Tóm tắt
Bài báo phân tích thực trạng phát triển ba làng nghề truyền thống tại phường Bắc Giang gồm mỳ Kế, bánh đa Kế và mộc Bãi Ổi trong giai đoạn 2023-2025 trên hai phương diện là quy mô và chất lượng. Nghiên cứu sử dụng số liệu thứ cấp của Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Giang, kết hợp phương pháp thống kê mô tả, so sánh và tốc độ phát triển bình quân. Kết quả cho thấy tổng giá trị sản xuất tăng từ 31.213,5 lên 39.402 triệu đồng, đạt tốc độ phát triển bình quân 112,4%/năm, song tăng trưởng chủ yếu đến từ làng mộc Bãi Ổi. Sản lượng của hai làng nghề thực phẩm giảm liên tục và giá trị sản xuất tăng chủ yếu nhờ giá bán. Số hộ sản xuất giảm từ 98 xuống 92 hộ, số hộ thương mại tăng từ 40 lên 63 hộ, lao động thường xuyên giảm từ 832 xuống 571 người. Về chất lượng, tỷ lệ lao động có tay nghề thành thạo tăng từ 40,6% lên 57,8% và các chỉ tiêu chất lượng sản phẩm đều được cải thiện. Trên cơ sở đó, bài báo gợi ý một số hướng ưu tiên gồm: giữ chân và truyền nghề cho lao động, tăng liên kết giữa hộ sản xuất và hộ thương mại, chuẩn hóa chất lượng, bao bì, nhãn mác và xây dựng thương hiệu sản phẩm làng nghề.
Từ khóa: làng nghề, làng nghề truyền thống, phát triển làng nghề truyền thống, phường Bắc Giang
1. Đặt vấn đề
Làng nghề truyền thống là bộ phận quan trọng của kinh tế nông thôn, vừa tạo việc làm, thu nhập cho người dân, vừa lưu giữ giá trị văn hóa của địa phương. Nghị định số 52/2018/NĐ-CP đã tạo khung pháp lý cho việc công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống và quy định các chính sách hỗ trợ như xúc tiến thương mại, ứng dụng khoa học công nghệ, đào tạo nhân lực (Chính phủ, 2018). Quyết định số 801/QĐ-TTg đặt mục tiêu phấn đấu tốc độ tăng giá trị sản xuất bình quân các làng nghề đạt khoảng 10%/năm, 100% lao động trong làng nghề được đào tạo, đào tạo lại và có ít nhất 50% số làng nghề có sản phẩm được bảo hộ thương hiệu (Thủ tướng Chính phủ, 2022a; Thanh Hà, 2022).
Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy nhiều làng nghề chưa tận dụng hết giá trị du lịch và thị trường do thiếu công cụ công nghệ. Chuyển đổi số, gồm số hóa thông tin, quảng bá trên mạng xã hội và đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, được xem là hướng giải quyết (Vũ Thị Phương Anh và cs., 2025).

Tại phường Bắc Giang, các làng nghề mỳ Kế, bánh đa Kế và mộc Bãi Ổi là những làng nghề truyền thống có vai trò đáng kể trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm địa phương. Làng mộc Bãi Ổi được UBND tỉnh Bắc Giang công nhận là làng nghề từ năm 2010, được cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu “Mộc Bãi Ổi” năm 2017 và từng bước đưa máy móc vào sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2021-2025 đặt mục tiêu có ít nhất 10.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên (Thủ tướng Chính phủ, 2022b), qua đó đặt ra yêu cầu chuẩn hóa chất lượng, bao bì và nhận diện đối với sản phẩm làng nghề.
Trong khi đó, số hộ sản xuất, lao động và sản lượng của một số làng nghề có xu hướng biến động. Việc đánh giá đầy đủ thực trạng về quy mô và chất lượng phát triển là cơ sở cần thiết để đề xuất định hướng phù hợp. Xuất phát từ yêu cầu đó, bài báo phân tích thực trạng phát triển ba làng nghề truyền thống tại phường Bắc Giang trong giai đoạn 2023-2025.
2. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo, số liệu thống kê của Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Giang giai đoạn 2023-2025 về số hộ, lao động, sản lượng, giá trị sản xuất, chất lượng lao động và chất lượng sản phẩm của ba làng nghề mỳ Kế, bánh đa Kế và mộc Bãi Ổi. Phương pháp thống kê mô tả và so sánh theo thời gian, theo từng làng nghề để thấy được thực trạng phát triển làng nghề tại phường Bắc Giang.
