Nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đang từng bước khai thác lợi thế thổ nhưỡng, đa dạng hóa mô hình sản xuất, tạo sinh kế và mở ra dư địa phát triển nông nghiệp bền vững. Từ trồng tre ngọt và lục trúc trên những diện tích đất sản xuất kém hiệu quả, nuôi chồn hương và cá nước ngọt theo hướng kinh tế tuần hoàn, đến tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị và ứng dụng năng lượng mặt trời trong tưới tiêu, các địa phương đang cho thấy một hướng đi mới cho nông nghiệp đô thị, nơi hiệu quả kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.
Điểm chung của các mô hình đang được triển khai là khai thác đúng lợi thế của từng địa phương, thay vì chạy theo những cây trồng, vật nuôi không phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu. Cùng với đó, việc tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng công nghệ, năng lượng sạch đang giúp nông nghiệp Đà Nẵng từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất hàng hóa có quy mô, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm.
Đa dạng mô hình sản xuất: Tre ngọt, chồn hương, cá nước ngọt
Ông Nguyễn Quang Thạnh, Chủ tịch UBND xã Tam Mỹ cho hay, địa phương có điều kiện địa hình, thổ nhưỡng phù hợp với giống tre măng ngọt và lục trúc. Vì vậy, xã phối hợp với Trường Đại học Đông Á, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố triển khai mô hình trồng tre ngọt và lục trúc trên những diện tích đất sản xuất kém hiệu quả. Đây là các giống cây có khả năng cho thu hoạch liên tục trong nhiều năm mà không phải trồng lại theo từng vụ, giúp giảm chi phí sản xuất, khai thác hiệu quả quỹ đất và tạo nguồn thu lâu dài cho người trồng. Các đơn vị liên quan sẽ chuyển giao cho nông dân kỹ thuật chọn đất, lập vườn, đặt cây giống.
Ông Trần Văn Anh, thôn Phú Tứ cho biết, thổ nhưỡng đồi núi tại địa phương rất phù hợp cho các loại tre, trúc phát triển. Người dân lâu nay có trồng tre lấy măng với quy mô nhỏ, trồng theo hướng canh tác tự nhiên, thiếu chăm sóc. Qua tập huấn, ông được tiếp cận nhiều kỹ thuật mới rất hữu ích. Dự kiến đến tháng 12/2026, mô hình trồng tre măng ngọt và lục trúc tại Tam Mỹ sẽ triển khai trồng 400 bầu cây giống, gồm 280 bầu tre ngọt và 120 bầu lục trúc, xây dựng vùng trồng có diện tích tối thiểu 8.000 m2.
Ông Nguyễn Quang Thạnh kỳ vọng mô hình sẽ từng bước thay thế những loại cây trồng kém hiệu quả, nhất là trên diện tích đất gò đồi nghèo dinh dưỡng, đất ven sông, suối hoặc vùng trồng keo thường xuyên bị gãy đổ do mưa bão. Bên cạnh giá trị từ măng, cây tre còn mở ra khả năng phát triển các sản phẩm chế biến, sản phẩm làng nghề và sản phẩm OCOP. Đây là hướng đi giúp người dân Tam Mỹ vừa có thu nhập ổn định từ cây tre, vừa góp phần phủ xanh những diện tích đất đang bị bỏ hoang hoặc canh tác kém hiệu quả.
Cùng hướng đến khai thác hiệu quả tiềm năng sản xuất, xã Thăng Phú đang triển khai nhiều mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Phó Chủ tịch UBND xã Thăng Phú Hồ Chí Dũng cho biết, địa phương hiện triển khai 3 mô hình nuôi chồn hương, tổng số lượng hiện có gần 248 con. Đồng thời mô hình nuôi cá nước ngọt tại hồ Phước Hà và các hộ dân nuôi trồng thủy sản theo phương thức ao đất trong vườn nhà, ước thu hoạch khoảng 20 tấn cá các loại với tổng giá trị đạt khoảng 700 triệu đồng. Ngoài ra địa phương cũng đang triển khai hiệu quả mô hình liên kết chăn nuôi bò sinh sản.
