Tại Bắc Ninh, vùng đất vốn nổi tiếng với truyền thống văn hiến lâu đời – những mô hình du lịch sinh thái gắn với trải nghiệm văn hóa đang dần hình thành. Trong số đó, Vườn Cuộc Sống ở phường Thuận Thành là một điểm đến mang sắc thái riêng: một khu vườn bên sông Đuống, nơi thiên nhiên, văn hóa và đời sống làng quê được đặt cạnh nhau trong một không gian mở.
Đánh thức không gian văn hóa Đông Hồ giữa đời sống hôm nay
Vườn Cuộc Sống nằm tại khu phố Đồng Đông, phường Thuận Thành, bên bờ sông Đuống – dòng sông gắn với nhiều lớp ký ức văn hóa của vùng Kinh Bắc. Không gian nơi đây không mang dáng dấp của những khu du lịch ồn ào hay hiện đại hóa quá mức. Điều dễ nhận ra nhất là cảm giác bình yên, chậm rãi. Những mái nhà cổ, hàng cau, bụi chuối, vòm cây xanh… được bố trí hài hòa, gợi lại khung cảnh quen thuộc của làng quê Bắc Bộ.
Chỉ cần bước qua cổng vườn, nhịp sống dường như thay đổi. Tiếng gió thổi qua tán cây, những lối đi nhỏ rợp bóng xanh và khoảng sân rộng mở ra cảm giác nhẹ nhõm, thư thái. Chính sự giản dị ấy lại tạo nên sức hút, bởi trong đời sống hiện đại, những không gian như vậy không còn nhiều.
Không chỉ dừng lại ở cảnh quan, khu vườn còn cố gắng tái hiện nhiều yếu tố văn hóa quen thuộc của vùng Kinh Bắc. Từng góc nhỏ đều gợi nhắc đến nếp nhà, cách sống và những giá trị truyền thống đã gắn bó với đời sống người dân nơi đây từ bao đời.
Một điểm nhấn đáng chú ý của Vườn Cuộc Sống là không gian trải nghiệm tranh dân gian Đông Hồ – dòng tranh nổi tiếng của vùng đất Thuận Thành. Trong khuôn viên khu vườn có một căn nhà tranh mộc mạc được gọi là “nhà tranh kể chuyện”. Đây là nơi trưng bày nhiều bức tranh Đông Hồ quen thuộc, từ những hình ảnh sinh hoạt đời thường cho đến các bức tranh mang ý nghĩa chúc tụng. Những bức tranh như “Đám cưới chuột”, “Em bé ôm gà”, “Lợn đàn”… không chỉ đơn thuần là tác phẩm mỹ thuật. Chúng phản ánh cách nhìn về cuộc sống của người xưa – giản dị, hóm hỉnh nhưng cũng đầy tính triết lý.
Điều đặc biệt là du khách không chỉ đứng xem mà tại đây, mọi người có thể trực tiếp tham gia vào quá trình in tranh từ mộc bản. Từ việc đặt giấy lên ván khắc, phết màu, cho đến công đoạn ép tranh – mỗi bước đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Khi tự tay hoàn thành một bức tranh Đông Hồ, người trải nghiệm mới thực sự cảm nhận được sự công phu của nghề thủ công này. Các hoạt động trải nghiệm ấy cũng giúp dòng tranh dân gian, vốn từng đứng trước nguy cơ mai một, nay được tiếp cận với thế hệ trẻ theo một cách sinh động hơn.
Bên cạnh tranh Đông Hồ, khu vườn còn tái hiện một số hình ảnh quen thuộc của văn hóa truyền thống. Trong một căn nhà nhỏ, hình ảnh thầy đồ cho chữ gợi lại phong vị Tết xưa. Mùi mực tàu, sắc đỏ của giấy điều và những nét bút thư pháp mềm mại tạo nên một không gian vừa trang nghiêm vừa gần gũi.
Những chữ như “Phúc”, “Lộc”, “Thọ”, “Tâm”, “Đức”… được viết ra không chỉ để làm kỷ niệm. Đó còn là những thông điệp văn hóa, những lời chúc tốt lành được gửi gắm tới người nhận. Giữa không gian ấy, nhiều người dễ dàng tìm lại một nét sinh hoạt tinh thần quen thuộc của người Việt – khi việc xin chữ, treo chữ từng là biểu tượng cho sự học và cho những giá trị đạo lý trong đời sống.
Du lịch và câu chuyện bảo tồn từ những trải nghiệm sống
Nếu văn hóa tạo nên chiều sâu cho khu vườn, thì ẩm thực lại mang đến một lớp trải nghiệm khác. Các món ăn tại đây gắn với nhiều đặc sản nổi tiếng của vùng Thuận Thành như: gà Hồ, tương Đình Tổ, nem Bùi, bánh cuốn Mão Điền hay đậu Trà Lâm. Những món ăn ấy không cầu kỳ nhưng lại mang hương vị rất riêng, gà Hồ chắc thịt, tương Đình Tổ đậm đà, nem Bùi dai ngon, bánh cuốn Mão Điền mềm và thanh…
Ẩm thực ở đây vì thế không chỉ đơn thuần là phục vụ nhu cầu ăn uống. Nó còn là cách để du khách cảm nhận sâu hơn đời sống văn hóa của vùng Kinh Bắc – nơi mà mỗi món ăn đều gắn với một câu chuyện về đất và người.
Bên cạnh các hoạt động văn hóa, Vườn Cuộc Sống còn phát triển nhiều dịch vụ du lịch trải nghiệm. Du khách có thể tham gia cắm trại ngoài trời, thưởng thức cà phê trong không gian xanh, tham gia các workshop nghệ thuật, thủ công hoặc nấu ăn. Một số chương trình giáo dục trải nghiệm dành cho học sinh cũng được tổ chức định kỳ.
Ngoài ra, khu vườn còn cung cấp dịch vụ lưu trú và tổ chức sự kiện, phù hợp cho các nhóm gia đình hoặc nhóm bạn muốn tìm một không gian nghỉ ngơi gần gũi với thiên nhiên. Sự kết hợp giữa sinh thái, văn hóa và trải nghiệm giúp mô hình này tạo ra một hướng tiếp cận mới đối với du lịch địa phương – nơi du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp tham gia vào các hoạt động văn hóa.
Trong bối cảnh nhiều giá trị truyền thống đang dần bị lãng quên, những mô hình như Vườn Cuộc Sống gợi mở một cách tiếp cận đáng chú ý: đưa di sản trở lại đời sống. Thay vì chỉ trưng bày trong bảo tàng, các yếu tố văn hóa như tranh Đông Hồ, thư pháp hay sinh hoạt làng quê được đặt trong một không gian mở – nơi con người có thể trải nghiệm trực tiếp. Điều đó không chỉ giúp du khách hiểu hơn về văn hóa địa phương, mà còn tạo ra cơ hội để các giá trị truyền thống tiếp tục tồn tại trong đời sống hiện đại.
Bên bờ sông Đuống, giữa màu xanh của vườn cây và những thanh âm nhẹ nhàng của làng quê, Vườn Cuộc Sống vì thế không chỉ là một điểm đến du lịch. Ở một góc nhìn khác, đó còn là một cách kể lại câu chuyện văn hóa Kinh Bắc – bằng không gian, bằng trải nghiệm và bằng những giá trị giản dị của đời sống.