3. Kết quả nghiên cứu
3.1. Gia tăng về quy mô làng nghề truyền thống tại phường Bắc Giang
Giai đoạn 2023-2025, các làng nghề mỳ Kế, bánh đa Kế và mộc Bãi Ổi có sự thay đổi về quy mô và cơ cấu hoạt động. Trong đó, số hộ trực tiếp sản xuất tại một số làng nghề có xu hướng giảm, trong khi số hộ tham gia kinh doanh thương mại tăng, phản ánh sự chuyển dịch trong phương thức tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Bảng 1. Quy mô hộ sản xuất, kinh doanh tại các làng nghề truyền thống phường Bắc Giang giai đoạn 2023-2025
| STT | Làng nghề | Năm 2023 (hộ) | Năm 2024 (hộ) | Năm 2025 (hộ) | TĐPT bình quân (%) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sản xuất | Thương mại | Sản xuất | Thương mại | Sản xuất | Thương mại | Sản xuất | Thương mại | ||
| 1 | Mỳ Kế | 24 | 2 | 19 | 4 | 16 | 6 | 81,6 | 173,2 |
| 2 | Bánh đa Kế | 26 | 35 | 21 | 43 | 17 | 50 | 80,9 | 119,5 |
| 3 | Mộc Bãi Ổi | 48 | 3 | 53 | 5 | 59 | 7 | 110,9 | 152,8 |
| Tổng | 98 | 40 | 93 | 52 | 92 | 63 | 96,9 | 125,5 | |
Nguồn: Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Giang
Theo Bảng 1, tổng số hộ sản xuất giảm từ 98 hộ xuống 92 hộ, với tốc độ phát triển bình quân đạt 96,9%/năm, trong khi số hộ thương mại tăng từ 40 lên 63 hộ, đạt 125,5%/năm. Tại làng mỳ Kế, số hộ sản xuất giảm từ 24 xuống 16 hộ; làng bánh đa Kế giảm từ 26 xuống 17 hộ, chủ yếu do chi phí nguyên liệu, nhân công tăng, quy mô sản xuất nhỏ lẻ và một số hộ chuyển sang thu mua, phân phối sản phẩm để giảm chi phí đầu tư. Ngược lại, làng mộc Bãi Ổi tăng từ 48 lên 59 hộ sản xuất nhờ nhu cầu đồ gỗ và khả năng mở rộng đơn hàng. Sự gia tăng số hộ thương mại, đặc biệt tại làng bánh đa Kế từ 35 lên 50 hộ, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ và tạo thêm việc làm. Tuy nhiên, số hộ trực tiếp sản xuất giảm tại hai làng nghề thực phẩm cho thấy nguy cơ thu hẹp năng lực sản xuất tại chỗ, trong khi hoạt động thương mại phát triển nhanh làm gia tăng sự phụ thuộc vào nguồn cung sản phẩm từ các hộ sản xuất.
Bảng 2. Quy mô lao động tại các làng nghề truyền thống phường Bắc Giang giai đoạn 2023-2025
| TT | Làng nghề | Năm 2023 (người) | Năm 2024 (người) | Năm 2025 (người) | TĐPT bình quân (%) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Thường xuyên | Không thường xuyên | Thường xuyên | Không thường xuyên | Thường xuyên | Không thường xuyên | Thường xuyên | Không thường xuyên | ||
| 1 | Mỳ Kế | 238 | 32 | 150 | 17 | 106 | 14 | 66,7 | 66,1 |
| 2 | Bánh đa Kế | 99 | 33 | 62 | 24 | 43 | 12 | 65,9 | 60,3 |
| 3 | Mộc Bãi Ổi | 495 | 87 | 499 | 68 | 422 | 58 | 92,3 | 81,6 |
| Tổng | 832 | 152 | 711 | 109 | 571 | 84 | 82,8 | 74,3 | |
Nguồn: Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Giang
Theo Bảng 2, giai đoạn 2023-2025, quy mô lao động tại các làng nghề truyền thống phường Bắc Giang giảm rõ rệt. Lao động thường xuyên giảm từ 832 xuống 571 người, tương ứng 31,4%; lao động không thường xuyên giảm từ 152 xuống 84 người, tương ứng 44,7%. Tại làng mỳ Kế, lao động thường xuyên giảm từ 238 xuống 106 người do số hộ sản xuất giảm từ 24 xuống 16 hộ, chi phí nhân công tăng và lao động trẻ chuyển sang làm việc tại các khu công nghiệp. Làng bánh đa Kế giảm từ 99 xuống 43 lao động thường xuyên do 9 hộ ngừng sản xuất hoặc chuyển sang thương mại, làm thu hẹp nhu cầu thuê nhân công chế biến, phơi và đóng gói.

