TP.HCM triển khai Nghị định 412, xử phạt môi trường đến 1 tỉ đồng

UBND TP.HCM giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương triển khai Nghị định 412/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, hoàn thành trong tháng 11/2026. Hành vi xả chất thải không qua xử lý có thể bị phạt đến 1 tỉ đồng, đình chỉ hoạt động từ 1–6 tháng.

Thông tin trên Tuổi Trẻ, sáng ngày 22/11, UBND TP.HCM giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương triển khai Nghị định 412/2026 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, hoàn thành trong tháng 11/2026. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 14/11/2026 và thay thế Nghị định 45/2022. Với khung phạt cao nhất đến 1 tỉ đồng cùng hình thức đình chỉ hoạt động từ 1–6 tháng, quy định mới đặt ra yêu cầu tuân thủ cao hơn đối với các dự án, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn thành phố, đặc biệt là những cơ sở chưa có đăng ký môi trường, chưa có giấy phép môi trường hoặc chưa có công trình xử lý chất thải đạt yêu cầu.

Việc thành phố yêu cầu triển khai ngay trong tháng 11/2026 cho thấy nghị định mới cần đi vào thực tiễn càng sớm càng tốt, thay vì để các quy định chỉ nằm trên giấy. Sở Nông nghiệp và Môi trường là đầu mối được giao nhiệm vụ này, đồng nghĩa với việc công tác hướng dẫn, kiểm tra và xử lý vi phạm trên địa bàn sẽ căn cứ trực tiếp vào các khung phạt mới của Nghị định 412/2026.

Nghị định 412/2026 điều chỉnh những hành vi nào?

Nghị định 412/2026 quy định xử phạt đối với nhiều nhóm hành vi vi phạm trong lĩnh vực môi trường. Nhóm thứ nhất là các hành vi gây ô nhiễm, tức là những hành vi làm cho chất lượng đất, nước, không khí bị suy giảm, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người và hệ sinh thái xung quanh. Đây là nhóm hành vi rộng nhất, bao quát nhiều hình thức gây ô nhiễm khác nhau phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và sinh hoạt.

Nhóm thứ hai là các hành vi vi phạm quy định về quản lý chất thải. Chất thải phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và sinh hoạt phải được thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý theo đúng quy định. Việc đổ chất thải bừa bãi, không thu gom, không xử lý hoặc xử lý không đúng quy trình đều thuộc nhóm vi phạm này. Thực tế tại TP.HCM cho thấy tình trạng đổ chất thải bậy vẫn diễn ra, khi lực lượng chức năng của thành phố phải tổ chức dọn dẹp chất thải bị đổ bậy tại các khu đất trống, như khu vực phường Hiệp Bình.

Nhóm thứ ba là các hành vi liên quan đến giấy phép môi trường. Các dự án, cơ sở thuộc diện phải có giấy phép môi trường nhưng hoạt động khi chưa được cấp phép sẽ bị xử phạt. Giấy phép môi trường là thủ tục bắt buộc đối với những dự án, cơ sở có nguy cơ tác động lớn đến môi trường, và việc hoạt động khi chưa có giấy phép đồng nghĩa với việc cơ sở đó chưa được cơ quan có thẩm quyền xem xét, chấp thuận các biện pháp bảo vệ môi trường mà cơ sở phải thực hiện.

Nhóm thứ tư là các hành vi vi phạm quy định về quan trắc, giám sát môi trường. Quan trắc và giám sát là hoạt động theo dõi, đo đạc diễn biến chất lượng môi trường xung quanh cơ sở, nhằm phát hiện kịp thời những dấu hiệu ô nhiễm và có biện pháp xử lý. Khi cơ sở không thực hiện quan trắc, giám sát theo quy định, cơ quan quản lý sẽ không có số liệu để đánh giá mức độ tác động của cơ sở đến môi trường.

Nhóm thứ năm là các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ đa dạng sinh học. Đa dạng sinh học là sự phong phú của các loài sinh vật và hệ sinh thái, và các hành vi xâm hại đến đa dạng sinh học sẽ bị xử phạt theo nghị định mới. Việc đưa nhóm hành vi này vào nghị định cho thấy phạm vi điều chỉnh của quy định xử phạt đã bao quát cả những tác động đến hệ sinh thái tự nhiên, không chỉ giới hạn ở ô nhiễm đất, nước, không khí hay chất thải.

fb8ebbf9-8247-4683-a72f-91bdf0bd82b3-17952763456991945031040-157-0-1229-2048-crop-17952764067951964568352-1795323499.webp
Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị TP.HCM dọn dẹp chất thải bị đổ bậy tại khu đất ở phường Hiệp Bình Chánh cũ (nay là phường Hiệp Bình) - Ảnh: Tuổi trẻ. ↵

Khung phạt mới: Từ 20 triệu đồng đến 1 tỉ đồng

Nghị định 412/2026 quy định khung phạt theo từng nhóm hành vi, với mức phạt tăng dần theo mức độ nghiêm trọng của hành vi và theo thẩm quyền của cơ quan có liên quan. Đối với các cơ sở thuộc diện phải đăng ký môi trường nhưng không đăng ký, mức phạt là 20–30 triệu đồng nếu thuộc thẩm quyền cấp xã, hoặc 50–70 triệu đồng nếu thuộc thẩm quyền cấp tỉnh. Đăng ký môi trường là thủ tục dành cho các dự án, cơ sở có mức độ tác động đến môi trường thấp hơn so với nhóm phải có giấy phép môi trường, vì vậy khung phạt của nhóm này cũng thấp hơn.

