
Bén duyên với giống dúi Thái
Năm 2019, sau nhiều năm vào Nam làm thuê kiếm sống, Dương Mạnh Cương trở về quê khi dịch Covid-19 bùng phát. Những ngày phải ở nhà cách ly, anh dành thời gian đọc báo, tìm hiểu các mô hình phát triển kinh tế trên mạng xã hội với mong muốn tìm một hướng đi mới.
Trong quá trình đó, Cương chú ý đến mô hình nuôi dúi má đào Thái Lan, giống vật nuôi khi ấy còn khá mới ở Việt Nam.
“Thời điểm dịch Covid-19 bùng phát, phải cách ly, em gần như cả ngày ở nhà đọc báo, lướt các trang mạng xã hội để tìm hiểu những mô hình phát triển kinh tế. Em nhận thấy nuôi dúi má đào Thái Lan đang còn rất mới ở Việt Nam nên quyết định tìm hiểu sâu hơn. Em là người đầu tiên đưa giống dúi này về nuôi”, Cương chia sẻ.

Theo Cương, lựa chọn nuôi dúi còn xuất phát từ điều kiện thực tế ở quê nhà. Nguồn thức ăn như tre, mía, ngô khá dễ kiếm, vật nuôi có khả năng sinh sản tốt, không đòi hỏi diện tích quá lớn. Tuy nhiên, để tránh đầu tư theo phong trào, anh quyết định đi thực tế tại Quảng Ninh, sang Trung Quốc tìm hiểu các mô hình chăn nuôi trước khi đặt mua giống.
Năm 2020, sau khi trang bị kiến thức và vay mượn người thân, bạn bè khoảng 70 triệu đồng, Cương sang Thái Lan, mua 15 cặp dúi giống mang về quê nuôi.
Bắt đầu với một giống vật nuôi còn mới, kinh nghiệm của Cương chủ yếu được tích lũy qua quá trình chăm sóc thực tế. Hằng ngày, anh theo dõi đàn dúi, ghi chép tình trạng sinh trưởng, sinh sản và những biểu hiện bất thường để điều chỉnh kỹ thuật.
Cương cho biết, dúi má đào có sức đề kháng không tốt bằng dúi mốc vốn được nuôi phổ biến ở Việt Nam, do đó đòi hỏi người nuôi phải theo dõi sát, nhất là thời điểm giao mùa. Chuồng trại cũng phải được đầu tư bảo đảm điều kiện nhiệt độ, có hệ thống cảm biến và điều hòa để hạn chế những biến động của thời tiết.

Thức ăn cho dúi tương đối đơn giản, chủ yếu là ngô hạt, mía, bột tre; một số con đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ được bổ sung thêm cơm trộn khoáng chất. Tuy nhiên, theo Cương, người nuôi cần nắm rõ đặc tính từng giai đoạn sinh trưởng để có chế độ chăm sóc phù hợp.
Sau thời gian thử nghiệm, đàn dúi bắt đầu sinh sản ổn định. Theo tính toán của Cương, mỗi cặp dúi má đào có thể sinh khoảng 3 lứa/năm, mỗi lứa từ 3-6 con. Dúi con khoảng 55-60 ngày có thể tách mẹ. Dúi giống hiện có giá 3-3,5 triệu đồng/cặp; dúi thương phẩm đạt chất lượng tốt nhất ở giai đoạn 7-8 tháng tuổi, trọng lượng khoảng 2,5-3 kg/con. Giá bán dúi thương phẩm dao động từ 750.000-800.000 đồng/kg.
Mở rộng nghề nuôi, kết nối đầu ra
Từ 15 cặp dúi ban đầu, Cương từng bước mở rộng quy mô chăn nuôi. Hiện cơ sở tại gia đình ở xã Công Chính duy trì khoảng 200-300 con; ngoài ra, anh còn có một cơ sở chuyên nuôi dúi sinh sản tại Thiệu Hóa với quy mô khoảng 800-1.000 con dúi nái.
Không chỉ phát triển đàn dúi của mình, Cương còn trở thành đầu mối cung cấp giống dúi má đào cho khách hàng ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Theo anh, người mới bắt đầu nuôi thường gặp khó khăn trong lựa chọn con giống, thiết kế chuồng trại và xử lý dịch bệnh. Nếu không được hướng dẫn kỹ thuật, nguy cơ thất bại là rất lớn.

Vì vậy, bên cạnh bán giống, Cương tổ chức các lớp đào tạo nghề miễn phí, hướng dẫn người nuôi cách xây dựng chuồng trại, chăm sóc, phòng bệnh và tổ chức sản xuất. Đến nay, anh đã tổ chức được 6 lớp học nghề. Những người mua giống tại cơ sở cũng được hướng dẫn kỹ thuật trong quá trình nuôi; khi dúi đạt tiêu chuẩn thương phẩm, Cương đứng ra bao tiêu sản phẩm.
Cách làm này giúp người nuôi có thêm chỗ dựa về kỹ thuật và đầu ra, đồng thời tạo sự gắn kết lâu dài giữa cơ sở cung cấp giống với các hộ chăn nuôi.
Hành trình phát triển mô hình cũng có những lần trả giá đắt. Năm 2023, trong chuyến sang Thái Lan khảo sát và mua dúi giống, Cương cùng một số người đi cùng gặp sự cố khi vận chuyển về Việt Nam. Do xe phải dừng quá lâu tại cửa khẩu, 160 cặp dúi giống bị chết toàn bộ, gây thiệt hại hơn 800 triệu đồng.

Đây là khoản tổn thất lớn đối với người khởi nghiệp từ số vốn vay mượn ban đầu. Trước đó, khi chưa có nhiều kinh nghiệm, đàn dúi cũng thường xuyên mắc bệnh, chết, khiến anh phải liên tục tìm cách khắc phục. Những lần thất bại buộc Cương thận trọng hơn trong việc nhập giống, vận chuyển và kiểm soát điều kiện chuồng nuôi.
Hiện nay, theo chia sẻ của Cương, tổng doanh thu hằng năm từ hoạt động chăn nuôi, cung cấp con giống và các hoạt động liên quan đạt trên 30 tỷ đồng. Từ một người phải sang tận Thái Lan tìm mua con giống, anh đã xây dựng được cơ sở sản xuất, cung ứng dúi má đào cho thị trường trong nước.

Điều Cương đang hướng tới là mở rộng mạng lưới người nuôi, giúp nhiều hộ gia đình có thêm sinh kế từ vật nuôi này. Việc đào tạo miễn phí, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm cũng là cách anh tạo dựng thị trường, duy trì đầu ra cho đàn dúi giống của cơ sở.
Từ những ngày trở về quê trong dịch bệnh, với số vốn ban đầu chỉ khoảng 70 triệu đồng, Dương Mạnh Cương đã chọn cho mình một hướng đi riêng. Những cặp dúi má đào đầu tiên không chỉ mở đầu cho mô hình chăn nuôi của anh mà còn trở thành nguồn giống để nhiều người khác tìm đến học hỏi, phát triển kinh tế.