Trước những biến động mạnh của thị trường nhiên liệu hàng không quốc tế do căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông, Cục Hàng không Việt Nam vừa đưa ra kiến nghị về việc áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu đối với vận tải hàng không nội địa trong thời gian ngắn hạn. Đề xuất này được xây dựng như một giải pháp tình thế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hàng không vượt qua giai đoạn chi phí nhiên liệu tăng đột biến, đồng thời bảo đảm cân đối lợi ích giữa các bên liên quan.
Theo báo cáo gửi Bộ Xây dựng, cơ quan quản lý hàng không cho biết, từ cuối tháng 2/2026, xung đột quân sự tại Trung Đông đã khiến giá nhiên liệu bay Jet A-1 tăng dựng đứng trên thị trường khu vực châu Á. Chỉ trong vòng khoảng hai tuần, mức giá đã vượt ngưỡng 200 USD mỗi thùng, ghi nhận mức tăng hơn 100% so với thời điểm trước đó. Đây được đánh giá là một trong những cú sốc lớn đối với chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không trong thời gian gần đây.
Cục Hàng không Việt Nam nhận định, diễn biến này không chỉ phản ánh sự gián đoạn nghiêm trọng của nguồn cung dầu mỏ toàn cầu mà còn cho thấy mức độ nhạy cảm rất cao của ngành hàng không trước các yếu tố địa chính trị và kinh tế thế giới. Khi giá nhiên liệu duy trì ở mức cao kéo dài, áp lực chi phí khai thác đối với các hãng hàng không ngày càng lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động vận hành cũng như chiến lược giá vé.
Trước tình hình đó, cơ quan quản lý cho rằng cần thiết phải nghiên cứu và áp dụng một cơ chế linh hoạt để giảm bớt tác động tiêu cực trong ngắn hạn. Trong đề xuất gửi Bộ Xây dựng, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị triển khai phụ thu nhiên liệu đối với các chuyến bay nội địa như một biện pháp ứng phó tạm thời, có thể điều chỉnh theo diễn biến thực tế của thị trường.
Theo phương án được đưa ra, phụ thu sẽ được kích hoạt khi giá nhiên liệu Jet A-1 đạt từ 100 USD mỗi thùng trở lên. Mức thu sẽ được điều chỉnh theo từng nấc giá, cụ thể tăng theo bước 10 USD mỗi thùng để đảm bảo tính linh hoạt và sát với biến động thị trường. Cách tính phụ thu được xây dựng dựa trên phần chi phí nhiên liệu phát sinh thêm so với mức giá cơ sở 90 USD mỗi thùng, đây là mức giá trung bình tham chiếu trong hai năm gần đây.
Một điểm đáng chú ý trong đề xuất là cơ chế chia sẻ chi phí giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng. Theo đó, mức tăng chi phí nhiên liệu sẽ được phân bổ theo tỷ lệ 50-50, nhằm tránh dồn toàn bộ gánh nặng lên một phía, đồng thời tạo sự cân bằng trong chuỗi vận hành của ngành hàng không.
Cục Hàng không Việt Nam cũng đề xuất thời gian áp dụng cơ chế này trong khoảng ba tháng, coi đây là giai đoạn “đệm” để thị trường thích ứng với biến động giá nhiên liệu toàn cầu. Trong thời gian này, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường để kịp thời điều chỉnh hoặc chấm dứt chính sách khi điều kiện cho phép.
Theo các tính toán tham chiếu, trong điều kiện giá nhiên liệu duy trì ở mức cao, mức phụ thu trên các chặng bay quốc tế có thời gian bay khoảng hai giờ có thể lên tới khoảng 1,1 triệu đồng mỗi hành khách cho mỗi chặng. Đối với đường bay nội địa trục chính Hà Nội - TP.HCM, mức phụ thu dự kiến khoảng 311.000 đồng mỗi vé, tùy theo diễn biến giá nhiên liệu thực tế tại từng thời điểm.
Cơ quan quản lý đánh giá, ưu điểm lớn nhất của cơ chế phụ thu là tính linh hoạt cao, cho phép triển khai nhanh chóng ngay sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đồng thời, cơ chế này cũng dễ dàng điều chỉnh hoặc bãi bỏ khi giá nhiên liệu ổn định trở lại, từ đó hạn chế tác động lâu dài đến mặt bằng giá vé máy bay cũng như chỉ số giá tiêu dùng.
Tuy nhiên, Cục Hàng không Việt Nam cũng thừa nhận hiện nay hệ thống pháp lý chưa có quy định cụ thể về phụ thu nhiên liệu trong lĩnh vực hàng không nội địa. Do đó, cơ quan này kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ để xem xét ban hành một Nghị quyết riêng, làm cơ sở pháp lý cho việc triển khai. Đồng thời, quá trình thực hiện cần được đảm bảo theo hướng công khai, minh bạch, tăng cường giám sát để tránh phát sinh tiêu cực và bảo vệ quyền lợi của hành khách.
