Khi hạt lúa sinh ra tín chỉ carbon
Trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước còn nhiều khó khăn, nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế tỉnh Thanh Hóa. Năm 2025, giá trị gia tăng (VA) toàn ngành nông nghiệp đạt mức tăng trưởng 4,31%, vượt kế hoạch đề ra. Ngành nông nghiệp đóng góp hơn 19.787 tỷ đồng vào GRDP của tỉnh, góp phần quan trọng ổn định kinh tế, đời sống và việc làm cho người dân khu vực nông thôn.
Một điểm đáng ghi nhận là hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ngày càng được nâng cao. Giá trị sản xuất bình quân trên mỗi hecta đất canh tác đạt từ 125 đến 130 triệu đồng, tăng khoảng 5 triệu đồng so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, tổ chức lại sản xuất và nâng cao giá trị sản phẩm đang đi đúng hướng.
Năm 2025 được xem là năm bản lề trong tiến trình phát triển nông nghiệp xanh của Thanh Hóa, khi tín chỉ carbon chính thức được đưa từ giai đoạn thí điểm vào sản xuất trên diện rộng. Tại khu vực huyện Yên Định (cũ), vụ Xuân 2025 đã ghi nhận hơn 1.200 ha lúa được triển khai theo quy trình canh tác giảm phát thải khí nhà kính, áp dụng phương pháp tưới khô xen kẽ (AWD). Qua đó, góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình canh tác.
Theo kết quả đo đạc của Công ty Green Carbon phối hợp với Viện Nông nghiệp Thanh Hóa, mỗi hecta lúa canh tác theo quy trình này giúp giảm trung bình 4,84 tấn CO₂ quy đổi. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành tín chỉ carbon trong sản xuất nông nghiệp. Với kết quả này, người nông dân không chỉ thu lợi từ hạt lúa mà còn từng bước tạo ra một nguồn giá trị mới gắn với bảo vệ môi trường.
Việc tỉnh Thanh Hóa ký kết hợp tác với đối tác Faeger (Nhật Bản) đã mở ra hướng đi cụ thể cho phát triển thị trường carbon trong nông nghiệp. Theo kế hoạch, đến năm 2030, tỉnh sẽ triển khai khoảng 50.000 ha lúa áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải. Khi đó, ngoài giá trị sản xuất nông nghiệp truyền thống, Thanh Hóa có thể thu về nguồn thu đáng kể từ việc giao dịch tín chỉ carbon trên thị trường quốc tế.
Công tác tích tụ, tập trung đất đai được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp Thanh Hóa triển khai hiệu quả các mô hình nông nghiệp xanh. Năm 2025, toàn tỉnh tích tụ thêm 4.474 ha đất nông nghiệp, đạt 103,1% kế hoạch. Nhờ đó, nhiều vùng sản xuất tập trung được hình thành, tạo thuận lợi cho cơ giới hóa và áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.
Quá trình “phẳng hóa” đồng ruộng không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn tạo tiền đề cho việc ứng dụng công nghệ số trong nông nghiệp. Trên nhiều cánh đồng lớn, các thiết bị cảm biến, hệ thống tưới thông minh, máy bay không người lái (drone) đã được đưa vào sử dụng để quản lý nước tưới, phân bón và theo dõi sinh trưởng của cây trồng. Nhờ đó, sản xuất nông nghiệp ngày càng được kiểm soát chặt chẽ, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả.
Cùng với đó, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc nông sản tiếp tục được quan tâm. Hiện nay, hơn 95% cơ sở sản xuất, kinh doanh nông sản trên địa bàn tỉnh đã đáp ứng các quy định về an toàn thực phẩm và thực hiện truy xuất nguồn gốc bằng hình thức điện tử.
Theo số liệu thống kê, năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Thanh Hóa đạt gần 5,9 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay. Trong đó, nhóm hàng nông, lâm, thủy sản tiếp tục giữ vai trò quan trọng, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng xuất khẩu chung của tỉnh.
Việc đẩy mạnh sản xuất theo hướng xanh, sạch, giảm phát thải đã giúp nhiều mặt hàng nông sản của Thanh Hóa đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe của các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Mỹ và Nhật Bản. Đây là điều kiện quan trọng để nông sản địa phương không chỉ xuất khẩu được số lượng lớn mà còn nâng cao giá trị và tính ổn định của thị trường.
Hướng tới nông nghiệp phát thải ròng bằng “0”
Bước sang năm 2026, Thanh Hóa đặt mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp phát triển theo hướng tuần hoàn, thân thiện với môi trường và tiến tới phát thải ròng bằng “0”. Tỉnh đang tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong việc chuyển đổi phụ phẩm nông nghiệp thành tài nguyên phục vụ sản xuất.
Nhiều mô hình chăn nuôi không chất thải, sử dụng chất thải chăn nuôi để sản xuất phân bón hữu cơ, khí sinh học đang được triển khai và nhân rộng tại các địa phương như Thạch Thành, Cẩm Thủy. Trong lĩnh vực trồng trọt, sản xuất hữu cơ, sử dụng phân bón sinh học và thuốc bảo vệ thực vật thân thiện với môi trường ngày càng được khuyến khích. Các mô hình này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn góp phần giảm khoảng 10% tỷ lệ mẫu vi phạm an toàn thực phẩm mỗi năm.
Song song với đó, tỉnh Thanh Hóa đang từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý hoạt động giảm phát thải trong nông nghiệp, từ khâu theo dõi, đo đạc đến xác nhận kết quả. Việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân trong cùng chuỗi sản xuất giúp quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp xanh diễn ra đồng bộ, bền vững và phù hợp với điều kiện thực tế.
Ở góc độ người sản xuất, tư duy làm nông cũng đang có những thay đổi rõ nét. Người nông dân ngày càng quan tâm hơn đến hiệu quả tổng thể của sản xuất, không chỉ tính toán năng suất hay giá bán, mà còn chú trọng tiết kiệm chi phí, bảo vệ môi trường và tạo ra giá trị gia tăng từ các mô hình sản xuất mới. Khi bảo vệ môi trường gắn liền với thu nhập, nông nghiệp xanh dần trở thành hướng đi ổn định và lâu dài.
Từ những cánh đồng truyền thống, nông nghiệp Thanh Hóa đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại, bền vững. Những kết quả đạt được trong năm 2025 cho thấy con đường phát triển nông nghiệp gắn với kinh tế carbon là phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương./.
