Vùng nuôi thủy sản Tân Thành (Hải Phòng) - Bài cuối: Khắc khoải chờ hồi sinh

Cuối giờ sáng một ngày cuối tháng 9/2026, anh Vũ Tuấn Lấn thơ thẩn đi lại trên bờ đầm nuôi rộng 1 ha của gia đình ở khu vực nuôi trồng thủy sản Tân Thành, phường Dương Kinh, TP Hải Phòng, để nhặt xác tôm, cua chết.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh, anh Lấn cho biết, vợ chồng anh nuôi tôm sú và cua theo hình thức quảng canh cải tiến (mật độ cao hơn so với nuôi quảng canh, có cho ăn thêm thức ăn công nghiệp) theo kiểu thả giống “gối đầu”, mỗi tháng thả một lượng nhất định để cho thu hoạch quanh năm.

Trước đây, mỗi năm gia đình anh Lấn có được khoản thu nhập trung bình hơn 100 triệu đồng/năm từ 1ha đầm nuôi tôm cua. Tuy nhiên, khoảng 5 năm trở lại đây, khoản thu nhập giảm sút, nhiều năm “lỗ nặng” vì tôm, cua chết hàng loạt. Trong đó, từ đầu năm đến nay, vợ chồng anh chi hơn 90 triệu đồng để mua giống, thức ăn, nhưng khoản thu về chưa đến 10 triệu đồng.

Về nguyên nhân, anh Lấn cho rằng, do nguồn nước ô nhiễm nên tôm, cua thường xuyên mắc bệnh, có thời điểm chết hàng loạt như sau bão Yagi (tháng 9/2024) khiến lượng tôm, cua trị giá hơn 100 triệu đồng đến kỳ thu hoạch chết trắng.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Dảo, Giám đốc HTX Sản xuất - Kinh doanh - Dịch vụ nuôi trồng thủy sản Tân Thành, cho biết, hệ thống thủy lợi nơi đây được xây dựng hơn 30 năm trước vốn chỉ phục vụ sản xuất lúa, không có hệ thống cấp, thoát nước riêng cho nuôi trồng thủy sản. Vì thế, khi hệ thống xuống cấp, nguồn nước ngày càng ô nhiễm nghiêm trọng ảnh đến nghề nuôi trồng thủy sản.

Bên cạnh đó, hầu hết các hộ nuôi cao sản không có điều kiện xây dựng hệ thống ao lắng, lọc nước. Nên sau mỗi vụ nuôi, nguồn nước thải trong đầm nuôi ra hệ thống kênh mương tiềm ẩn nhiều nguy cơ ô nhiễm. Đặc biệt, khi đầm xảy ra dịch bệnh, nước thải trực tiếp ra hệ thống kênh mương dễ dẫn tới lây lan hàng loạt.

Vì thế, hiệu quả kinh tế do nuôi trồng thủy sản tại Tân Thành ngày càng kém. Nếu như trước kia, mỗi ha đem lại khoản thu nhập 150 - 160 triệu đồng/năm, hiện nay giảm xuống chỉ còn 30 - 50 triệu đồng/năm. Tuy không có tình trạng bỏ đầm, nhưng có tới hơn 90% số hộ nuôi quảng canh hoặc quảng canh cải tiến để cầm chừng để tận dụng diện tích mặt nước chờ chất lượng nước được cải thiện.

“Nếu tình trạng này kéo dài, chỉ khoảng 10 năm nữa, vùng nuôi thủy sản ở Tân Thành sẽ bị xóa sổ. Không loài tôm, cua, thậm chí là cá rô phi nào, có thể sinh trưởng và phát triển trong nguồn nước ô nhiễm”, ông Dảo bùi ngùi.

