Đột phá từ quy trình chuẩn VietGAP
Được chính thức hình thành trên cơ sở sáp nhập các đơn vị hành chính trước đây bao gồm các xã: Thanh Xuân, Liên Mạc, Thanh Lang, Thanh An, Hòa Bình thuộc huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương (cũ).
Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, xã Hà Nam (TP Hải Phòng) hiện sở hữu diện tích tự nhiên rộng khoảng 27.78 km² với quy mô dân số đạt mốc 27,800 người. Dữ liệu dân cư và hạ tầng này mở ra tiềm năng phát triển vượt bậc, kế thừa trọn vẹn các thế mạnh kinh tế - xã hội cốt lõi trực thuộc huyện Thanh Hà.
Được bồi đắp bởi hệ thống sông rạch chằng chịt, thổ nhưỡng nơi đây sở hữu lớp đất thịt giàu phù sa, thoát nước tốt, như một nguồn dinh dưỡng đặc biệt trời ban giúp cây ổi phát triển quanh năm, cho quả giòn, ngọt đậm và thơm đặc trưng mà ít nơi nào sánh được. Vùng đất Hà Nam hôm nay hiện lên như một dải bãi bồi xanh hút mắt.
Theo số liệu thống kê mới nhất, toàn xã Hà Nam hiện sở hữu 1.230 ha ổi, một quy mô diện tích ấn tượng đóng vai trò trụ cột trong kinh tế nông nghiệp địa phương. Không còn cảnh canh tác nhỏ lẻ, manh mún, Hà Nam đã hình thành 40 vùng sản xuất tập trung có quy mô từ 10 ha trở lên, với tổng diện tích đạt gần 600 ha.
Việc quy hoạch các dải cây trồng quy mô lớn không chỉ giúp địa phương chủ động trong khâu tưới tiêu, quản lý dịch hại mà còn tạo tiền đề quan trọng để đưa cơ giới hóa và công nghệ cao vào đồng ruộng, đáp ứng các đơn hàng lớn từ chuỗi cung ứng hiện đại.
Nhận thức rõ thách thức từ biến đổi khí hậu và yêu cầu khắt khe của thị trường, người dân Hà Nam đang từng bước rũ bỏ phương thức canh tác lạm dụng phân bón hóa học. Thay vào đó là lộ trình xanh hóa nền nông nghiệp bằng các quy trình chuẩn sinh thái.
Tại các vùng tập trung, nông dân triệt để áp dụng kỹ thuật bọc trái từ khi quả còn nhỏ, sử dụng phân bón hữu cơ, vi sinh và chế phẩm sinh học để chăm sóc cây. Phương pháp này vừa giúp bảo vệ quả ổi khỏi ruồi vàng và sâu bệnh, vừa hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, giữ cho hệ sinh thái đất bùn bãi luôn khỏe mạnh.
Ông Nguyễn Văn Vinh (người có hơn 15 năm trồng ổi tại địa phương) chia sẻ: "Trồng ổi theo chuẩn sạch thời gian đầu vất và hơn rất nhiều vì phải tuân thủ nghiêm ngặt nhật ký canh tác. Nhưng đổi lại, cây ổi bền hơn, đất không bị chai cứng và giá bán luôn cao hơn mặt bằng chung từ 15-20%. Quan trọng nhất là người làm vườn như chúng tôi không còn lo hít phải hóa chất độc hại”.
"Trước đây cứ thấy sâu là phun, thấy trái nhỏ là bón phân hóa học. Đất dần chai cứng, cây ổi nhanh cỗi mà giá bán lại bấp bênh. Mấy năm nay gia đình tôi chuyển sang làm theo chuẩn VietGAP, dùng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học và bọc trái từ khi còn nhỏ. Cây khỏe hơn, đất tơi xốp trở lại, trái ổi giòn ngọt tự nhiên mà không lo tồn dư hóa chất”, ông Nguyễn Văn Đáng (trú tại thôn Mạc Động) xởi lởi chia sẻ về bước ngoặt lớn của gia đình sau nhiều năm gắn bó với cây ổi.