Đối với các cơ sở hoạt động không có giấy phép môi trường, khung phạt cao hơn nhiều. Cụ thể, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của cấp tỉnh mà hoạt động không có giấy phép môi trường có thể bị phạt 200–400 triệu đồng. Đối với cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mức phạt là 400–600 triệu đồng. Sự chênh lệch này phản ánh quy mô và mức độ tác động của các cơ sở: những cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ thường là các dự án, cơ sở lớn, có nguy cơ tác động đến môi trường trên phạm vi rộng, vì vậy hành vi hoạt động không phép của nhóm này bị xử phạt nặng hơn.

Mức phạt cao nhất trong các khung phạt được nêu là đến 1 tỉ đồng, áp dụng đối với hành vi không có công trình xử lý chất thải đạt yêu cầu hoặc xả chất thải không qua xử lý. Đây là hành vi bị xử phạt nặng nhất, bởi chất thải chưa qua xử lý khi xả thẳng ra môi trường sẽ gây ô nhiễm trực tiếp và tức thời, ảnh hưởng đến nguồn nước, đất đai và sức khỏe của người dân xung quanh. Một cơ sở có thể chưa hoàn thiện thủ tục giấy tờ nhưng vẫn vận hành công trình xử lý chất thải đạt yêu cầu, và trong trường hợp đó mức độ nguy hại thấp hơn nhiều so với một cơ sở xả thẳng chất thải chưa qua xử lý ra môi trường.

Ngoài phạt tiền, tổ chức vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động từ 1–6 tháng và buộc khắc phục ô nhiễm. Đình chỉ hoạt động là hình thức xử phạt bổ sung buộc cơ sở phải dừng hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định, trong thời gian đó cơ sở phải khắc phục những vi phạm đã gây ra. Buộc khắc phục ô nhiễm là yêu cầu cơ sở phải xử lý, làm sạch khu vực bị ô nhiễm và khôi phục lại hiện trạng môi trường. Hai hình thức này đi kèm với phạt tiền tạo thành sức răn đe mạnh hơn nhiều so với chỉ phạt tiền, bởi một cơ sở bị đình chỉ hoạt động sẽ mất doanh thu trong suốt thời gian bị đình chỉ, đồng thời vẫn phải chi tiền để khắc phục ô nhiễm.

TP.HCM yêu cầu hoàn thành triển khai trong tháng 11/2026

Chỉ đạo của UBND TP.HCM giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương triển khai Nghị định 412/2026 và hoàn thành trong tháng 11/2026, tức là mốc thời gian được đặt ra rất gấp. Việc ấn định thời hạn hoàn thành trong tháng 11/2026 cho thấy thành phố muốn các quy định mới được phổ biến, hướng dẫn và áp dụng ngay, không để khoảng trống giữa thời điểm nghị định có hiệu lực từ ngày 14/11/2026 và thời điểm nghị định thực sự được thực thi trên địa bàn.

Đối với các dự án, cơ sở đang hoạt động tại TP.HCM, yêu cầu đặt ra là phải rà soát lại hồ sơ môi trường của mình ngay từ bây giờ. Cơ sở thuộc diện phải đăng ký môi trường cần kiểm tra xem mình đã thực hiện đăng ký hay chưa, và đăng ký tại cấp xã hay cấp tỉnh để biết khung phạt áp dụng nếu vi phạm. Cơ sở thuộc diện phải có giấy phép môi trường cần kiểm tra xem mình đã được cấp phép hay chưa, giấy phép do cấp tỉnh hay Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp. Và tất cả các cơ sở đều cần kiểm tra lại công trình xử lý chất thải của mình có đạt yêu cầu hay không, bởi đây là hành vi có khung phạt cao nhất, đến 1 tỉ đồng, cùng với nguy cơ bị đình chỉ hoạt động từ 1–6 tháng.

Việc triển khai Nghị định 412/2026 tại TP.HCM cũng đặt ra yêu cầu đối với công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng. Khi khung phạt đã được quy định rõ ràng theo từng nhóm hành vi và từng cấp thẩm quyền, công tác kiểm tra sẽ có căn cứ cụ thể để áp dụng. Các cơ sở vi phạm về đăng ký môi trường, giấy phép môi trường hay công trình xử lý chất thải đều có khung phạt tương ứng, và cơ quan chức năng có thể áp dụng đình chỉ hoạt động cùng biện pháp buộc khắc phục ô nhiễm đối với những trường hợp nghiêm trọng.

Đăng ký đặt báo