Mở rộng vùng trồng, cà phê được chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới
Trong 6 tháng đầu năm 2026, chi phí phát triển cà phê của Công ty CP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI) tăng từ khoảng 790 tỷ đồng lên 1.401 tỷ đồng. Cùng với mức đầu tư tăng nhanh, diện tích cà phê của doanh nghiệp hiện đạt khoảng 2.464ha và dự kiến tiếp tục mở rộng trong những năm tới.
Được biết, HGI bắt đầu phát triển cà phê từ nửa cuối năm 2025. Đến nay, trong tổng diện tích đã trồng, khoảng 1.549ha dự kiến bắt đầu khai thác vào cuối năm 2027.
Theo kế hoạch, tổng diện tích cà phê của HGI có thể vượt 6.300ha vào năm 2028. Diện tích đưa vào thu hoạch dự kiến tăng từ 1.549ha năm 2027 lên hơn 6.300ha vào năm 2030. Quy mô này tương đương khoảng 1/3 diện tích 20.000ha cà phê mà Công ty CP Hoàng Anh Gia Lai (HAG), công ty mẹ của HGI, dự kiến phát triển. Doanh nghiệp lựa chọn cơ cấu giống dựa trên điều kiện từng vùng trồng. Bên cạnh Robusta, phần lớn diện tích được dành cho Arabica tại các khu vực ở Lào có độ cao khoảng 800-1.400m.
Theo ông Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), đơn vị đang hợp tác phát triển cà phê với HGI, các giống được chuyển giao có năng suất và chất lượng tốt. Vùng trồng tại Lào còn có lợi thế về đất mới, sức khỏe đất cao, đồng thời có điều kiện áp dụng các giải pháp che phủ, bảo tồn đất và nông nghiệp tuần hoàn.
Đối với Arabica, HGI sử dụng giống THA1, được chọn lọc từ tổ hợp lai giữa TN1 có nguồn gốc Ethiopia và Catimor. Theo bà Đinh Thị Tú Anh, Trưởng bộ môn cây Công nghiệp WASI, giống này có khả năng kháng bệnh và năng suất cạnh tranh.
Tại một số đơn vị đã trồng Arabica THA1 ở Việt Nam, năng suất đạt khoảng 5 tấn/ha. Trong khi đó, năng suất cà phê trung bình tại Việt Nam vào khoảng 3 tấn/ha, so với khoảng 1,7 tấn/ha tại Brazil và bình quân 0,8 tấn/ha trên thế giới.
Tuy nhiên, cà phê không phải loại cây có thể tạo doanh thu ngay sau khi xuống giống. Cây có thể cho trái bói sau khoảng hai năm và bước vào giai đoạn tạo sản lượng kinh doanh từ năm thứ ba. Do đó, phần diện tích được HGI phát triển mạnh trong giai đoạn 2025-2026 sẽ cần thêm thời gian trước khi đóng góp rõ nét vào kết quả kinh doanh.
Trong cơ cấu hiện tại, doanh nghiệp có khoảng 2.360ha chuối, tiếp tục đóng vai trò tạo dòng tiền nền tảng. Sầu riêng được kỳ vọng trở thành nguồn đóng góp đáng kể hơn trong trung hạn, với khoảng 1.100ha dự kiến cho thu hoạch ổn định từ năm 2027.
Cà phê được đặt vào một chu kỳ dài hơn. Sau năm 2027, diện tích đưa vào khai thác dự kiến tăng mạnh và đến năm 2030 có thể vượt tổng diện tích chuối và sầu riêng cộng lại.
Tại cuộc gặp nhà đầu tư trước kế hoạch chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) của HGI, ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch HĐQT doanh nghiệp, cho biết HGI kỳ vọng lợi nhuận năm 2026 đạt hơn 1.800 tỷ đồng và năm 2027 khoảng 2.900 tỷ đồng. Theo ông Đức, triển vọng lợi nhuận trong những năm tới tạo dư địa để HGI duy trì cổ tức ở mức cao, đồng thời tiếp tục tái đầu tư cho vùng trồng.
Đối với cà phê, Bầu Đức từng kỳ vọng: “Thu từ cà phê cũng sẽ cao hơn cả chuối và sầu riêng”.
Chuối, sầu riêng và bước đi dài hạn với cà phê
Để hiện thực hóa kỳ vọng đối với cà phê, HAGL đang xây dựng chuỗi giá trị theo hướng khép kín, từ canh tác, sơ chế, thương mại hóa, tinh chế đến tận dụng phụ phẩm. Riêng HGI dự kiến đầu tư hai nhà máy chế biến phục vụ các vùng trồng của mình.
Theo ông Nguyễn Thành Tài, chuyên gia từ Hiệp hội Cà phê đặc sản thế giới (SCA), vùng nguyên liệu là nền tảng nhưng khâu chế biến sau thu hoạch giữ vai trò quan trọng trong việc gia tăng giá trị sản phẩm.
Theo định hướng này, doanh nghiệp sẽ phát triển các khâu chế biến ướt và xử lý phụ phẩm, tương tự cách doanh nghiệp đang xây dựng hệ thống chế biến đối với một số loại cây trồng khác như sầu riêng.
Việc tham gia sâu hơn vào chuỗi chế biến có thể giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào việc bán nông sản dưới dạng nguyên liệu và giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi sản phẩm nếu các nhà máy được đầu tư và vận hành hiệu quả. Tuy nhiên, mở rộng nhanh vùng cà phê cũng đồng nghĩa HGI phải dành một lượng vốn lớn trong khi doanh thu từ vườn cây chưa xuất hiện ngay.
Với HGI, thước đo quan trọng trong những năm tới không chỉ là diện tích cà phê được trồng mà còn là tốc độ đưa diện tích vào thu hoạch và khả năng chuyển sản lượng thành doanh thu, lợi nhuận thực tế.
Chuối hiện vẫn là nguồn tạo dòng tiền, sầu riêng được kỳ vọng đóng góp mạnh hơn trong trung hạn, còn cà phê đang được chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng dài hơn.
Từ cuối năm 2027, khi những diện tích đầu tiên bắt đầu được khai thác, hiệu quả của chiến lược này sẽ dần được kiểm chứng. Khi đó, quy mô vùng trồng sẽ phải được đánh giá đồng thời với năng suất, chi phí, giá bán và khả năng vận hành hệ thống chế biến.
Nếu triển khai đúng tiến độ, vùng cà phê hơn 6.300ha có thể trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược tăng trưởng dài hạn của HGI. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là khả năng biến quy mô vùng nguyên liệu thành dòng tiền và lợi nhuận thực tế.