Việc thay đổi tư duy canh tác từ "vắt kiệt tài nguyên" sang "nuôi dưỡng sinh thái" đã giúp ổi Thanh Hà tái sinh. Việc bọc xốp cho từng quả ổi từ sớm không chỉ ngăn chặn sâu bệnh tự nhiên mà còn hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc hóa học, giữ cho sản phẩm an toàn tuyệt đối khi đến tay người tiêu dùng.
Thông tin với PV Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh, Bí thư Đảng ủy xã Hà Nam Hoàng Thị Thúy Hà cho biết: “Địa phương đã đặt ra định hướng rõ ràng, đến năm 2030 phấn đấu có khoảng 500 ha ổi được sản xuất theo quy trình nghiêm ngặt và đạt chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP. Hiện tại, địa phương đang có 3 chủ thể sản phẩm OCOP quả ổi gồm ổi Thanh Lang, ổi Thanh An và ổi Nam Vũ”.
“Tuy nhiên, để tạo ra sức mạnh tổng hợp và bảo vệ quyền lợi cho hàng nghìn hộ dân canh tác, xã Hà Nam đang phối hợp chặt chẽ với các đơn vị tư vấn chuyên môn để đăng ký đề tài khoa học “Bảo hộ nhãn hiệu tập thể ổi Hà Nam Hải Phòng”, xây dựng hệ thống quản lý nhãn hiêu sau bảo hộ, hệ thống nhận diện sản phẩm trên thị trường. Đây sẽ là "tấm hộ chiếu" quan trọng giúp nông sản Hà Nam tự tin đàng hoàng bước vào các hệ thống siêu thị lớn và hướng tới các thị trường xuất khẩu tiềm năng”, bà Hoàng Thị Thúy Hà chia sẻ.
Khép kín vòng tuần hoàn và khát vọng đường dài
Kinh tế nông nghiệp bền vững không chỉ là trồng sạch, mà còn là bài toán đầu ra và giá trị gia tăng. Trái ổi Thanh Hà hôm nay đã được cấp mã số vùng trồng, gắn tem truy xuất nguồn gốc QR-code và đạt chứng nhận OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm).
Nhờ ứng dụng chuyển đổi số, người trồng ổi không còn hoàn toàn phụ thuộc vào thương lái ép giá. Nhiều hợp tác xã đã đưa trái ổi lên các sàn thương mại điện tử, kết nối trực tiếp với các chuỗi siêu thị lớn tại Hà Nội, Quảng Ninh và thậm chí hướng tới xuất khẩu.
Bên cạnh bán quả tươi, địa phương này đang dần hình thành mô hình du lịch sinh thái trải nghiệm tham quan để du khách tự tay hái và thưởng thức ổi chín giòn ngay tại cây; Khám phá cảnh quan làng quê trù phú ven các nhánh sông phù sa… Đồng thời nghiên cứu các dòng sản phẩm gia tăng như mứt ổi, sấy dẻo và trà lá ổi.
Hướng đi bền vững của vùng trồng ổi Hà Nam còn nằm ở tư duy nông nghiệp tuần hoàn. Phế phụ phẩm từ việc tỉa cành, lá ổi thừa được ủ làm phân bón hữu cơ trả lại cho đất. Lớp cỏ thảm được giữ lại có kiểm soát để duy trì độ ẩm và hệ vi sinh vật có lợi, giảm thiểu xói mòn đất vùng ven sông.
Chính sự chủ động thích ứng với xu hướng "nông nghiệp xanh" đã biến vùng đất cù lao này thành điểm sáng kinh tế. Trái ổi không chỉ giúp người dân thoát nghèo mà còn tạo ra những triệu phú nông dân làm giàu chân chính trên chính mảnh đất quê hương.
Đứng trên những triền đê nhìn xuống, những vườn ổi trút bỏ chiếc áo hóa học cũ kỹ để khoác lên mình màu xanh sinh thái trù phú. Ổi Hà Nam nói riêng của thương hiệu ổi Thanh Hà nói chung hôm nay không chỉ ngọt vị phù sa, mà còn đượm vị của tư duy mới, tư duy làm nông nghiệp bền vững và nhân văn.
Với nền tảng vững chắc và chiến lược nâng tầm bài bản, thương hiệu "ổi Hà Nam Hải Phòng" hứa hẹn sẽ còn vươn xa hơn nữa trên bản đồ nông sản Việt Nam.
