TP.HCM đang lấy ý kiến góp ý cho Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn, trong đó đề xuất thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm hiện hữu và Khu đô thị mới Thủ Thiêm từ ngày 1/7/2027.
Theo đề án, việc hình thành vùng phát thải thấp nhằm từng bước kiểm soát nguồn khí thải từ phương tiện giao thông, góp phần cải thiện chất lượng không khí và giảm áp lực ùn tắc tại khu vực trung tâm.
Giai đoạn đầu, vùng LEZ dự kiến được triển khai tại khu vực lõi trung tâm rộng khoảng 930 ha và Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Phạm vi thí điểm được xác định trên các tuyến đường, cầu bao quanh khu vực trung tâm và kết nối sang phía Thủ Thiêm.
Từ ngày 1/1/2029, TP.HCM dự kiến mở rộng vùng phát thải thấp đến khu vực Vành đai 2. Cùng với việc mở rộng phạm vi, các yêu cầu về tiêu chuẩn khí thải và sử dụng năng lượng sạch đối với phương tiện cũng sẽ được áp dụng theo lộ trình từng giai đoạn.
Theo đề xuất, xe buýt và xe ba bánh thu gom rác sẽ là những nhóm phương tiện chuyển đổi sớm nhất. Từ năm 2027, các phương tiện này phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh khi hoạt động trong vùng LEZ.
Từ năm 2028, yêu cầu chuyển đổi sang điện hoặc năng lượng xanh tiếp tục được áp dụng đối với xe máy công nghệ chở khách và shipper. Taxi cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 5 khi vào vùng LEZ từ năm 2028, trước khi chuyển hoàn toàn sang điện hoặc năng lượng xanh từ năm 2030.
Đối với các nhóm xe hợp đồng, xe chở khách và ôtô tải, tiêu chuẩn khí thải sẽ được nâng dần theo từng giai đoạn. Riêng xe tải, từ năm 2028, xe có tải trọng đến một tấn được yêu cầu sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Những phương tiện chưa đáp ứng yêu cầu có thể bị giới hạn thời gian hoạt động trong vùng phát thải thấp.
Xe máy, môtô và ôtô cá nhân cũng được đưa vào lộ trình kiểm soát. Theo đó, xe máy bắt đầu áp dụng tiêu chuẩn khí thải từ năm 2029, trong khi ôtô cá nhân áp dụng từ năm 2028. Các tiêu chuẩn sẽ tiếp tục được nâng lên trước khi hướng tới mục tiêu chuyển đổi sang điện hoặc năng lượng xanh vào năm 2035.
Theo lộ trình đề xuất, đến năm 2035, hầu hết phương tiện hoạt động trong vùng phát thải thấp phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Trên phạm vi toàn TP.HCM, mục tiêu hoàn tất quá trình chuyển đổi được đặt ra vào năm 2040.
Sau hợp nhất, TP.HCM có quy mô dân số khoảng 14 triệu người, với khoảng 1,28 triệu ôtô các loại và 11,5 triệu xe mô tô, xe gắn máy đăng ký. Kết quả kiểm kê của đề án cho thấy giao thông đường bộ hiện là nguồn phát thải chủ yếu trong lĩnh vực giao thông vận tải, chiếm khoảng 88% lượng NOx, 99% CO, 79% SO₂ và 88% lượng bụi.
Việc thí điểm vùng phát thải thấp được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển trong kiểm soát ô nhiễm từ giao thông, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang điện và các nguồn năng lượng xanh trên địa bàn TP.HCM.
