Trong bối cảnh giao thông đô thị ngày càng quá tải, việc bảo đảm luân chuyển nhanh chóng thuốc, máu và mẫu bệnh phẩm giữa các cơ sở y tế trở thành bài toán cấp thiết. Tại Hà Nội, một mô hình mới đang được triển khai với kỳ vọng tạo ra bước chuyển trong tổ chức vận chuyển y tế: sử dụng thiết bị bay không người lái để kết nối bệnh viện tuyến trên với tuyến dưới, qua đó tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả điều trị cho người bệnh.
Ngày 25/12, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang chính thức công bố thí điểm ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) trong vận chuyển thuốc, vật tư y tế và mẫu bệnh phẩm. Theo PGS.TS Đỗ Đình Tùng, Giám đốc bệnh viện, đây là mô hình tiên phong tại Việt Nam, kết hợp giữa hạ tầng bưu chính và công nghệ bay tầm thấp nhằm phục vụ trực tiếp cho lĩnh vực y tế. Việc triển khai được thực hiện cùng Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post), với mục tiêu rút ngắn đáng kể thời gian luân chuyển, đặc biệt trong những tình huống cần phản ứng nhanh.
Tuyến bay đầu tiên được lựa chọn thí điểm là giữa Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và Bệnh viện Gia Lâm, với khoảng cách khoảng 8 km. Trong thực tế vận hành, khi Bệnh viện Gia Lâm phát sinh nhu cầu hỗ trợ thuốc, máu hoặc vật tư y tế, hai bên nhanh chóng trao đổi và thống nhất phương án. Hàng hóa y tế sau khi được phê duyệt và đóng gói theo quy định sẽ được đưa vào khoang chứa của UAV. Chỉ khoảng 8 phút sau khi cất cánh, vật phẩm đã đến nơi, được nhân viên y tế tiếp nhận và kiểm tra để phục vụ điều trị. Nếu di chuyển bằng đường bộ, quãng đường này thường mất từ 20 đến 30 phút, thậm chí lâu hơn vào giờ cao điểm.
Từ kết quả ban đầu, dự án đang tiếp tục được nghiên cứu mở rộng sang các tuyến bay khác, kết nối Bệnh viện Đức Giang với các cơ sở y tế tuyến dưới. Một kịch bản điển hình được đưa ra là tại Trạm y tế Thuận An, nơi cơ sở vật chất chưa đủ điều kiện thực hiện xét nghiệm máu. Trong trường hợp này, nhân viên y tế trạm sẽ lấy mẫu bệnh phẩm của người dân và gửi bằng UAV đến Bệnh viện Đức Giang để xét nghiệm. Sau khi có kết quả, UAV lại đảm nhiệm vai trò vận chuyển ngược về trạm. Nhờ quy trình này, người bệnh không phải chờ đợi lâu, còn bác sĩ có thêm cơ sở để đưa ra quyết định điều trị kịp thời.
Theo lãnh đạo Bệnh viện Đức Giang, ứng dụng UAV không chỉ giúp rút ngắn thời gian chờ đợi kết quả xét nghiệm mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và giảm áp lực cho các cơ sở y tế tuyến trên. Quan trọng hơn, mô hình này tạo ra sự kết nối chặt chẽ giữa tuyến cơ sở và tuyến trên, giúp người dân ở xã, phường tiếp cận nhanh hơn với các dịch vụ y tế kỹ thuật cao. Toàn bộ quy trình giao - nhận đều được quản lý chặt chẽ, theo dõi trạng thái vận chuyển theo thời gian thực nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hàng hóa y tế.
Về mặt kỹ thuật, UAV sử dụng cho vận chuyển y tế được thiết kế chuyên biệt, kích thước nhỏ gọn, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn và pháp lý khi hoạt động trong bán kính khoảng 10 km. Mỗi tuyến bay dự kiến khai thác hai chuyến mỗi ngày và có thể tăng tần suất khi phát sinh nhu cầu đột xuất, sau khi được cơ quan chức năng cho phép. Thiết bị có tốc độ hành trình khoảng 60 km/h, phạm vi hoạt động 15 km, tích hợp camera giám sát hành trình theo thời gian thực và khoang chứa phù hợp với yêu cầu bảo quản thuốc, máu và mẫu bệnh phẩm.
Chia sẻ tại buổi công bố, ông Nguyễn Trường Giang, Chủ tịch Hội đồng thành viên Vietnam Post, nhấn mạnh rằng hàng hóa y tế là nhóm hàng đặc biệt, gắn trực tiếp với sức khỏe và sinh mạng con người. Trong lĩnh vực này, thời gian không chỉ là một chỉ số kỹ thuật mà còn là yếu tố quyết định chất lượng chẩn đoán và hiệu quả điều trị. Do đó, việc ứng dụng UAV được xác định không phải để trình diễn công nghệ, mà nhằm hình thành một năng lực dịch vụ mới, bổ trợ cho vận chuyển đường bộ trong điều kiện giao thông đô thị ngày càng phức tạp.
Đánh giá về mô hình, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện cho rằng việc đưa UAV vào vận chuyển y tế giúp rút ngắn đáng kể thời gian luân chuyển thuốc và bệnh phẩm, nâng cao tính chủ động trong chuyên môn, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp. Xa hơn, mô hình còn mang ý nghĩa bảo đảm công bằng y tế, giúp người dân ở tuyến cơ sở tiếp cận nhanh hơn với dịch vụ y tế chất lượng cao thông qua sự kết nối hiệu quả với tuyến trên.
Từ những kết quả bước đầu, các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục đánh giá, hoàn thiện quy trình và từng bước mở rộng phạm vi ứng dụng. Mục tiêu lâu dài là xây dựng một hệ sinh thái y tế thông minh, nơi công nghệ được sử dụng như công cụ thiết thực để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
