Theo dự thảo Đề án kiểm soát khí thải giao thông đang được Sở Xây dựng TP.HCM lấy ý kiến, thành phố đề xuất chia địa bàn thành 4 khu vực để áp dụng lộ trình kiểm soát khí thải và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện.
Bốn khu vực gồm Đặc khu Côn Đảo; các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An thuộc huyện Cần Giờ cũ; vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm thành phố; và các khu vực còn lại của TP.HCM.
Theo đề xuất, chủ xe máy sẽ được hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ chi phí kiểm định khí thải lần đầu trong giai đoạn từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2028, tương đương 100.000 đồng/xe. Thành phố dự kiến cần khoảng 377,9 tỷ đồng để hỗ trợ kiểm định cho 3,7 triệu xe.
Tại Côn Đảo, cá nhân và hộ gia đình chuyển đổi phương tiện trước năm 2028 được đề xuất hỗ trợ gần 19 triệu đồng đối với mỗi xe máy. Với ôtô dưới 9 chỗ, mức hỗ trợ gần 106 triệu đồng nếu chuyển đổi trong thời gian này và giảm còn gần 53 triệu đồng nếu thực hiện trước năm 2029.
Đối với doanh nghiệp vận tải tại Côn Đảo, taxi và xe hợp đồng dưới 9 chỗ được đề xuất hỗ trợ hơn 132 triệu đồng mỗi xe nếu chuyển đổi trước năm 2028. Ôtô khách và xe hợp đồng từ 10 chỗ trở lên được hỗ trợ 250 triệu đồng, trong khi xe tải được hỗ trợ khoảng 162 triệu đồng. Các mức hỗ trợ sẽ giảm dần nếu việc chuyển đổi được thực hiện muộn hơn.
Tại xã đảo Thạnh An, thuộc khu vực Cần Giờ cũ, người dân được đề xuất hỗ trợ 20 triệu đồng khi chuyển sang sử dụng xe máy điện hoặc phương tiện sử dụng năng lượng xanh trước năm 2028.
Trong khi đó, tại các khu vực còn lại của Cần Giờ cũ và vùng phát thải thấp LEZ ở khu vực trung tâm thành phố, cá nhân và hộ gia đình thông thường chuyển đổi xe máy trước năm 2030 được hỗ trợ lệ phí trước bạ, đăng ký và cấp biển số, tương đương khoảng 1,77 triệu đồng/xe.
Đối với các nhóm đối tượng ưu tiên, hộ cận nghèo dự kiến được hỗ trợ 14 triệu đồng/xe, còn hộ nghèo được hỗ trợ 20 triệu đồng/xe khi chuyển từ xe máy xăng sang xe máy điện. TP.HCM dự kiến hỗ trợ khoảng 2,04 triệu xe, với tổng kinh phí 3.767 tỷ đồng.
Với ôtô dưới 9 chỗ, mức hỗ trợ được đề xuất là 14 triệu đồng/xe. Xe hybrid sạc ngoài dự kiến được hỗ trợ khoảng 7 triệu đồng/xe. Các doanh nghiệp vận tải, gồm taxi, xe tải, xe hợp đồng và xe khách, nếu chuyển đổi phương tiện trước năm 2030 sẽ được đề xuất hỗ trợ từ 10-14 triệu đồng mỗi xe, tùy từng loại phương tiện.
Song song với chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, TP.HCM dự kiến đầu tư phát triển hạ tầng phục vụ giao thông xanh. Theo đó, thành phố đặt mục tiêu phát triển ít nhất 19.000 trụ sạc điện và 33.000 tủ đổi pin dành cho xe máy điện.
Thành phố cũng dự kiến bố trí khoảng 7.300 xe đạp công cộng và lắp đặt hơn 300 camera nhận diện biển số tự động quanh khu vực LEZ nhằm phục vụ công tác quản lý phương tiện.
Tổng nhu cầu vốn sơ bộ dành cho các chính sách chuyển đổi xanh và đầu tư hạ tầng được đề xuất hơn 19.400 tỷ đồng. Trong đó, gần 10.300 tỷ đồng thuộc phạm vi đề án và dự kiến sử dụng từ ngân sách thành phố. Phần kinh phí còn lại được huy động từ các chương trình chuyên ngành, cơ chế hỗ trợ lãi vay và nguồn vốn xã hội hóa.
Hiện, TP.HCM có gần 13 triệu phương tiện, chưa tính lượng xe vãng lai. Theo tính toán, giao thông đường bộ đóng góp khoảng 88% lượng bụi mịn phát sinh từ hoạt động giao thông.
Đề án được kỳ vọng góp phần giảm ô nhiễm không khí, thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh, đồng thời từng bước giải quyết bài toán ùn tắc giao thông tại đô thị đông dân nhất cả nước.
