Siết chặt quy trình xử lý tố cáo và vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Nghị định có hiệu lực từ ngày 30/11/2025. Theo Nghị định, một chương riêng được dành để hướng dẫn việc tố cáo và giải quyết tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ về BHXH, nhấn mạnh trách nhiệm của cơ quan bảo hiểm và người đứng đầu trong việc tiếp nhận, xử lý đơn tố cáo.

Tại Điều 12, Nghị định quy định rõ: người đứng đầu cơ quan BHXH có thẩm quyền quản lý cán bộ, công chức, viên chức sẽ chịu trách nhiệm giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm của cá nhân thuộc quyền quản lý. Nếu người bị tố cáo là lãnh đạo hoặc cấp phó của cơ quan BHXH, việc giải quyết sẽ do người đứng đầu cơ quan BHXH cấp trên trực tiếp thực hiện.

Đối với các trường hợp đặc biệt, khi người bị tố cáo đã chuyển công tác hoặc không còn là công chức, viên chức, thẩm quyền giải quyết sẽ được phân định như sau:

Nếu người bị tố cáo chuyển sang cơ quan khác và vẫn giữ chức vụ tương đương, cơ quan BHXH cấp trên của nơi từng công tác sẽ chủ trì giải quyết, phối hợp với cơ quan nơi họ đang làm việc.

Nếu giữ chức vụ cao hơn tại cơ quan mới, người đứng đầu cơ quan hiện tại sẽ chịu trách nhiệm xử lý, phối hợp với cơ quan BHXH nơi xảy ra vi phạm.

Trường hợp người bị tố cáo là lãnh đạo của cơ quan mới, việc giải quyết sẽ do cơ quan cấp trên trực tiếp thực hiện.

Nếu người bị tố cáo đã nghỉ hưu hoặc ra khỏi biên chế, việc xử lý sẽ do người đứng đầu cơ quan BHXH quản lý họ tại thời điểm vi phạm chủ trì.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng nêu rõ trách nhiệm của cơ quan cấp trên trực tiếp trong việc xử lý tố cáo liên quan đến hoạt động của các tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ về BHXH. Các cơ quan BHXH các cấp có nghĩa vụ tiếp nhận và xử lý tố cáo về hành vi vi phạm trong việc thực hiện pháp luật BHXH, trừ những trường hợp đã được quy định thuộc thẩm quyền khác.

Đáng chú ý, các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH xảy ra trước năm 1995 sẽ do Chủ tịch UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm giải quyết. Tùy theo tính chất vụ việc, Chủ tịch UBND tỉnh có thể giao cho Thanh tra tỉnh hoặc cơ quan chuyên môn trực thuộc chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan để đề xuất hướng xử lý phù hợp.

Cuối cùng, trình tự và thủ tục giải quyết tố cáo trong lĩnh vực BHXH sẽ tuân thủ theo quy định của Luật Tố cáo và Điều 131 của Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (được sửa đổi, bổ sung), nhằm đảm bảo quy trình được thực hiện minh bạch, khách quan và đúng thẩm quyền.