"Xanh hoá" ngành chế biến thuỷ sản, mở rộng dư địa tăng trưởng xuất khẩu cho Việt Nam 

Nhiều năm qua, thủy sản luôn giữ vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp tích cực vào tăng trưởng xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới với nhiều sản phẩm chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ, nhuyễn thể và hải sản chế biến.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành thủy sản vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Theo Hội Thủy sản TP.HCM, nguồn lợi thủy sản ven bờ có dấu hiệu suy giảm do khai thác quá mức, trong khi công nghệ khai thác tại nhiều địa phương còn lạc hậu, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển hiện đại. Tình trạng vi phạm quy định về ngư trường, khai thác chưa gắn với bảo vệ nguồn lợi tự nhiên vẫn còn xảy ra ở một số nơi, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển bền vững của toàn ngành.

Ở lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, diện tích sản xuất tăng nhanh nhưng quy hoạch chưa đồng bộ. Việc phát triển thiếu kiểm soát tại một số vùng nuôi đã dẫn tới ô nhiễm môi trường nước, phát sinh dịch bệnh và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Đây được xem là áp lực lớn trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh.

Đáng chú ý, khâu chế biến thủy sản, được xem là “trái tim” của chuỗi giá trị xuất khẩu vẫn còn nhiều hạn chế. Quy hoạch phát triển chưa thực sự dài hạn và ổn định; công nghệ chế biến tại nhiều doanh nghiệp chưa theo kịp xu hướng mới; tỷ lệ sản phẩm chế biến sâu và sản phẩm giá trị gia tăng còn thấp. Điều này khiến ngành thủy sản chưa khai thác hết tiềm năng xuất khẩu cũng như chưa tạo được lợi thế cạnh tranh mạnh trên thị trường quốc tế.

Từ thực tế trên, Hội Thủy sản TP.HCM cho rằng phát triển ngành chế biến thủy sản theo hướng khoa học, hiện đại và bền vững là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Trên tinh thần thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị ban hành ngày 22/12/2024, Hội đã kiến nghị Chính phủ cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm xây dựng chiến lược tổng thể phát triển thủy sản bền vững, bảo đảm sự liên kết chặt chẽ giữa khai thác, nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu.

Theo các doanh nghiệp và chuyên gia trong ngành, một quy hoạch dài hạn, ổn định và có tầm nhìn sẽ tạo nền tảng để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ, đổi mới thiết bị và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc ứng dụng khoa học công nghệ không chỉ giúp tăng năng suất, nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn góp phần giảm thiểu tác động môi trường, tiết kiệm tài nguyên và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.

Bên cạnh đó, Hội Thủy sản TP.HCM cũng nhấn mạnh yêu cầu hình thành chuỗi giá trị thủy sản minh bạch, có khả năng truy xuất nguồn gốc đầy đủ. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp thủy sản Việt Nam duy trì uy tín tại các thị trường lớn như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và Trung Quốc. Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh phát triển mạnh, sản phẩm thủy sản muốn cạnh tranh hiệu quả không chỉ cần đảm bảo chất lượng mà còn phải đáp ứng các tiêu chí về môi trường, lao động và phát triển bền vững.

Một nội dung đáng chú ý khác được Hội Thủy sản TP.HCM đề cập là kiến nghị xây dựng Trung tâm nghề cá tại Gò Găng theo Quyết định 582 ngày 3/7/2024 của Thủ tướng Chính phủ. Trước đó, Hội đã có Văn bản số 91 ngày 4/12/2025 gửi Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM, đề xuất triển khai trung tâm này với 6 phân khu chức năng cụ thể.

Theo đánh giá của các chuyên gia, nếu được đầu tư đồng bộ, Trung tâm nghề cá Gò Găng sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái thủy sản hiện đại, hỗ trợ khai thác, logistics, bảo quản, chế biến và giao thương thủy sản quy mô lớn. Đây cũng được kỳ vọng trở thành đầu mối liên kết vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế biển và nâng cao giá trị xuất khẩu thủy sản trong thời gian tới.

Đại diện Hội Thủy sản TP.HCM bày tỏ tin tưởng rằng với sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và cộng đồng ngư dân, ngành thủy sản Việt Nam sẽ tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Quan trọng hơn, quá trình phát triển sẽ gắn chặt với mục tiêu bảo vệ nguồn lợi tự nhiên, bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân và hướng tới nền kinh tế biển xanh, hiện đại, bền vững.