Tại làng mộc Bãi Ổi, dù số hộ sản xuất tăng từ 48 lên 59 hộ, lao động thường xuyên vẫn giảm 73 người do các hộ sử dụng máy cưa, máy bào và thiết bị gia công thay thế lao động thủ công. Sự chuyển dịch này góp phần giảm chi phí nhân công, tăng năng suất sản xuất nhưng cũng làm giảm cơ hội việc làm tại chỗ, thiếu hụt thợ lành nghề và gây khó khăn cho việc truyền nghề.
Bảng 3. Sản lượng và giá trị sản xuất tại các làng nghề truyền thống phường Bắc Giang giai đoạn 2023-2025
| TT | Chỉ tiêu | Đơn vị tính | Năm | So sánh (%) | TĐPT bình quân (%) | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | 2024 | 2025 | 2024/2023 | 2025/2024 | ||||
| 1 | Làng nghề mỳ Kế | |||||||
| 1.1 | Sản lượng mỳ gạo | Tấn | 143 | 139 | 135 | 97,2 | 97,1 | 97,2 |
| 1.2 | Giá bán bình quân | Nghìn đồng/kg | 24,5 | 26,5 | 28,0 | 108,2 | 105,7 | 106,9 |
| 1.3 | Giá trị sản xuất | Triệu đồng | 3.503,5 | 3.683,5 | 3.780,0 | 105,1 | 102,6 | 103,9 |
| 2 | Làng nghề bánh đa Kế | |||||||
| 2.1 | Sản lượng bánh đa | Nghìn cái | 860 | 805 | 742 | 93,6 | 92,2 | 92,9 |
| 2.2 | Giá bán bình quân | Nghìn đồng/cái | 8,5 | 9,0 | 10,0 | 105,9 | 111,1 | 108,5 |
| 2.3 | Giá trị sản xuất | Triệu đồng | 7.310 | 7.245 | 7.420 | 99,1 | 102,4 | 100,7 |
| 3 | Làng nghề mộc Bãi Ổi | |||||||
| 3.1 | Giá trị sản xuất bình quân/hộ | Triệu đồng/hộ/năm | 425 | 452 | 478 | 106,4 | 105,8 | 106,0 |
| 3.2 | Giá trị sản xuất | Triệu đồng | 20.400 | 23.956 | 28.202 | 117,4 | 117,7 | 117,6 |
| Tổng giá trị sản xuất | Triệu đồng | 31.213,5 | 34.884,5 | 39.402,0 | 111,8 | 112,9 | 112,4 | |
Nguồn: Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Giang
Theo Bảng 3, giai đoạn 2023-2025, tổng giá trị sản xuất tại ba làng nghề truyền thống phường Bắc Giang tăng từ 31.213,5 lên 39.402 triệu đồng, với tốc độ phát triển bình quân đạt 112,4%/năm, song kết quả giữa các làng nghề chưa đồng đều. Tại làng mỳ Kế, sản lượng giảm từ 143 xuống 135 tấn do số hộ sản xuất thu hẹp từ 24 xuống 16 hộ, trong khi giá bán tăng từ 24,5 lên 28 nghìn đồng/kg, giúp giá trị sản xuất vẫn tăng lên 3.780 triệu đồng. Làng bánh đa Kế giảm sản lượng từ 860 xuống 742 nghìn cái do thiếu lao động và thu hẹp quy mô sản xuất, nhưng giá bán tăng lên 10 nghìn đồng/cái nên giá trị sản xuất đạt 7.420 triệu đồng năm 2025. Riêng làng mộc Bãi Ổi có mức tăng trưởng cao nhất, giá trị sản xuất tăng từ 20.400 lên 28.202 triệu đồng, nhờ số hộ sản xuất tăng từ 48 lên 59 hộ và đẩy mạnh sử dụng máy móc gia công. Kết quả cho thấy giá trị sản xuất được cải thiện, đặc biệt tại làng mộc Bãi Ổi với giá trị sản xuất bình quân mỗi hộ tăng từ 425 lên 478 triệu đồng. Tuy nhiên, sản lượng hai làng nghề thực phẩm liên tục giảm, tăng trưởng giá trị chủ yếu dựa vào tăng giá bán, chưa phản ánh sự mở rộng thực chất về năng lực sản xuất.

