Những ngày này, khu vườn rộng của gia đình ông Chu Văn Bách (64 tuổi, trú thôn 3 Quỳnh Hoa, xã Quỳnh Sơn, tỉnh Nghệ An) xanh mướt với đủ các loại cau. Xen giữa những cây cau lùn đã cho thu hoạch, buồng quả sai trĩu là hàng trăm cây cau giống được trồng từ 1-2 năm tuổi và hàng nghìn cây đang trong giai đoạn ươm.
Ông Bách cho biết, gia đình làm nông nghiệp nhưng không muốn cuộc sống chỉ phụ thuộc vào mấy sào ruộng nên luôn tìm tòi hướng đi mới. Cơ duyên đến với cây cau bắt đầu từ hơn chục năm trước. Trong một lần đi thăm người quen ở khu vực miền núi Nghệ An, ông Bách nhận thấy người dân nơi đây trồng nhiều giống cau như cau lùn, cau bẹ. Đến mùa thu hoạch, thương lái thường tìm tận nơi để hỏi mua cả buồng.
Qua tìm hiểu, ông Bách nhận thấy cau là loại cây dễ trồng, không đòi hỏi nhiều công chăm sóc nhưng có thể đem lại nguồn thu nhập đáng kể. Nghĩ đây có thể là hướng đi phù hợp với gia đình, ông mua khoảng 10 cây giống về trồng thử trong vườn nhà.
Sau 3-4 năm, những cây cau đầu tiên bắt đầu cho quả. Nhận thấy cây sinh trưởng tốt, sai quả, trái to và đều, vợ chồng ông Bách tiếp tục nhân giống. Từ những cây cau ban đầu, gia đình vừa lấy quả bán, vừa tự nhân giống để mở rộng diện tích.
“Cây cau dễ trồng, lại không mất nhiều công chăm sóc. Khi thấy cây phát triển tốt, chúng tôi cứ nhân giống dần. Có cây cho quả thì bán quả, cây con đủ tuổi thì bán giống. Nhờ vậy có thêm khoản thu nhập để trang trải cuộc sống”, ông Bách chia sẻ.
Khoảng 5 năm trở lại đây, nhận thấy giá cau tăng cao, vợ chồng ông Bách quyết định tập trung đầu tư, cải tạo khu đất và mở rộng mô hình. Do phần lớn cây giống được gia đình tự nhân giống nên chi phí đầu tư không nhiều.
Đến nay, khu vườn có khoảng 300 cây cau lùn đã cho thu hoạch, hàng trăm cây được trồng từ 1-2 năm tuổi để làm cảnh cùng hàng nghìn cây giống đang được ươm.
Ngoài cau lùn, gia đình ông Bách còn trồng khoảng 100 cây cau bẹ (cau 4 mùa) đang cho thu hoạch quanh năm, 200 cây con và hàng trăm cây đang trong quá trình ươm giống.
Không chỉ bán quả, ông Bách còn có thêm nguồn thu từ cây giống. Giống cau 4 mùa có giá khoảng 50.000 đồng/cây; cau lùn có giá từ 150.000 – 1 triệu đồng/cây, tùy kích thước. Những cây cau lùn có dáng đẹp không chỉ được khách mua về trồng lấy quả mà còn được lựa chọn làm cây cảnh.
Theo bà Nguyễn Thị Năng (63 tuổi, vợ ông Bách), cây cau không cần kỹ thuật chăm sóc cầu kỳ. Năm đầu tiên, người trồng tưới nước thường xuyên, không để cây bị khô, đồng thời làm cỏ. Gia đình bà gần như không sử dụng phân lân, đạm trong quá trình chăm sóc.
“Tháng 8, khi hết mùa nắng mới là thời điểm thích hợp nhất để trồng cau. Trước thời điểm này, khách đến hỏi mua cây giống rất nhiều nhưng tôi không bán vì chưa đúng mùa, trồng cây lúc đó sẽ khó phát triển. Tôi đều tư vấn để khách chờ hết mùa nắng rồi quay lại mua về trồng”, bà Năng nói.
Đến mùa thu hoạch, thương lái thường tìm đến tận vườn thu mua. Ngoài ra, gia đình cũng đưa cau đi nhập cho các đầu mối hoặc bán lẻ vào những ngày mồng 1, ngày rằm.
Mỗi buồng cau có từ khoảng 100-300 quả, tùy cây và từng thời điểm. Có thời điểm giá cau lên tới 800.000 đồng/yến, vợ chồng ông Bách mang về thu nhập gần 200 triệu đồng từ tiền bán quả cau. Năm ngoái, giá cau giảm xuống khoảng 200.000 đồng/yến nhưng theo ông Bách, mức giá này vẫn cao hơn nhiều so với những năm trước.
Tính cả tiền bán cau giống và quả cau, bình quân mỗi năm gia đình ông Bách có nguồn thu khoảng 200 triệu đồng.
“Có vụ, thu hoạch một sào cau bằng 2 mẫu ruộng trồng lúa. Cây cau lại không phải chăm sóc nhiều, ít bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Sau nhiều năm trồng, tôi thấy cây cau đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với cây trồng truyền thống”, bà Năng cho hay.
Theo bà Nguyễn Thị Hồng Thu- Chủ tịch Hội Nông dân xã Quỳnh Sơn, mô hình trồng cau lấy quả kết hợp ươm, bán cau giống của gia đình ông Chu Văn Bách là mô hình mới, bước đầu cho thấy hiệu quả kinh tế cao tại địa phương.
“So với một số cây trồng truyền thống như lúa, ngô và các loại hoa màu, hiệu quả kinh tế từ mô hình trồng cau cao hơn khoảng 5-8 lần trên cùng diện tích. Cây cau cũng có ưu điểm dễ chăm sóc, ít sâu bệnh, khả năng chống chịu tốt trước điều kiện thời tiết bất lợi, qua đó giúp người dân giảm chi phí đầu tư và công chăm sóc.
Trong thời gian tới, Hội Nông dân xã sẽ tổ chức cho các hội viên tham quan, học hỏi kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật ươm giống và chăm sóc để từng bước nhân rộng mô hình, giúp nâng cao thu nhập cho bà con và phát triển kinh tế địa phương”, bà Thu cho biết./.
