Hoàn thiện khung nhận diện dự án xanh, mở rộng hỗ trợ doanh nghiệp

Cụ thể hóa tiêu chí nhận diện dự án xanh, kinh tế tuần hoàn

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký ban hành Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg ngày 17/9/2026 về việc hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Đây được xem là cơ sở để xác định cụ thể các dự án đáp ứng định hướng phát triển xanh, tuần hoàn trong quá trình triển khai đầu tư, sản xuất và kinh doanh.

Theo Quyết định, dự án xanh là dự án thuộc loại hình dự án có mục tiêu phù hợp và đồng thời đáp ứng các yêu cầu được quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo văn bản. Trong khi đó, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn phải thuộc một trong các nhóm dự án được quy định, đồng thời đáp ứng những yêu cầu tương ứng với loại hình dự án thuộc ngành, lĩnh vực, sản phẩm tại Phụ lục II.

Các tiêu chí được xây dựng theo nhiều hướng tiếp cận khác nhau, từ thiết kế, sản xuất, sử dụng sản phẩm cho tới phục hồi tài nguyên và liên kết giữa các chủ thể trong cùng hệ sinh thái sản xuất. Đối với nhóm dự án thiết kế, sản xuất tuần hoàn, các dự án phải áp dụng một hoặc nhiều biện pháp tuần hoàn trong quá trình thiết kế sản phẩm, sản xuất hoặc cung ứng dịch vụ. Những giải pháp này hướng tới giảm khai thác và sử dụng tài nguyên không tái tạo, tài nguyên nước; nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu thô, vật liệu; tiết kiệm năng lượng và tăng cường sử dụng các loại nguyên liệu, vật liệu thân thiện với môi trường.

Trong khi đó, nhóm dự án sử dụng tuần hoàn tập trung vào việc kéo dài vòng đời của sản phẩm, thiết bị và công trình thông qua các giải pháp như tái sử dụng, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, tân trang, chuyển đổi công năng, tái sản xuất, cho thuê hoặc chia sẻ. Với nhóm dự án phục hồi tài nguyên, trọng tâm là thu gom, tái chế phụ phẩm, chất thải và triển khai những giải pháp khác nhằm hạn chế lượng chất thải phát sinh, qua đó giảm tác động tiêu cực tới môi trường.

Một hướng tiếp cận khác được Quyết định đưa vào là cộng sinh công nghiệp và liên kết tuần hoàn. Các dự án thuộc nhóm này có thể được triển khai giữa nhiều lĩnh vực hoặc trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu đô thị, khu dân cư tập trung. Mục tiêu là tăng hiệu quả sử dụng nguyên liệu, vật liệu, năng lượng và tài nguyên, đồng thời kéo dài vòng đời sản phẩm và hạn chế chất thải.

Việc phân định thành các nhóm như trên giúp mở rộng cách tiếp cận kinh tế tuần hoàn, không chỉ tập trung vào xử lý chất thải mà còn đưa nguyên tắc sử dụng hiệu quả tài nguyên vào ngay từ khâu thiết kế, sản xuất, tiêu dùng và liên kết giữa các hoạt động kinh tế.

Đề xuất hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho dự án xanh

Cùng với việc xác lập tiêu chí nhận diện, chính sách hỗ trợ nguồn lực cho doanh nghiệp chuyển đổi xanh cũng đang được đề xuất theo hướng cụ thể hơn. Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), trong đó bổ sung nhóm chính sách dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững. Đáng chú ý, doanh nghiệp có thể được ưu tiên tiếp cận tín dụng, bảo lãnh tín dụng và các nguồn hỗ trợ tài chính; đồng thời được hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn thực hiện dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn.

Nếu được hoàn thiện và thông qua, cơ chế này sẽ bổ sung thêm một công cụ hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp khi đầu tư vào các hoạt động liên quan đến chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Không chỉ tập trung vào vốn vay, dự thảo còn đề xuất các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nhiều khâu khác của quá trình chuyển đổi. Doanh nghiệp thực hiện hoạt động bảo vệ môi trường có thể được hưởng ưu đãi thuế, đồng thời áp dụng khấu hao nhanh đối với máy móc, thiết bị phục vụ chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Chi phí tư vấn, chứng nhận ESG, chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh cũng nằm trong nhóm nội dung được đề xuất hỗ trợ. Doanh nghiệp đồng thời có thể được hỗ trợ tham gia các chương trình xúc tiến thương mại và kết nối chuỗi cung ứng bền vững. Đáng chú ý, dự thảo dành một nhóm chính sách riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Theo đề xuất, doanh nghiệp chuyển đổi được kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của hộ kinh doanh theo quy định pháp luật.

Doanh nghiệp được miễn lệ phí đăng ký doanh nghiệp và phí công bố nội dung đăng ký doanh nghiệp lần đầu; đồng thời được miễn phí thẩm định, phí và lệ phí cấp lần đầu đối với giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ hành nghề và các điều kiện đầu tư kinh doanh khác.

Cùng với đó, doanh nghiệp có thể được áp dụng cơ chế kê khai, nộp thuế, chế độ kế toán và báo cáo đơn giản của doanh nghiệp siêu nhỏ. Các khoản chi phí liên quan đến nền tảng số, phần mềm kế toán, giải pháp số phục vụ quản trị, hóa đơn điện tử và thương mại điện tử cũng được đề xuất hỗ trợ.

Đối với doanh nghiệp mới thành lập từ hộ kinh doanh, dự thảo đề xuất hỗ trợ chi phí dịch vụ kế toán tối đa 2 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Trong năm đầu hoạt động, doanh nghiệp còn được Nhà nước hỗ trợ, hướng dẫn và cảnh báo về mức độ tuân thủ pháp luật.

Trường hợp vi phạm lần đầu về thuế, kế toán, bảo hiểm xã hội, lao động hoặc các nghĩa vụ hành chính khác mà không thuộc hành vi gian lận, trốn tránh nghĩa vụ hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể được xem xét miễn xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.

Bên cạnh các chính sách tài chính, Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg cũng quy định trách nhiệm của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh khi thực hiện dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Nhiệm vụ của các bộ, ngành và đơn vị liên quan trong tổ chức thực hiện cũng được quy định cụ thể.

Việc đồng thời hoàn thiện tiêu chí nhận diện dự án xanh, dự án tuần hoàn và nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp cho thấy chính sách đang được xây dựng theo hướng kết hợp giữa xác định điều kiện và tạo động lực thực hiện. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây có thể là cơ sở để tiếp cận rõ hơn các nguồn lực phục vụ chuyển đổi, từ tín dụng, công nghệ đến tư vấn ESG và kết nối chuỗi cung ứng, trong quá trình hướng tới mô hình sản xuất, kinh doanh bền vững.