Ba kịch bản lạm phát được cập nhật để chủ động ứng phó biến động
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, công tác kiểm soát lạm phát được Chính phủ xác định là nhiệm vụ trọng tâm để vừa duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, vừa tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng. Trên cơ sở đánh giá những biến động của thị trường trong và ngoài nước, Bộ Tài chính đã cập nhật ba kịch bản lạm phát cho năm 2026, làm căn cứ để chủ động xây dựng các phương án điều hành phù hợp với từng diễn biến thực tế.
Theo báo cáo tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá, 6 tháng đầu năm 2026, thị trường hàng hóa trong nước vẫn duy trì trạng thái cân đối cung - cầu. Nguồn cung đối với các mặt hàng thiết yếu, trong đó có lương thực, thực phẩm và xăng dầu, cơ bản được bảo đảm, góp phần giữ ổn định thị trường. Tuy nhiên, diễn biến của giá năng lượng trên thế giới, chi phí logistics, tỷ giá cùng sự phục hồi của hoạt động tiêu dùng và đầu tư đã tạo thêm sức ép đối với mặt bằng giá trong nước.
Trong các tháng 2, 3 và 4, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng từ 0,84% đến 1,23% do ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ cũng như giá xăng dầu, khí đốt và vật liệu xây dựng tăng theo xu hướng quốc tế. Đến cuối quý II, áp lực này giảm dần khi nguồn cung thực phẩm dồi dào hơn, giúp giá cả hạ nhiệt. Dù vậy, cơ quan quản lý nhận định dư địa kiểm soát lạm phát trong những tháng còn lại của năm vẫn khá hạn chế.
Trước các yếu tố có thể tác động đến giá cả trong thời gian tới, Bộ Tài chính đã xây dựng ba kịch bản lạm phát năm 2026 ở các mức khoảng 4,5%, 5% và 5,5%. Song song với đó, Ngân hàng Nhà nước dự báo lạm phát bình quân cả năm có thể dao động từ 4,8% đến 5,5%, trong khi nhiều tổ chức quốc tế đưa ra mức dự báo thấp hơn, trong khoảng 3,8% - 5,2%.
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, áp lực lạm phát nửa cuối năm sẽ chịu ảnh hưởng đồng thời từ cả yếu tố quốc tế và trong nước. Nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, giá dầu, chi phí vận tải và nguyên liệu nhập khẩu có nguy cơ tăng cao, kéo theo lạm phát nhập khẩu gia tăng. Trong nước, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công được đẩy mạnh, nhu cầu vật liệu xây dựng tăng, lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ y tế, giáo dục, cùng việc tăng lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 cũng sẽ tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá. Ngoài ra, thiên tai và dịch bệnh vẫn là những rủi ro có thể ảnh hưởng đến nguồn cung hàng hóa.
Dù vậy, cơ quan quản lý cho rằng vẫn có nhiều yếu tố hỗ trợ giúp giảm áp lực lạm phát. Việc tiếp tục thực hiện các chính sách miễn, giảm thuế và phí, điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, duy trì nguồn cung ổn định đối với lương thực, thực phẩm cùng quyết tâm của Chính phủ trong việc ổn định kinh tế vĩ mô sẽ góp phần giữ CPI trong tầm kiểm soát.
Trong lĩnh vực tài khóa, nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp tục được triển khai như kéo dài việc giảm 2% thuế giá trị gia tăng, miễn giảm nhiều loại phí và lệ phí đến hết năm 2026, điều chỉnh một số sắc thuế đối với hàng hóa và gia hạn chính sách miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2030 nhằm giảm chi phí sản xuất và kích thích tăng trưởng.
Các bộ, ngành được giao nhiệm vụ phối hợp chặt để kiểm soát mặt bằng giá
Để vừa hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế vừa giữ ổn định lạm phát, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường phối hợp trong công tác điều hành giá, đồng thời nâng cao năng lực dự báo nhằm kịp thời xây dựng các phương án ứng phó trước những biến động của thị trường.
Theo đó, Bộ Tài chính tiếp tục theo dõi sát diễn biến CPI, thường xuyên cập nhật các kịch bản lạm phát theo quý và cả năm để tham mưu giải pháp điều hành phù hợp. Đồng thời, cơ quan này tiếp tục triển khai các chính sách miễn, giảm và gia hạn thuế, phí còn phù hợp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và giảm chi phí sinh hoạt cho người dân.
Ngân hàng Nhà nước được giao điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động và linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa để kiểm soát lạm phát. Cơ quan này sẽ theo dõi sát diễn biến tỷ giá, lãi suất, tín dụng và dòng vốn quốc tế; điều tiết tăng trưởng tín dụng hợp lý, ưu tiên vốn cho lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu, nông nghiệp và công nghiệp chế biến, đồng thời tăng cường kiểm tra thị trường ngoại hối nhằm ngăn chặn tình trạng đầu cơ, găm giữ ngoại tệ.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương được yêu cầu bám sát diễn biến giá năng lượng thế giới để điều hành giá xăng dầu trong nước phù hợp, bảo đảm nguồn cung liên tục và không để xảy ra tình trạng đầu cơ, găm hàng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm theo dõi nguồn cung lương thực, thực phẩm, chủ động phương án ứng phó khi thị trường có biến động nhằm tránh thiếu hụt cục bộ.
Đối với Bộ Xây dựng, nhiệm vụ trọng tâm là giám sát diễn biến giá vật liệu xây dựng, nhà ở và chi phí xây dựng; kịp thời đề xuất các giải pháp bình ổn thị trường, đồng thời tăng cường thanh tra, xử lý các hành vi thao túng giá hoặc đầu cơ vật liệu xây dựng. Các địa phương cũng được yêu cầu chủ động triển khai chương trình bình ổn thị trường, theo dõi sát cung cầu hàng hóa thiết yếu để xử lý kịp thời các hiện tượng tăng giá bất thường, góp phần giữ ổn định thị trường và kiểm soát lạm phát trong những tháng cuối năm.