3.2. Thay đổi về chất lượng làng nghề truyền thống tại phường Bắc Giang
Giai đoạn 2023-2025, chất lượng phát triển làng nghề truyền thống tại phường Bắc Giang có sự chuyển biến về trình độ tay nghề của người lao động, mức độ ứng dụng máy móc, thiết bị và chất lượng sản phẩm. Trong bối cảnh số hộ sản xuất và lao động tại làng mỳ Kế, bánh đa Kế giảm, các hộ còn duy trì hoạt động tập trung nâng cao tay nghề, cải tiến quy trình chế biến và hoàn thiện sản phẩm. Đối với làng mộc Bãi Ổi, việc mở rộng quy mô sản xuất gắn với đầu tư thiết bị gia công, nâng cao trình độ thợ mộc và từng bước tiêu chuẩn hóa sản phẩm.
Bảng 4. Chất lượng lao động tại các làng nghề truyền thống phường Bắc Giang giai đoạn 2023-2025
| TT | Chỉ tiêu | Năm 2023 | Năm 2024 | Năm 2025 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Người | Tỷ lệ % | Người | Tỷ lệ % | Người | Tỷ lệ % | ||
| 1 | Làng nghề mỳ Kế | 238 | 100,0 | 150 | 100,0 | 106 | 100,0 |
| 1.1 | Lao động có tay nghề thành thạo | 82 | 34,5 | 67 | 44,7 | 58 | 54,7 |
| 1.2 | Lao động có tay nghề cơ bản | 96 | 40,3 | 58 | 38,7 | 35 | 33,0 |
| 1.3 | Lao động chưa qua đào tạo nghề | 60 | 25,2 | 25 | 16,6 | 13 | 12,3 |
| 2 | Làng nghề bánh đa Kế | 99 | 100,0 | 62 | 100,0 | 43 | 100,0 |
| 2.1 | Lao động có tay nghề thành thạo | 38 | 38,4 | 31 | 50,0 | 27 | 62,8 |
| 2.2 | Lao động có tay nghề cơ bản | 37 | 37,4 | 22 | 35,5 | 12 | 27,9 |
| 2.3 | Lao động chưa qua đào tạo nghề | 24 | 24,2 | 9 | 14,5 | 4 | 9,3 |
| 3 | Làng nghề mộc Bãi Ổi | 495 | 100,0 | 499 | 100,0 | 422 | 100,0 |
| 3.1 | Lao động có tay nghề thành thạo | 218 | 44,0 | 236 | 47,3 | 245 | 58,1 |
| 3.2 | Lao động có tay nghề cơ bản | 187 | 37,8 | 185 | 37,1 | 133 | 31,5 |
| 3.3 | Lao động chưa qua đào tạo nghề | 90 | 18,2 | 78 | 15,6 | 44 | 10,4 |
| Tổng số lao động thường xuyên | 832 | 100,0 | 711 | 100,0 | 571 | 100,0 | |
| Lao động có tay nghề thành thạo | 338 | 40,6 | 334 | 47,0 | 330 | 57,8 | |
| Lao động có tay nghề cơ bản | 320 | 38,5 | 265 | 37,3 | 180 | 31,5 | |
| Lao động chưa qua đào tạo nghề | 174 | 20,9 | 112 | 15,7 | 61 | 10,7 | |
Nguồn: Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Giang
Theo Bảng 4, chất lượng lao động tại các làng nghề truyền thống phường Bắc Giang được cải thiện về cơ cấu tay nghề, khi tỷ lệ lao động thành thạo tăng từ 40,6% lên 57,8%, trong khi lao động chưa qua đào tạo giảm từ 20,9% xuống 10,7%. Tại làng mỳ Kế, lao động thành thạo giảm từ 82 xuống 58 người nhưng tỷ trọng tăng lên 54,7%, do các hộ thu hẹp sản xuất và ưu tiên giữ lại thợ có kinh nghiệm. Làng bánh đa Kế có tỷ lệ lao động thành thạo tăng từ 38,4% lên 62,8%, chủ yếu nhờ duy trì lực lượng thợ chế biến, tráng và phơi bánh lâu năm. Riêng làng mộc Bãi Ổi, lao động thành thạo tăng từ 218 lên 245 người, gắn với nhu cầu thợ gia công và vận hành thiết bị. Cơ cấu tay nghề chuyển biến tích cực, góp phần giảm sai sót trong sản xuất, song tổng số lao động thành thạo vẫn giảm 8 người, đặc biệt tại hai làng nghề thực phẩm, gây khó khăn cho việc truyền nghề và duy trì lực lượng kế cận.
