Từ tháng 10/2026, hàng loạt chính sách mới chính thức có hiệu lực, liên quan trực tiếp đến an sinh xã hội, người có công, phát triển đô thị, giáo dục, xuất nhập khẩu gạo, hoạt động pháp lý và thủ tục hành chính. Đáng chú ý, mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công được nâng lên 3,012 triệu đồng/tháng; Quỹ Học bổng Quốc gia chính thức được vận hành và chế định luật sư công bắt đầu được triển khai thí điểm.
Nâng mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công lên 3,012 triệu đồng/tháng
Một trong những chính sách an sinh đáng chú ý nhất có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 là Nghị định số 321/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng.
Theo quy định mới, mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng được nâng lên 3.012.000 đồng/tháng, thay cho mức 2.789.000 đồng/tháng theo quy định trước đó.
Mức chuẩn mới được sử dụng làm căn cứ tính mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng cũng như thân nhân của người có công. Việc điều chỉnh vì vậy không chỉ làm thay đổi mức chuẩn mà còn tác động đến nhiều khoản trợ cấp, phụ cấp cụ thể được tính trên cơ sở mức chuẩn này.
Nghị định quy định chi tiết mức hưởng đối với nhiều nhóm đối tượng, trong đó có thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, thương binh loại B và các nhóm người có công, thân nhân người có công thuộc diện được hưởng chính sách ưu đãi.
Chính sách trợ giúp xã hội được quy định lại
Nghị định số 335/2026/NĐ-CP ngày 21/8/2026 của Chính phủ về chính sách trợ giúp xã hội có hiệu lực thi hành từ ngày 5/10/2026.
Nghị định quy định về chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên tại cộng đồng; nhận chăm sóc, nuôi dưỡng tại cộng đồng; trợ giúp khẩn cấp và chăm sóc, nuôi dưỡng tại các cơ sở trợ giúp xã hội.
Mức chuẩn trợ giúp xã hội được quy định là 540.000 đồng/tháng, làm căn cứ xác định mức trợ cấp xã hội, hỗ trợ kinh phí nhận chăm sóc, nuôi dưỡng và các chế độ trợ giúp khác. Mức này được áp dụng từ ngày 1/7/2026.
Đáng chú ý, trong trường hợp điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương cho phép, UBND cấp tỉnh có thể trình HĐND cùng cấp quyết định mức chuẩn và mức trợ giúp xã hội áp dụng trên địa bàn cao hơn mức chung của Chính phủ; đồng thời có thể mở rộng chính sách tới một số đối tượng khó khăn khác.
Quỹ Học bổng Quốc gia chính thức vận hành
Từ ngày 1/10/2026, Nghị định số 317/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng Quốc gia chính thức có hiệu lực.
Đây là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức và vận hành Quỹ Học bổng Quốc gia, qua đó tạo thêm một cơ chế huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực dành cho các chương trình học bổng.
Quy định mới được kỳ vọng góp phần mở rộng nguồn lực hỗ trợ người học, thúc đẩy phát triển nhân tài và tăng cường sự tham gia của xã hội vào hoạt động hỗ trợ giáo dục.
Thí điểm chế định luật sư công
Nghị định số 364/2026/NĐ-CP ngày 21/9/2026 của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị quyết số 24/2026/QH16 của Quốc hội về thí điểm thực hiện chế định luật sư công.
Theo các thông tin công bố về chính sách, chế định luật sư công được triển khai thí điểm tại một số bộ, cơ quan và địa phương.
Việc thí điểm nhằm hình thành cơ chế sử dụng đội ngũ luật sư công để thực hiện những nhiệm vụ pháp lý thuộc phạm vi của Nhà nước theo quy định, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn để đánh giá mô hình trước khi xem xét hoàn thiện chính sách trong giai đoạn tiếp theo.
Quy định mới về kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu gạo
Lĩnh vực xuất nhập khẩu cũng có thay đổi đáng chú ý khi Nghị định số 365/2026/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu gạo được ban hành ngày 23/9/2026 và thuộc nhóm văn bản có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.
Quy định mới tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với hoạt động kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu gạo trong bối cảnh thị trường lương thực thế giới biến động và yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực ngày càng cao.
