Sự kiện diễn ra trong không khí chào mừng 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026) và 150 năm Ngày sinh Cụ Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876-1/10/2026). Bảo tồn làng cổ Lộc Yên Phát biểu khai mạc, ông Dương Đức Lin, Chủ tịch UBND xã Thạnh Bình cho biết, Lộc Yên-Thạnh Bình là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, nơi giao thoa của các nền văn hóa Sa Huỳnh, Chăm Pa và Đại Việt.
Qua hàng trăm năm hình thành và phát triển, địa phương vẫn lưu giữ nhiều giá trị đặc sắc của làng quê xứ Quảng. Làng cổ Lộc Yên được hình thành gắn với quá trình khai hoang, lập làng từ khoảng thế kỷ XV-XVI. Đến nay, nhiều ngôi nhà cổ có niên đại 80 đến 150 năm vẫn được người dân gìn giữ cùng hệ thống vườn cây, bờ đá, đường đá, hàng chè tàu và giếng nước. Sự hài hòa giữa kiến trúc, cảnh quan và nếp sống cộng đồng tạo nên một không gian làng quê trung du đặc trưng, thanh bình. Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và cảnh quan, năm 2019, Làng cổ Lộc Yên được xếp hạng Di tích cấp quốc gia.
Theo ông Dương Đức Lin, đây vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra trách nhiệm trong việc tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị di sản. Thời gian qua, xã Thạnh Bình đã phối hợp với người dân triển khai nhiều giải pháp bảo tồn nhà cổ, chỉnh trang vườn, đường đi, phát huy giá trị văn hóa đá, hoàn thiện hạ tầng du lịch, khôi phục các loại hình văn hóa phi vật thể và xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng. Địa phương cũng chú trọng đào tạo nguồn nhân lực du lịch, bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, từng bước đưa Làng cổ Lộc Yên- Thạnh Bình trở thành điểm đến du lịch cộng đồng, du lịch xanh mang đậm bản sắc riêng.
Được biết, làng Lộc Yên có diện tích tự nhiên 275 ha, trong đó hơn 100 ha đất nông nghiệp và khoảng 68 ha vườn nhà, vườn đồi. Được bao bọc bởi sông Đá Giăng, suối An Sơn và các dãy núi, đồi xen kẽ ruộng bậc thang, Lộc Yên mang cảnh quan đặc trưng của vùng bán sơn địa Tiên Phước. Làng Lộc Yên hiện còn 20 nhà cổ, trong đó 8 ngôi có niên đại hơn 100 năm, giá trị cao về kiến trúc.
Chủ tịch UBND xã Thạnh Bình Dương Đức Lin cho biết, hội làng này diễn ra từ ngày 29/8 đến 31/8, với chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật và du lịch phong phú. Điểm nhấn là Chợ quê Lộc Yên, nơi giới thiệu các sản phẩm nông, lâm sản, OCOP, trái cây đặc trưng của địa phương. Cạnh đó là các hoạt động như: Lễ tế Tiền hiền-Hậu hiền; hội thi thiết kế, sáng tạo và trình diễn trang phục từ mo cau; liên hoan nghệ thuật thiếu nhi; hội thi ẩm thực dân gian “Hương sắc Lộc Yên”; trình diễn nghề truyền thống làm bánh, làm trầm cảnh cùng nhiều hoạt động trải nghiệm khác.
Du khách cũng có dịp tham quan nhà cổ, ngõ đá, đường đá, vườn nhà, trải nghiệm viết thư pháp, bàn xoay, khám phá Làng Yên-Xóm Bàu, Hang Dơi và các không gian văn hóa, cảnh quan của địa phương. Có mặt tại Hội làng này, chị Phạm Thị Anh Thư, du khách TP Đà Nẵng cho biết, chị đã đến làng Lộc Yên, xã Thạnh Bình nhiều lần vào dịp lễ hội và ấn tượng nhất là cảnh quan xanh mát, những ngôi nhà cổ cùng những con đường đá đặc trưng. “Không gian ở đây rất yên bình, người dân thân thiện. Tôi thích nhất là được đi trong những con ngõ đá, tham quan nhà cổ và thưởng thức các món ăn dân gian. Hội làng được tổ chức gần gũi, có nhiều hoạt động để du khách cùng tham gia chứ không chỉ đứng xem”, chị Thư nói.
Với sự tham gia của cộng đồng và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, Hội làng Lộc Yên-Thạnh Bình không chỉ là dịp để người dân gặp gỡ, vui hội mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất và người Lộc Yên, đưa các giá trị di sản đến gần hơn với du khách.
