Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có chỉ đạo yêu cầu các địa phương trên cả nước tăng tốc tiến độ đăng ký, cấp phép khai thác tài nguyên nước đối với hệ thống công trình thủy lợi, nhằm bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, sử dụng hiệu quả nguồn nước và tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.
Theo đánh giá của Bộ, trong thời gian qua, nhiều tỉnh, thành phố đã tích cực triển khai công tác tuyên truyền, rà soát cũng như hướng dẫn các tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục liên quan đến khai thác tài nguyên nước. Tuy vậy, kết quả vẫn còn khá khiêm tốn khi mới chỉ có khoảng 484 trong tổng số 7.040 hồ chứa thủy lợi trên cả nước được cấp phép khai thác nước mặt, tương đương tỷ lệ khoảng 7%. Con số này cho thấy tiến độ thực hiện còn chậm so với yêu cầu quản lý đặt ra.
Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tiếp tục chỉ đạo quyết liệt hơn nữa, huy động sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành và chính quyền cấp cơ sở. Trọng tâm là rà soát toàn bộ các công trình khai thác nước trên địa bàn, đôn đốc các chủ thể liên quan khẩn trương hoàn thiện thủ tục đăng ký hoặc xin cấp phép theo đúng quy định pháp luật về tài nguyên nước. Mục tiêu hướng đến không chỉ là tăng tỷ lệ cấp phép mà còn đảm bảo công bằng trong thực thi pháp luật, hạn chế thất thu ngân sách và ngăn ngừa các hành vi khai thác, sử dụng nước không đúng quy định.
Bộ cũng nhấn mạnh rằng hệ thống thủ tục hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước đã được cải cách đáng kể trong thời gian qua. Nhiều khâu đã được cắt giảm, đơn giản hóa, từ thành phần hồ sơ cho đến thời gian giải quyết và điều kiện thực hiện. Đặc biệt, đối với các công trình thủy lợi, hồ sơ cấp phép được thiết kế theo hướng tinh gọn, chủ công trình có thể tự lập mà không bắt buộc phải thuê đơn vị tư vấn, qua đó giúp giảm chi phí và tạo thuận lợi tối đa cho người thực hiện.
Song song với việc cải cách thủ tục, Bộ yêu cầu các địa phương tập trung hướng dẫn cụ thể để xác định rõ những công trình thuộc diện phải cấp phép hoặc chỉ cần đăng ký khai thác. Việc này nhằm tránh tình trạng áp dụng chưa thống nhất giữa các địa phương, đồng thời đảm bảo việc thực thi đúng quy định của Luật Tài nguyên nước và các nghị định liên quan.
Các chủ công trình cũng sẽ được hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định tại Nghị định số 54/2024/NĐ-CP và Nghị định số 23/2026/NĐ-CP, đồng thời được hướng dẫn triển khai việc đăng ký sử dụng mặt nước, tạo không gian trữ nước đối với các trường hợp đã vận hành trước ngày 01/7/2024.
Một nội dung quan trọng khác được Bộ nhấn mạnh là yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu tài nguyên nước. Theo đó, các địa phương phải cập nhật đầy đủ thông tin về giấy phép và xác nhận đăng ký khai thác lên hệ thống quản lý trực tuyến tại địa chỉ quy định, đảm bảo việc cập nhật được thực hiện nhanh chóng, không quá 5 ngày làm việc kể từ thời điểm ban hành giấy tờ liên quan. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực quản lý tài nguyên nước, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả giám sát.
Về lộ trình thực hiện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt ra các mốc thời gian cụ thể nhằm đảm bảo tiến độ chung. Trong đó, yêu cầu hoàn tất việc đăng ký sử dụng mặt nước và tạo không gian trữ nước trước ngày 30/6/2026 theo quy định của Luật Tài nguyên nước. Đối với các công trình thủy lợi đã đưa vào khai thác từ trước ngày 01/01/2013 nhưng chưa được cấp phép, thời hạn chậm nhất để hoàn thành thủ tục là trước ngày 30/6/2027.
Ngoài ra, Bộ cũng yêu cầu các địa phương thực hiện nghiêm chế độ báo cáo định kỳ. Cụ thể, kết quả đăng ký sử dụng mặt nước cần được tổng hợp và gửi trước ngày 31/12/2026, trong khi báo cáo về tình hình cấp phép khai thác nước mặt đối với công trình thủy lợi phải hoàn thành trước ngày 31/12/2027. Trong quá trình triển khai, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền, các địa phương cần kịp thời báo cáo để được hướng dẫn xử lý.
Việc đẩy nhanh tiến độ cấp phép và đăng ký khai thác tài nguyên nước được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đảm bảo khai thác, sử dụng nguồn nước một cách bền vững, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