Theo thông tin từ chính quyền phường Dương Kinh, TP Hải Phòng, để “giải cứu” vùng nuôi thủy sản Tân Thành nói riêng, các vùng nuôi thủy sản trên địa bàn nói chung, địa phương có nhiều cố gắng, nỗ lực. Trong đó, để hỗ trợ các hộ dân bảo đảm nguồn nước nuôi trồng thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đặt 1 điểm quan trắc, cảnh báo môi trường trong nuôi trồng thủy sản tại phường. Từ kết quả quan trắc sẽ sớm thông báo, khuyến cáo các hộ nuôi trồng thủy sản trên địa bàn phường có biện pháp xử lý, bảo đảm nguồn nước.

Đồng thời, phường Dương Kinh thường xuyên phối hợp Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ chủ động điều tiết, tháo và cấp nước nhằm cân bằng nguồn nước lợ.

Đặc biệt, chi bộ Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phường Dương Kinh triển khai xây dựng mô hình “Dân vận khéo” nuôi tôm sú an toàn sinh học tại 2 hộ ông Phạm Văn Diễn và Nguyễn Thị Bình với tổng diện tích 3.600 m2.

Đối với hộ ông Phạm Văn Diễn, trên diện tích 1.800 m2 thả giống với mật độ 7 con/m2, sử dụng thức ăn công nghiệp. Sau hơn 2 tháng, trọng lượng trung bình đạt 110 - 120 con/kg, tỷ lệ sống đạt khoảng 70%, tôm có tốc độ sinh trưởng chậm.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ chất lượng con giống đầu vào chưa đạt yêu cầu kỹ thuật (kích cỡ không đồng đều, chưa qua kiểm dịch). Trong quá trình nuôi, ông Diễn bước đầu áp dụng quy trình nuôi an toàn sinh học nhưng trong các khâu quản lý chất lượng nước và đáy ao chủ yếu vẫn thực hiện theo kinh nghiệm, chưa tuân thủ triệt để quy trình kỹ thuật được hướng dẫn.

Còn đối với hộ bà Bình, trên diện tích 1.800 m2 thả giống với mật độ 10 con/m2, sử dụng thức ăn công nghiệp. Sau hơn 2 tháng, trọng lượng trung bình đạt 70 - 80 con/kg, tỷ lệ sống sót đạt khoảng 70%, tôm có tốc độ sinh trưởng và phát triển khá tốt.

Theo tìm hiểu, nguyên nhân hộ bà Bình đã nghiêm túc, triệt để thực hiện quy trình kỹ thuật nuôi an toàn được hướng dẫn, quản lý chặt chẽ môi trường ao nuôi và chế độ dinh dưỡng. Định kỳ sử dụng chế phẩm vi sinh xử lý nước và phân hủy mùn bã hữu cơ đáy ao nuôi, hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất và thuốc kháng sinh trong quá trình nuôi.

“Kết quả bước đầu nêu trên là minh chứng trực quan thuyết phục nhất cho các hộ nuôi trong khu vực thấy rõ lợi ích của việc tuân thủ đúng quy trình công nghệ an toàn sinh học so với nuôi theo kinh nghiệm truyền thống. Sau khi có kết quả cụ thể, chúng tôi sẽ xem xét nhân rộng ra toàn vùng nuôi thủy sản Tân Thành”, đại diện lãnh đạo Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phường Dương Kinh thông tin với phóng viên.

Theo ông Nguyễn Văn Dảo, Giám đốc HTX Sản xuất - Kinh doanh - Dịch vụ nuôi trồng thủy sản Tân Thành, nếu thành công và được nhân rộng, mô hình nuôi an toàn sinh học sẽ không chỉ góp phần giảm ô nhiễm nguồn nước, mà còn giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho các hộ làm nghề.

Tuy nhiên, về lâu dài, cần xây dựng, cải tạo toàn bộ hệ thống kênh mương để phù hợp với nghề nuôi trồng thủy sản. Qua đó, giải quyết căn cơ vấn đề ô nhiễm nguồn nước. Có như vậy, nghề nuôi trồng thủy sản ở Tân Thành mới thực sự hồi sinh…/.