Ông Nguyễn Kiến Việt, thôn Mỹ Trà, xã Thăng Phú chia sẻ, gia đình đang kết hợp nuôi cầy vòi hương sinh sản với nuôi cá nước ngọt. Gia đình ông được hỗ trợ 70 triệu đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026 để có thêm điều kiện mở rộng mô hình. Ông Việt cho biết mô hình này hứa hẹn cho hiệu quả kinh tế khả quan, đồng thời giúp tận dụng phụ phẩm hữu cơ, tiết kiệm tài nguyên, hạn chế ô nhiễm môi trường và đa dạng hóa nguồn thu nhập cho gia đình. Cách làm kết hợp nhiều mô hình trên cùng một diện tích đang cho thấy hiệu quả rõ rệt, khi chất thải của mô hình này trở thành đầu vào của mô hình khác, tạo thành một vòng tuần hoàn khép kín
Tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị: Lúa tập trung, cây cau
Bên cạnh đa dạng hóa mô hình sản xuất, việc tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, liên kết chuỗi giá trị được nhiều địa phương chú trọng. Cũng tại xã Tam Mỹ, mô hình vùng nguyên liệu lúa tập trung đang được triển khai với tổng diện tích 10 ha, gồm 4 ha tại thôn Phú Quý và 6 ha tại thôn Trà Tây. Tham gia mô hình, nông dân được hỗ trợ giống lúa, phân bón, vật tư nông nghiệp và hướng dẫn quy trình canh tác theo phương châm "1 phải, 5 giảm". Đồng thời Công ty cổ phần Tập đoàn giống cây trồng Thái Bình cử nhân viên trực tiếp hướng dẫn nông dân kỹ thuật làm đất, xử lý hạt giống, gieo sạ, bố trí lịch thời vụ, bón phân, quản lý nước tưới và phòng trừ sâu bệnh.
Ông Lê Bá Phong, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tam Mỹ cho biết, việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung được kỳ vọng khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, từng bước tạo vùng sản xuất hàng hóa có quy mô, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm lúa gạo. Đồng thời tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, tiêu thụ. Khi nông dân sản xuất theo một quy trình thống nhất, với giống và vật tư được hỗ trợ, chất lượng lúa gạo sẽ đồng đều hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm với giá tốt hơn so với sản xuất riêng lẻ.
Tại xã Trà Leng, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị đối với cây cau được triển khai tại thôn Trà Dơn và thôn Bằng Xim. Việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị đối với cây cau góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo sinh kế ổn định, từng bước cải thiện thu nhập và đời sống người dân. Đây cũng là một trong những hướng triển khai chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững tại địa phương.
Trong khi đó, tại xã Trà Liên, cây cau tiếp tục được xác định là một trong những cây trồng có tiềm năng phát triển kinh tế vườn, đồi. Với đặc điểm là cây lâu năm, ít sâu bệnh, dễ chăm sóc, thích nghi với điều kiện đất đai miền núi, cây cau vừa mang lại nguồn thu nhập cho người dân, vừa góp phần giữ đất, hạn chế xói mòn và phủ xanh vườn đồi. Hội Nông dân xã Trà Liên vừa phát động phong trào trồng cau gắn với bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu năm 2026. Dịp này, 40 hộ gia đình được trao cây cau giống để triển khai trồng trong vụ đông xuân 2026-2027. Ông Đặng Văn Thi, Chủ tịch Hội Nông dân xã Trà Liên cho biết, hoạt động nhằm hỗ trợ người dân phát triển kinh tế vườn, vườn đồi, đồng thời khuyến khích nông dân tham gia bảo vệ môi trường và xây dựng không gian xanh tại địa phương.
Ứng dụng công nghệ và năng lượng sạch trong nông nghiệp
Cùng với chuyển đổi cây trồng, vật nuôi và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, việc ứng dụng công nghệ, sử dụng năng lượng sạch trong nông nghiệp cũng đang được quan tâm. Tại vùng sản xuất ao Ông Nhạn, khối phố Phú Thạnh, Hội Nông dân phường Quảng Phú phối hợp Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường bàn giao công trình ứng dụng điện năng lượng mặt trời phục vụ sản xuất nông nghiệp. Công trình có tổng kinh phí hơn 138,3 triệu đồng, gồm 8 tấm pin năng lượng mặt trời công suất 620 Wp/tấm, máy bơm, tủ điện, hệ thống tiếp địa và đường ống HDPE.
Đây là mô hình thí điểm tại phường Quảng Phú. Việc đưa hệ thống điện năng lượng mặt trời vào tưới tiêu góp phần giảm chi phí sản xuất, khuyến khích sử dụng năng lượng sạch, nâng cao hiệu quả canh tác. Khi chi phí điện cho bơm tưới giảm xuống, người nông dân có thêm nguồn lực để đầu tư vào giống, phân bón và chăm sóc cây trồng, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Mô hình này cũng cho thấy hướng đi phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu mà nhiều địa phương đang hướng tới.
Những mô hình đang được triển khai tại Tam Mỹ, Thăng Phú, Trà Leng, Trà Liên và Quảng Phú cho thấy nông nghiệp Đà Nẵng đang có những chuyển động tích cực theo hướng bền vững, khi hiệu quả kinh tế được gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân. Từ cây tre trên đất gò đồi, con chồn hương trong chuồng trại, cây cau trên vườn đồi đến tấm pin mặt trời bên ao cá, mỗi mô hình đều khai thác đúng lợi thế của địa phương mình. Để các mô hình này phát huy hiệu quả lâu dài, các địa phương cần tiếp tục hỗ trợ nông dân về kỹ thuật, vốn và thị trường, đồng thời tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, tạo thành những chuỗi giá trị bền vững cho nông nghiệp thành phố.