Bảng 5. Chất lượng sản phẩm tại các làng nghề truyền thống phường Bắc Giang giai đoạn 2023-2025
| TT | Chỉ tiêu | Đơn vị tính | Năm 2023 | Năm 2024 | Năm 2025 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Số lượng | Tỷ lệ % | Số lượng | Tỷ lệ % | Số lượng | Tỷ lệ % | |||
| 1 | Làng nghề mỳ Kế | |||||||
| 1.1 | Tổng sản lượng mỳ | Tấn | 143 | 100,0 | 139 | 100,0 | 135 | 100,0 |
| 1.2 | Mỳ bảo đảm nguyên liệu, vệ sinh chế biến | Tấn | 125 | 87,4 | 127 | 91,4 | 130 | 96,3 |
| 1.3 | Mỳ sản xuất bằng dụng cụ bảo đảm vệ sinh | Tấn | 119 | 83,2 | 122 | 87,8 | 128 | 94,8 |
| 1.4 | Mỳ có bao bì, nhãn mác | Tấn | 68 | 47,6 | 79 | 56,8 | 91 | 67,4 |
| 2 | Làng nghề bánh đa Kế | |||||||
| 2.1 | Tổng sản lượng bánh đa | Nghìn cái | 860 | 100,0 | 805 | 100,0 | 742 | 100,0 |
| 2.2 | Bánh đa bảo đảm nguyên liệu, vệ sinh chế biến | Nghìn cái | 738 | 85,8 | 725 | 90,1 | 696 | 93,8 |
| 2.3 | Bánh đa được kiểm tra chất lượng | Nghìn cái | 655 | 76,2 | 641 | 79,6 | 638 | 86,0 |
| 2.4 | Bánh đa có bao bì, nhãn mác | Nghìn cái | 418 | 48,6 | 445 | 55,3 | 478 | 64,4 |
| 3 | Làng nghề mộc Bãi Ổi | |||||||
| 3.1 | Tổng sản phẩm mộc | Sản phẩm | 18.450 | 100,0 | 20.180 | 100,0 | 22.760 | 100,0 |
| 3.2 | Sản phẩm sử dụng gỗ đạt yêu cầu | Sản phẩm | 14.580 | 79,0 | 16.650 | 82,5 | 19.380 | 85,1 |
| 3.3 | Sản phẩm được kiểm tra kỹ thuật | Sản phẩm | 12.350 | 66,9 | 14.560 | 72,2 | 17.280 | 75,9 |
| 3.4 | Sản phẩm đạt yêu cầu trước bàn giao | Sản phẩm | 13.840 | 75,0 | 15.960 | 79,1 | 18.720 | 82,2 |
Nguồn: Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Giang
Theo Bảng 5, giai đoạn 2023-2025, chất lượng sản phẩm tại các làng nghề truyền thống phường Bắc Giang được cải thiện dù sản lượng một số ngành nghề giảm. Tại làng mỳ Kế, sản lượng mỳ sử dụng nguyên liệu đạt yêu cầu, chế biến bằng nước sạch và không dùng hóa chất tẩy trắng tăng từ 125 lên 130 tấn, chiếm 96,3% tổng sản lượng năm 2025. Các hộ vẫn duy trì công đoạn ngâm gạo, phơi bánh, bó mỳ thủ công, kết hợp máy móc trong xay bột, tráng và cắt mỳ để bảo đảm chất lượng. Sản lượng mỳ có bao bì, nhãn mác tăng từ 68 lên 91 tấn, nhưng công đoạn phơi vẫn phụ thuộc thời tiết và nguy cơ hàng nhái chưa được kiểm soát triệt để. Tại làng bánh đa Kế, tỷ lệ sản phẩm được kiểm tra độ khô, màu sắc tăng từ 76,2% lên 86,0%, góp phần hạn chế bánh ẩm, mốc khi bảo quản. Làng mộc Bãi Ổi có số sản phẩm đạt yêu cầu kiểm tra trước bàn giao tăng từ 13.840 lên 18.720 sản phẩm, nhờ cải thiện khâu gia công và hoàn thiện bề mặt. Tuy nhiên, tỷ lệ sản phẩm có bao bì, nhãn mác và được kiểm tra chất lượng vẫn chưa đồng đều giữa các làng nghề, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ.