Đây là nhóm chính sách có tác động đáng kể tới doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo, nhất là các doanh nghiệp tham gia xuất khẩu, nhập khẩu và hệ thống thương nhân trong chuỗi cung ứng.
Luật Phát triển đô thị bắt đầu có hiệu lực
Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, ngoại trừ một số nội dung được áp dụng sớm hơn theo quy định của luật.
Luật tạo khuôn khổ pháp lý mới cho quá trình quản lý và phát triển đô thị, hướng đến tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức phát triển đô thị và huy động các nguồn lực xã hội.
Các quy định mới có ý nghĩa đối với hoạt động đầu tư phát triển đô thị, hạ tầng, bất động sản cũng như công tác quản lý nhà nước tại các địa phương có tốc độ đô thị hóa cao.
Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thúc đẩy đô thị hóa gắn với tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và chuyển đổi số, việc Luật Phát triển đô thị đi vào thực tế được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đồng bộ hơn cho các dự án phát triển đô thị trong thời gian tới.
Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi được áp dụng
Cùng từ ngày 1/10/2026, Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi năm 2026 bắt đầu có hiệu lực. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đồng thời ban hành các văn bản quy định chi tiết để bảo đảm triển khai thống nhất.
Trong đó, Quyết định số 45/2026/QĐ-TTg ngày 16/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ quy định thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng cũng có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.
Quyết định quy định các nội dung liên quan đến việc thực hiện một số điều của Luật, đồng thời có quy định chuyển tiếp đối với hồ sơ đề nghị xét tặng, truy tặng “Huy chương Thanh niên xung phong vẻ vang” và hồ sơ xét tôn vinh, trao tặng danh hiệu, giải thưởng cho doanh nhân, doanh nghiệp và tổ chức kinh tế đã được tiếp nhận trước thời điểm quy định mới có hiệu lực.
Nhiều thông tư mới đồng loạt áp dụng từ ngày 1/10
Không chỉ các luật và nghị định, nhiều thông tư của các bộ, ngành cũng bắt đầu có hiệu lực trong tháng 10/2026.
Đáng chú ý có Thông tư 11/2026/TT-BCT quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương; Thông tư 107/2026/TT-BTC hướng dẫn kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự; Thông tư 32/2026/TT-BYT quy định việc đăng ký lưu hành thuốc, nguyên liệu làm thuốc; Thông tư 17/2026/TT-BNV về đơn giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Các văn bản này đều có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.
Bên cạnh đó còn có những quy định mới trong các lĩnh vực xây dựng, nội vụ, khoa học - công nghệ, xuất nhập cảnh, quản lý ngoại thương, điện lực, tài chính và quản lý nhà nước tại cửa khẩu.
Hàng loạt chính sách tác động đến người dân và doanh nghiệp
Có thể thấy, hệ thống chính sách bắt đầu có hiệu lực trong tháng 10/2026 trải rộng trên nhiều lĩnh vực. Trong đó, nhóm chính sách an sinh xã hội tác động trực tiếp đến người có công và các đối tượng được trợ giúp xã hội; trong khi những quy định về đô thị, xuất nhập khẩu gạo, truy xuất nguồn gốc hay quản lý ngoại thương có ảnh hưởng đáng kể tới hoạt động sản xuất, đầu tư và kinh doanh.
Đối với người dân, đáng chú ý nhất là những thay đổi liên quan đến mức hưởng các chính sách an sinh. Với doanh nghiệp, việc cập nhật kịp thời các quy định mới về điều kiện kinh doanh, quản lý chuyên ngành, truy xuất nguồn gốc và thủ tục hành chính là cần thiết để chủ động điều chỉnh hoạt động và bảo đảm tuân thủ pháp luật.
Trong tháng 10/2026 còn có nhiều văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành khác bắt đầu được áp dụng. Vì vậy, cá nhân, doanh nghiệp và cơ quan liên quan cần căn cứ lĩnh vực hoạt động cụ thể để rà soát đầy đủ các quy định mới, đặc biệt là các nghĩa vụ và thủ tục phát sinh kể từ thời điểm văn bản có hiệu lực.
