiệp đã đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, thủ tục môi trường. Giấy phép môi trường chỉ áp dụng đối với dự án thứ cấp có phát sinh nhiều khí thải ra môi trường.

Luật cũng hoàn thiện các tiêu chí môi trường, trong đó đưa yếu tố di dân, tái định cư; hoạt động xả nước thải vào nguồn nước phục vụ cấp nước sinh hoạt và xả thải vào khu dân cư tập trung vào nhóm yếu tố nhạy cảm về môi trường. Dự thảo luật bổ sung tiêu chí "địa bàn hoạt động" nhằm phân định trách nhiệm của cơ quan Trung ương, trách nhiệm phối hợp giữa các địa phương trong xử lý ô nhiễm liên tỉnh.

Luật bổ sung cách tiếp cận quản trị môi trường dựa trên khoa học, công nghệ, dữ liệu số và mức độ rủi ro. Doanh nghiệp có trách nhiệm tạo lập, cập nhật dữ liệu điện tử; cơ quan quản lý tăng cường giám sát nguy cơ ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi trường để phục vụ cảnh báo, phòng ngừa. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ có tiềm năng mang lại lợi ích về môi trường cũng được bổ sung.

Tái chế, vùng phát thải thấp và thị trường các-bon trong nước

body2-rac-thai-bien-1795241658.jpg
Rác thải nhựa trên bãi biển, một trong những vấn đề Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) siết kiểm soát.

Trong quản lý chất thải, luật hoàn thiện quy định về tái chế, tái sử dụng chất thải và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu đối với sản phẩm, bao bì. Việc quản lý vật liệu thu được từ hoạt động tái chế được bổ sung nhằm thúc đẩy sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Đối với chất lượng môi trường, các quy định về quản lý môi trường không khí, môi trường nước và vùng phát thải thấp được hoàn thiện. Luật cũng tăng cường công cụ quan trắc, giám sát và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý chất lượng môi trường.

Một nhóm nội dung khác liên quan đến quản lý phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon trong nước. Luật bổ sung cơ chế trao đổi quốc tế về kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon; đồng thời hoàn thiện các quy định về thích ứng với biến đổi khí hậu.

Luật cũng rà soát, phân định trách nhiệm và quyền hạn của các cơ quan, tổ chức trong công tác bảo vệ môi trường, trong đó có vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Với việc cả hai luật được Quốc hội thông qua sáng 21/11, khung pháp lý về quản lý tài nguyên, môi trường biển và hải đảo cùng với bảo vệ môi trường được hoàn thiện theo hướng quản lý không gian biển chặt chẽ hơn, thủ tục môi trường đơn giản hơn và kiểm soát ô nhiễm dựa trên dữ liệu, mức độ rủi ro. Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Đăng ký đặt báo