Một cơ chế mới nhằm tăng cường giám sát và xử lý sai phạm trong lĩnh vực đất đai vừa được thiết lập khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 633/QĐ-BNNMT về việc tiếp nhận, xử lý phản ánh liên quan đến quản lý và sử dụng đất. Việc hình thành đường dây nóng được kỳ vọng sẽ tạo thêm kênh thông tin chính thống, giúp cơ quan chức năng kịp thời nắm bắt, xác minh và chấn chỉnh các hành vi vi phạm pháp luật.
Theo nội dung quyết định, mọi tổ chức, cá nhân có thể cung cấp thông tin phản ánh thông qua số điện thoại 0243.629.0196 trong giờ hành chính các ngày làm việc, buổi sáng từ 8 giờ đến 12 giờ và buổi chiều từ 13 giờ đến 17 giờ. Bên cạnh hình thức gọi điện, người dân còn có thể gửi văn bản trực tiếp hoặc qua bưu điện đến địa chỉ số 10 đường Tôn Thất Thuyết, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội để được tiếp nhận, xem xét theo quy định.
Việc thiết lập đường dây nóng không chỉ nhằm thu thập thông tin đơn lẻ mà còn hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý nhà nước về đất đai. Thông qua cơ chế này, cơ quan chức năng có thêm căn cứ để phát hiện sớm sai phạm, hạn chế tình trạng buông lỏng quản lý hoặc xử lý chậm trễ, kéo dài.
Để bảo đảm tính xác thực và thuận lợi cho quá trình xử lý, nội dung phản ánh phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo quy định. Cụ thể, người cung cấp thông tin cần ghi rõ họ tên, địa chỉ, số điện thoại liên hệ và có thể đề nghị bảo mật danh tính nếu thấy cần thiết. Đồng thời, phản ánh phải nêu rõ tên, địa chỉ của cá nhân hoặc tổ chức bị cho là có hành vi vi phạm; vị trí thửa đất, khu đất liên quan; mô tả cụ thể hành vi vi phạm cũng như cung cấp tài liệu, chứng cứ đã thu thập được (nếu có). Những thông tin không đáp ứng yêu cầu này sẽ bị từ chối tiếp nhận.
Quy trình giải quyết các phản ánh được thực hiện trên cơ sở tuân thủ các quy định của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Thanh tra, Luật Đất đai cùng các luật có liên quan. Tùy từng trường hợp, việc xử lý sẽ được phân cấp phù hợp với thẩm quyền, bảo đảm đúng trình tự và không chồng chéo.
Đối với các vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương, trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận thông tin, Cục Quản lý đất đai sẽ có văn bản đề nghị UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Sở Nông nghiệp và Môi trường hoặc UBND cấp xã nơi xảy ra vụ việc tổ chức kiểm tra, xác minh, thanh tra và xử lý theo quy định. Kết quả sau đó phải được thông báo về Cục Quản lý đất đai cũng như cho người phản ánh biết, bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Trong những trường hợp cần thiết, Cục Quản lý đất đai có thể trực tiếp xác minh nội dung phản ánh, hoặc tham mưu, đề xuất cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định kiểm tra, thanh tra theo đúng quy định pháp luật. Cơ chế này cho phép chủ động xử lý các vụ việc phức tạp, có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng hoặc gây bức xúc trong dư luận.
Phạm vi tiếp nhận, xử lý phản ánh được xác định rõ, bao gồm các hành vi vi phạm pháp luật về quản lý đất đai quy định tại Điều 109 Nghị định số 102/2024/NĐ-CP; các vi phạm của người sử dụng đất, người được giao đất để quản lý theo Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 123/2024/NĐ-CP. Như vậy, cả hành vi sai phạm của cơ quan quản lý lẫn của tổ chức, cá nhân sử dụng đất đều nằm trong diện được xem xét.
Việc ban hành Quyết định 633/QĐ-BNNMT và đưa đường dây nóng vào vận hành được đánh giá là bước đi quan trọng trong bối cảnh yêu cầu minh bạch hóa, siết chặt kỷ cương đất đai ngày càng cao. Khi người dân có thêm kênh phản ánh chính thức, còn cơ quan quản lý có thêm nguồn thông tin đa chiều, hiệu quả quản lý và phòng ngừa vi phạm trong lĩnh vực đất đai được kỳ vọng sẽ được nâng lên rõ rệt.
