Hoa thơm, quả ngọt trên vùng đất cằn Liên Khê (Hải Phòng)

Về xã Liên Khê (cũ), nay là phường Lưu Kiếm, TP Hải Phòng, những ngày này, khắp nơi rộn ràng quang cảnh thu hoạch na bở. Xe ô tô ra vào suốt ngày đêm kịp thời đưa những quả na vừa chín tới tới nơi tiêu thụ. Bà con nông dân nơi đây ai ai cũng “cười không khép được miệng” khi có thêm vụ na bội thu.

Trong câu chuện với phóng viên, chị Nguyễn Thị Xuân, ở phường Lưu Kiếm, TP Hải Phòng, chia sẻ, quê hương chị có 2 loại cây trồng nổi tiếng là chuối tiêu hồng và na bở. Trong đó, giống na bở thuần chủng có quả rất to (trung bình 2 - 3 quả/kg). Mặc dù na bở Liên Khê quả to, mắt lớn, thịt dày, vị ngọt thanh nhưng hơn 10 năm trở về trước, ít được thị trường ưa chuộng so với giống na dai, nên diện tích trồng na bở trong vùng không lớn. Mỗi gia đình chỉ trồng vài cây lấy quả ăn.

Năm 2017, khi na bở Liên Khê được thị trường ưa chuộng, gia đình chị Xuân chuyển hơn 3.200 m2 vườn nhà từ trồng cau và các loại cây ăn quả khác sang trồng na. Nhờ hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần so với cấy lúa, vợ chồng chị Xuân quyết định cải tạo đất, trồng toàn bộ na bở trên diện tích đất cấy lúa, đất đồi của gia đình với tổng diện tích lên tới hơn 1,8 ha.

Chị Xuân cho biết, để cây cho thu hoạch quả nhiều năm, người dân xã Liên Khê chủ yếu ươm hạt chứ không chiết cành. Từ lúc ươm thành cây non đến khi bói quả, tùy điều kiện thời tiết, thổ nhưỡng và phương pháp chăm sóc, kéo dài khoảng 3-5 năm. Từ đó, cây cho thu hoạch quả đều trong vòng 15 - 20 năm. Khi cây già cỗi, người trồng na mới chặt bỏ để trồng cây khác thay thế.

Người trồng na ở Liên Khê thu hoạch mỗi năm 2 vụ. Trong đó, vụ chính kéo dài từ tháng 6 đến tháng 8 Âm lịch. Tiếp đó là vụ na trái mùa, từ tháng 9 đến Tết Nguyên đán. Sau nhiều năm trồng na, nhiều hộ ở Liên Khê nắm được bí quyết giúp cây na ra quả và chín vào thời điểm mong muốn. Nhờ vậy, giá bán cao hơn hẳn so với thời gian na chín rộ.

Hiện tại, vụ na chính vụ năm 2026, giá thương lái thu mua tại vườn hơn 100.000 đồng/kg đối với loại na 2-3 quả/kg. Na Liên Khê đắt hơn 2-3 lần so với loại na bở khác được bán trên thị trường nhưng vẫn luôn rơi vào tình trạng “cháy hàng” bởi quả to, mắt lớn, thịt dày, vị ngọt thanh được người tiêu dùng ưa chuộng.

Theo thông tin từ chính quyền địa phương, giai đoạn cao điểm (2018 - 2023), cả xã Liên Khê (cũ) có hàng trăm hộ trồng na bở trên diện tích hơn 120 ha (trong tổng số đất canh tác 700 ha). Trong đó, có hơn 30 ha được công nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP. Với giá bán cao, trung bình mỗi ha, bà con nông dân thu nhập mỗi năm hơn 500 triệu đồng nhờ tiền bán na. Cây na bở đem lại đời sống ấm no, giúp hàng chục hộ trong vùng vươn lên thành tỷ phú.

“Cơn bão Yagi xảy ra vào tháng 9/2024 khiến quá nửa diện tích trồng na bở ở Liên Khê bị thiệt hại. Sau bão, với sự giúp đỡ của cơ quan chức năng của địa phương và thành phố, đa phần bà con tập trung nông dân khôi phục, trồng lại những cây na bị gãy đổ. Một số chuyển sang trồng nho kết hợp với phát triển du lịch đem lại hiệu quả kinh tế cao”, ông Lương Thủy Lâm, Phó Chủ tịch UBND phường Lưu Kiếm, TP Hải Phòng, thông tin.