4. Kết luận
Giai đoạn 2023-2025, các làng nghề truyền thống phường Bắc Giang tăng về giá trị nhưng thu hẹp về năng lực sản xuất. Tổng giá trị sản xuất tăng từ 31.213,5 lên 39.402 triệu đồng (bình quân 112,4%/năm), song chủ yếu nhờ làng mộc Bãi Ổi, trong khi tại mỳ Kế và bánh đa Kế, số hộ, lao động và sản lượng đều giảm, giá trị được giữ nhờ tăng giá bán. Chất lượng cải thiện rõ khi lao động thành thạo tăng từ 40,6% lên 57,8% và sản phẩm có bao bì, nhãn mác tăng, nhưng thiếu thợ kế cận và hàng nhái vẫn là thách thức. Từ thực trạng trên, bài viết đề xuất bốn hướng ưu tiên. Thứ nhất, giữ chân lao động và tổ chức truyền nghề, đặc biệt tại hai làng nghề thực phẩm. Thứ hai, tăng liên kết giữa hộ sản xuất và hộ thương mại thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác để ổn định nguồn cung và đầu ra. Thứ ba, chuẩn hóa chất lượng, bao bì, nhãn mác, kiểm soát hàng nhái và xây dựng thương hiệu, hướng tới tiêu chí OCOP. Thứ tư, đẩy mạnh quảng bá và bán hàng trên môi trường số, gắn với đào tạo kỹ năng số cho chủ hộ.
Tài liệu tham khảo
Báo Nông nghiệp và Môi trường (2026), “Đổi mới tư duy phát triển làng nghề”, ngày 14/7/2026. Tải tại: https://nongnghiepmoitruong.vn/doi-moi-tu-duy-phat-trien-lang-nghe-d821198.html
Chính phủ (2018), Nghị định số 52/2018/NĐ-CP ngày 12/4/2018 về phát triển ngành nghề nông thôn. Tải tại: https://vbpl.moj.gov.vn/TW/Lists/vbpq/Attachments/130153/ND52-2018.docx
Thanh Hà (2022), “Tăng giá trị sản xuất bình quân các làng nghề khoảng 10%/năm”, Tạp chí Công Thương, ngày 09/7/2022. Tải tại: https://tapchicongthuong.vn/tang-gia-tri-san-xuat-binh-quan-cac-lang-nghe-khoang-10--nam-89963.htm
Thủ tướng Chính phủ (2022a), Quyết định số 801/QĐ-TTg ngày 07/7/2022 phê duyệt Chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề Việt Nam giai đoạn 2021-2030. Xem tại: https://luatvietnam.vn/nong-nghiep/quyet-dinh-801-qd-ttg-225084-d1.html
Thủ tướng Chính phủ (2022b), Quyết định số 919/QĐ-TTg ngày 01/8/2022 phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2021-2025. Xem tại: https://thuvienphapluat.vn/van-ban/thuong-mai/quyet-dinh-919-qd-ttg-2022-phe-duyet-chuong-trinh-moi-xa-mot-san-pham-2021-2025-524355.aspx
Vũ Thị Phương Anh, Vũ Trần, Nguyễn Thị Thủy, Nguyễn Thị Bích Hạnh (2025), “Chuyển đổi số trong phát triển du lịch cộng đồng tại các làng nghề truyền thống”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Trường Đại học Phạm Văn Đồng, số 33. Tải tại: https://vjol.info.vn/tckhcn-dhphamvandong/vi/article/view/121372/100938