Chi phí nhiên liệu leo thang, hàng không Việt Nam đối mặt nguy cơ thua lỗ

Căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông đang tạo ra những tác động sâu rộng đối với ngành hàng không toàn cầu, trong đó các hãng bay Việt Nam cũng chịu sức ép lớn khi chi phí nhiên liệu tăng mạnh và mạng bay quốc tế bị xáo trộn. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp trong ngành đã kiến nghị cơ quan quản lý xem xét các giải pháp hỗ trợ về thuế, tín dụng cũng như cơ chế điều hành linh hoạt để giảm bớt khó khăn trước mắt.

Theo thông tin từ Cục Hàng không Việt Nam, giá nhiên liệu bay Jet A1 đã tăng vọt lên mức gấp ba lần so với giai đoạn trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát. Sự gia tăng đột biến này khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không đội lên đáng kể, có thể tăng thêm khoảng 60 - 70%. Trong cơ cấu chi phí vận hành của ngành hàng không, nhiên liệu vốn chiếm tỷ trọng lớn, vì vậy việc giá dầu tăng mạnh đang khiến nhiều hãng đứng trước nguy cơ thua lỗ nếu không có giải pháp kịp thời.

Không chỉ ảnh hưởng đến chi phí, tình hình chiến sự còn gây gián đoạn nghiêm trọng đối với mạng bay quốc tế. Nhiều tuyến hàng không nối châu Âu với châu Á đi qua khu vực vùng Vịnh đã bị ảnh hưởng do một số quốc gia đóng cửa không phận. Điều này buộc nhiều hãng bay trên thế giới phải hủy chuyến hoặc điều chỉnh lịch khai thác, kéo dài hành trình bay nhằm tránh khu vực xung đột. Việc thay đổi đường bay không chỉ khiến thời gian di chuyển tăng lên mà còn kéo theo chi phí nhiên liệu, nhân lực và khai thác cũng gia tăng.

Sự gián đoạn này cũng tác động trực tiếp đến hoạt động vận chuyển hành khách cũng như hàng hóa bằng đường hàng không. Chuỗi kết nối logistics quốc tế bị xáo trộn khiến việc vận chuyển vật tư, thiết bị và hàng hóa qua đường hàng không gặp nhiều trở ngại. Trong khi đó, các đơn vị cung ứng nhiên liệu tại Việt Nam cũng đang đối mặt với áp lực trong việc duy trì nguồn cung ổn định cho các hãng bay.

Theo ông Nguyễn Quang Trung, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), nguồn cung nhiên liệu trong tháng 4 tới có thể gặp nhiều thách thức. Hiện doanh nghiệp đang sử dụng lượng nhiên liệu dự trữ từ tháng 3, đồng thời triển khai nhiều biện pháp tiết kiệm nhằm đảm bảo một phần nhu cầu khai thác. Tuy nhiên, nếu giá nhiên liệu tiếp tục tăng lên khoảng 200 USD mỗi thùng, chi phí vận hành của các hãng hàng không có thể tăng gấp đôi. Trong kịch bản này, đại diện Vietnam Airlines cho rằng hoạt động khai thác có thể rơi vào tình trạng “càng bay càng lỗ”.

Ở góc độ đơn vị cung cấp nhiên liệu, ông Trần Minh Tuấn, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Nhiên liệu hàng không Việt Nam (Skypec), cho biết phần lớn nguồn nhiên liệu Jet A1 hiện được nhập khẩu từ Singapore, Thái Lan và Trung Quốc, chiếm khoảng 70 - 80% tổng nguồn cung. Phần còn lại, khoảng 20 - 30%, được cung cấp từ các nhà máy lọc dầu trong nước như Dung Quất và Nghi Sơn.

Theo kế hoạch hiện tại, Skypec có thể đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho các hãng hàng không đến hết ngày 31/3/2026 và đã đặt hàng cho nhu cầu của tháng 4. Tuy nhiên, diễn biến tiếp theo vẫn phụ thuộc nhiều vào tình hình tại Trung Đông, do đó doanh nghiệp vẫn phải theo dõi sát để chủ động các phương án cung ứng.

Trước những khó khăn đang gia tăng, đại diện Vietnam Airlines đề xuất cơ quan chức năng xem xét miễn thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí. Ngoài ra, hãng cũng kiến nghị Cục Hàng không Việt Nam làm việc với các nhà chức trách hàng không quốc tế để áp dụng cơ chế điều hành linh hoạt tương tự giai đoạn dịch Covid-19, đặc biệt trong việc phân bổ slot và điều chỉnh kế hoạch khai thác.

Cục Hàng không Việt Nam cho biết đang phối hợp với các đơn vị trong ngành để đề xuất Chính phủ cùng các bộ, ngành liên quan xem xét nhiều giải pháp hỗ trợ như giảm thuế nhập khẩu nhiên liệu, thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường, đồng thời điều chỉnh các loại phí hàng không và chính sách tín dụng để hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động.

Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cũng yêu cầu các hãng bay chủ động rà soát kế hoạch khai thác, điều chỉnh hoạt động cho phù hợp với bối cảnh hiện nay, đồng thời đảm bảo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán đối với các đơn vị cung cấp nhiên liệu. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cung ứng nhiên liệu trong nước cần duy trì kế hoạch sản xuất, kinh doanh nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định cho ngành hàng không.

Ngoài ra, cơ quan quản lý cũng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét điều hành chính sách tiền tệ ổn định, đồng thời nới hạn mức tín dụng cho các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu và các hãng hàng không. Bộ Công Thương cùng các doanh nghiệp trong ngành dầu khí như Petrovietnam, Petrolimex và các nhà máy lọc dầu được đề nghị phối hợp triển khai các biện pháp duy trì nguồn cung Jet A1 ổn định, đồng thời xây dựng kế hoạch dự trữ nhiên liệu trong thời gian phù hợp, tối thiểu đủ cho 2 - 3 tháng khai thác để tránh nguy cơ thiếu hụt trong trường hợp tình hình quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp.