Giữa những chuyển động mạnh mẽ của nền kinh tế, nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi sâu sắc: Từ sản xuất dựa vào tài nguyên, kinh nghiệm và sản lượng sang phát triển xanh, bền vững, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu số. Nhưng để hiện thực hóa khát vọng ấy, không thể chỉ trông chờ vào những chiến lược, chương trình hay mục tiêu được hoạch định từ trên xuống. Chính những khó khăn trên đồng ruộng, những trăn trở của người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp phải trở thành điểm khởi đầu của quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách.
Diễn đàn Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam – Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường “Lắng nghe nông dân nói” lần thứ 4, năm 2026, diễn ra chiều 17/11 tại Hà Nội, đã đặt những vấn đề đó vào trung tâm đối thoại. Hơn 1.180 câu hỏi, kiến nghị và đề xuất gửi về trước Diễn đàn không chỉ phản ánh những vướng mắc trong sản xuất, kinh doanh và đời sống, mà còn gửi gắm kỳ vọng về một nền nông nghiệp phát triển có trách nhiệm, một nông thôn đáng sống và một thế hệ nông dân đủ năng lực làm chủ công nghệ.
Từ tiếng nói của người nông dân đến cam kết hành động của cơ quan quản lý, Diễn đàn cho thấy một thông điệp xuyên suốt: Muốn nông nghiệp phát triển bền vững, chính sách phải bắt nguồn từ thực tiễn, lấy người nông dân làm trung tâm và được kiểm chứng bằng những thay đổi trong cuộc sống.


Chiều 17/11/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế, số 11 Lê Hồng Phong, Hà Nội, Diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói” lần thứ 4 được tổ chức với sự đồng chủ trì của ông Lương Quốc Đoàn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và ông Trịnh Việt Hùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Tham dự Diễn đàn có hơn 350 đại biểu, gồm đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tiêu biểu. Báo Nông thôn Ngày nay/điện tử Dân Việt được giao phối hợp với các đơn vị liên quan trực tiếp tham mưu, thực hiện sự kiện.
Không chỉ là hoạt động gặp gỡ, trao đổi thường niên, Diễn đàn lần thứ 4 diễn ra trong bối cảnh năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với những yêu cầu mới về mô hình tăng trưởng, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
Trong bối cảnh ấy, nông nghiệp, nông dân và nông thôn tiếp tục giữ vị trí chiến lược. Nông nghiệp không chỉ đóng vai trò bảo đảm an ninh lương thực, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và xuất khẩu, mà còn gắn với sinh kế của hàng triệu hộ gia đình, bảo vệ tài nguyên, môi trường và ổn định xã hội.
Tuy nhiên, phía sau những thành tựu về sản xuất và xuất khẩu nông sản vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết: Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, khả năng liên kết thị trường chưa đồng đều, chi phí đầu vào biến động, tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, cùng những hạn chế trong tiếp cận vốn, đất đai, khoa học công nghệ và dữ liệu.
Chính vì vậy, việc tạo ra một cơ chế để người nông dân trực tiếp đối thoại với những người hoạch định và thực thi chính sách có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Thông điệp ấy đặt người nông dân vào vị trí trung tâm của tiến trình phát triển, không chỉ với tư cách người trực tiếp sản xuất ra lương thực, thực phẩm, mà còn là lực lượng tham gia đổi mới phương thức sản xuất, bảo vệ môi trường, xây dựng cộng đồng và hình thành những giá trị mới của kinh tế nông thôn.
Theo ông Lương Quốc Đoàn, Diễn đàn năm nay có ý nghĩa đặc biệt khi được tổ chức trong năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Những mục tiêu phát triển mới đòi hỏi hệ thống cơ chế, chính sách, chương trình và kế hoạch hành động đồng bộ, vừa giải quyết các vấn đề trước mắt, vừa tạo nền tảng cho cả giai đoạn 2026–2031.
Điều đáng chú ý là trước khi Diễn đàn diễn ra, Ban tổ chức đã tiếp nhận hơn 1.180 câu hỏi, kiến nghị, đề xuất từ nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học.

Hơn một nghìn câu hỏi không chỉ là một con số thống kê. Đằng sau mỗi kiến nghị có thể là một khó khăn trong tiếp cận nguồn lực, một vướng mắc về thủ tục, một nỗi lo về thị trường tiêu thụ hoặc mong muốn tìm được hướng sản xuất mới hiệu quả hơn.
Đó cũng là những thông tin thực tiễn có giá trị đối với công tác quản lý nhà nước. Bởi nhiều chính sách, dù được xây dựng với mục tiêu đúng đắn, vẫn có thể gặp trở ngại khi triển khai do khác biệt về điều kiện địa phương, năng lực tiếp cận của người dân hoặc thiếu cơ chế phối hợp giữa các cơ quan thực hiện.
Từ góc độ đó, lắng nghe nông dân không chỉ là tiếp nhận phản ánh mà còn là một phương thức nhận diện vấn đề, đánh giá tác động và hoàn thiện chính sách.
Một nền nông nghiệp muốn phát triển mạnh phải có những người nông dân đủ năng lực, đủ nguồn lực và đủ niềm tin để đầu tư dài hạn. Muốn vậy, tiếng nói của họ phải được lắng nghe thường xuyên, được phản hồi có trách nhiệm và từng bước chuyển hóa thành hành động cụ thể.


Một trong bốn nhóm vấn đề lớn được đặt ra tại Diễn đàn là hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực để phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong giai đoạn mới.
Đây là yêu cầu có tính nền tảng. Bởi chuyển đổi xanh hay chuyển đổi số, dù mang lại nhiều cơ hội, đều cần nguồn lực đầu tư. Trong khi đó, phần lớn hộ nông dân không thể tự mình giải quyết đồng thời các bài toán về vốn, đất đai, công nghệ, hạ tầng, tổ chức sản xuất và thị trường.
Ở nhiều lĩnh vực, sản xuất nông nghiệp vẫn phải đối mặt với nghịch lý: Người nông dân có kinh nghiệm, có đất đai và có khả năng sản xuất nhưng thiếu vốn để mở rộng quy mô, thiếu điều kiện ứng dụng công nghệ và khó tiếp cận các kênh tiêu thụ có giá trị gia tăng cao.
Không ít mô hình sản xuất mới cần đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, nhà màng, thiết bị bảo quản, sơ chế hoặc dây chuyền chế biến. Tuy nhiên, thời gian thu hồi vốn dài, rủi ro thời tiết và thị trường lớn khiến việc huy động nguồn lực không dễ dàng.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng nguồn vốn hỗ trợ, mà còn phải thiết kế các cơ chế giúp nguồn lực đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu và được sử dụng hiệu quả.
Phát biểu tiếp thu, định hướng nhiệm vụ sau các ý kiến tại Diễn đàn, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết nhiều khó khăn, vướng mắc trong sản xuất và đời sống nông dân đã được nhận diện rõ hơn. Các kiến nghị tập trung vào ba nhóm lớn: tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách, đất đai và thủ tục hành chính; tổ chức sản xuất hiệu quả, giảm chi phí, mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập; đẩy mạnh khoa học công nghệ, chuyển đổi số và thích ứng biến đổi khí hậu.
Cách tiếp cận này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa thể chế và hiệu quả sản xuất. Khi thủ tục hành chính được đơn giản hóa, quyền và nghĩa vụ trong sử dụng đất được xác định rõ ràng, các cơ chế đầu tư và liên kết sản xuất thuận lợi hơn, người nông dân sẽ có thêm điều kiện phát triển kinh tế.
Theo thông tin được công bố về phát biểu của Bộ trưởng, trong năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tập trung tham mưu xây dựng bốn dự án luật cùng nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và khơi thông nguồn lực phát triển.
Tuy nhiên, từ chủ trương đến kết quả thực tế vẫn là một quá trình cần được theo dõi, đánh giá. Người nông dân không chỉ cần biết chính sách có gì mới, mà còn cần được hướng dẫn rõ ràng về điều kiện thụ hưởng, trình tự thực hiện, cơ quan giải quyết và các kênh hỗ trợ khi phát sinh vướng mắc.
Một cơ chế chính sách chỉ thực sự phát huy tác dụng khi có thể tiếp cận được từ cấp cơ sở, phù hợp với quy mô sản xuất và không tạo thêm gánh nặng chi phí tuân thủ.
Đối với hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp, việc khơi thông nguồn lực còn gắn với khả năng hình thành vùng nguyên liệu, phát triển chuỗi liên kết, đầu tư hạ tầng bảo quản, chế biến và nâng cao năng lực quản trị.
Nếu hộ nông dân là nền tảng của sản xuất, hợp tác xã có thể trở thành cầu nối tổ chức lại sản xuất theo nhu cầu thị trường, còn doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong đầu tư công nghệ, chế biến, xây dựng thương hiệu và phân phối.
Khi các chủ thể này được kết nối bằng cơ chế minh bạch, lợi ích hài hòa và trách nhiệm rõ ràng, nền nông nghiệp mới có điều kiện vượt qua tình trạng sản xuất phân tán, gia tăng giá trị và nâng cao sức cạnh tranh.
Khơi thông nguồn lực, vì thế, không chỉ là giải bài toán vốn hay đất đai. Đó còn là tạo dựng một môi trường phát triển mà ở đó người nông dân có thể yên tâm đầu tư, hợp tác xã có động lực đổi mới và doanh nghiệp có niềm tin đồng hành lâu dài với nông nghiệp.


Nếu hoàn thiện thể chế là điều kiện mở đường, thì chuyển đổi xanh chính là một trong những hướng đi quyết định chất lượng tăng trưởng của nông nghiệp Việt Nam trong những năm tới.
Sau nhiều năm phát triển dựa trên lợi thế đất đai, lao động, khí hậu và khả năng mở rộng sản lượng, nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà sức cạnh tranh không còn được đo chủ yếu bằng số lượng nông sản làm ra. Chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc, mức độ sử dụng tài nguyên, phát thải trong quá trình sản xuất và trách nhiệm với môi trường ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng.
Từ những cánh đồng lúa, vùng chuyên canh cây ăn quả đến các trang trại chăn nuôi, cơ sở nuôi trồng thủy sản, yêu cầu phát triển bền vững đang đặt ra những thay đổi trong phương thức tổ chức sản xuất.
Thay vì sử dụng nhiều vật tư đầu vào để tăng sản lượng bằng mọi giá, nông nghiệp xanh hướng tới tối ưu hóa tài nguyên, giảm thất thoát, hạn chế ô nhiễm, tái sử dụng phụ phẩm và tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.
Trong bài tham luận gửi Diễn đàn, ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, nhận định nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, góp phần bảo đảm an ninh lương thực, ổn định xã hội và cải thiện đời sống người dân.
Theo số liệu dự báo được nêu trong tham luận, tăng trưởng toàn ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản năm 2026 có thể đạt khoảng 4%, trong khi kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có triển vọng đạt khoảng 75 tỷ USD. Đây là các con số dự báo tại thời điểm Diễn đàn, chưa phải kết quả thống kê cả năm.

Những con số đó cho thấy tiềm lực phát triển của ngành nông nghiệp, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng. Làm thế nào để gia tăng giá trị xuất khẩu mà không tạo thêm sức ép lên đất, nước và hệ sinh thái? Làm thế nào để nông sản đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường, trong khi người nông dân vẫn có lợi nhuận đủ hấp dẫn để duy trì sản xuất?
Đó là những câu hỏi không thể giải quyết chỉ bằng việc yêu cầu người sản xuất thay đổi tập quán canh tác.
Phát biểu tại Diễn đàn, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng xác định giảm phát thải, phát triển kinh tế tuần hoàn và truy xuất nguồn gốc là những xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, ông đặc biệt lưu ý rằng quá trình chuyển đổi phải gắn với nâng cao giá trị nông sản và thu nhập của nông dân, tránh để các yêu cầu mới trở thành gánh nặng chi phí.
Quan điểm này chạm đến một trong những vấn đề căn bản của phát triển nông nghiệp xanh: Ai sẽ chi trả cho quá trình chuyển đổi và ai sẽ được hưởng lợi từ giá trị gia tăng?
Một hộ nông dân muốn chuyển sang phương thức canh tác ít phát thải có thể cần thay đổi giống, quy trình sử dụng phân bón, phương pháp quản lý nước và cách ghi chép nhật ký sản xuất. Một hợp tác xã muốn xây dựng chuỗi nông sản có truy xuất nguồn gốc phải đầu tư nhân lực, hệ thống quản lý, kiểm soát chất lượng và liên kết tiêu thụ.
Nếu những khoản đầu tư ấy không đi kèm khả năng tiếp cận tín dụng, hỗ trợ kỹ thuật và thị trường có cơ chế ghi nhận giá trị sản phẩm xanh, quá trình chuyển đổi sẽ khó duy trì lâu dài.
Bởi vậy, phát triển nông nghiệp xanh cần được nhìn nhận như quá trình tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị, chứ không đơn thuần là thay đổi một vài kỹ thuật canh tác.
Ở khâu sản xuất, cần khuyến khích các mô hình sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ở khâu thu hoạch, bảo quản và chế biến, cần giảm tổn thất, tiết kiệm năng lượng, nâng cao khả năng tận dụng phụ phẩm. Ở khâu thương mại, cần thúc đẩy minh bạch thông tin, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.
Đặc biệt, kinh tế tuần hoàn mở ra hướng tiếp cận mới đối với những nguồn tài nguyên trước đây thường bị xem là chất thải. Rơm rạ sau thu hoạch, phụ phẩm chăn nuôi, phế phụ phẩm từ chế biến nông sản có thể trở thành nguyên liệu cho các hoạt động sản xuất khác nếu được tổ chức thu gom và xử lý phù hợp.
Tại Diễn đàn, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng dẫn chứng Việt Nam phát sinh khoảng 60 triệu tấn rơm rạ mỗi năm sau thu hoạch lúa. Theo kết quả khảo sát được ông đề cập, tỷ lệ tổn thất trong chuỗi cung ứng lúa gạo tại một số địa phương khoảng 10,9%.

Hai con số phản ánh hai hướng tiếp cận quan trọng: Một mặt, cần giảm những tổn thất không cần thiết trong chuỗi sản xuất; mặt khác, cần khai thác giá trị kinh tế từ những nguồn phụ phẩm đang bị bỏ phí.
Nếu làm tốt, chuyển đổi xanh có thể mang lại lợi ích kép: giảm tác động môi trường và tạo thêm nguồn thu cho người sản xuất.
Tuy nhiên, lợi ích đó chỉ trở thành hiện thực khi có công nghệ phù hợp, mô hình kinh doanh khả thi và sự liên kết giữa các chủ thể. Không thể kỳ vọng từng hộ nông dân nhỏ lẻ tự đầu tư đầy đủ hệ thống thu gom, xử lý và thương mại hóa phụ phẩm.
Vai trò của hợp tác xã, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và chính quyền địa phương vì vậy cần được đặt trong một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ.
Đây cũng là lý do Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đề cập yêu cầu chuyển từ cách hỗ trợ riêng lẻ từng hợp tác xã sang xây dựng môi trường, điều kiện và hệ sinh thái để khu vực kinh tế hợp tác phát triển.
dangcongsan.vn
Khi người nông dân có thể tham gia các chuỗi giá trị được tổ chức bài bản, được chia sẻ chi phí chuyển đổi và nhận được phần lợi ích tương xứng, nông nghiệp xanh mới thực sự trở thành động lực phát triển thay vì một yêu cầu tuân thủ đơn thuần.


Song hành với chuyển đổi nông nghiệp là yêu cầu xây dựng nông thôn hiện đại, văn minh, xanh và đáng sống. Đây không chỉ là nhiệm vụ phát triển hạ tầng mà còn là quá trình nâng cao toàn diện chất lượng sống, cơ hội kinh tế và năng lực phát triển của cộng đồng nông thôn.
Trong nhiều năm qua, xây dựng nông thôn mới đã góp phần làm thay đổi diện mạo của nhiều vùng quê. Hệ thống giao thông, điện, nước, trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa và các công trình phục vụ sản xuất từng bước được đầu tư, nâng cấp.
Tuy nhiên, bước sang giai đoạn phát triển mới, những yêu cầu đặt ra đối với nông thôn đã thay đổi.
Một địa phương không thể được coi là phát triển bền vững chỉ vì có đường sá khang trang hay nhiều công trình xây dựng mới. Điều quan trọng hơn là người dân có việc làm ổn định, có thu nhập đủ sống, được tiếp cận dịch vụ công thuận lợi, được hưởng môi trường trong lành và có cơ hội phát triển ngay trên quê hương mình.
Nông thôn hiện đại cũng phải là nơi người trẻ có thể tìm thấy cơ hội lập nghiệp, người cao tuổi được chăm sóc, trẻ em có điều kiện học tập tốt và các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn.
Tại Diễn đàn, ông Trần Ngọc Quang, Chủ tịch Hội Nông dân xã Quảng Oai, Hà Nội, đặt vấn đề về những ưu tiên và đột phá của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong giai đoạn 2026–2030 nhằm xây dựng nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh
Đây không chỉ là câu hỏi về định hướng của một ngành, mà còn liên quan đến mô hình phát triển nông thôn trong tương lai.
Giải đáp những nội dung thuộc nhóm vấn đề này, ông Lê Văn Thành, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nêu bốn định hướng đột phá: hoàn thiện thể chế và nguồn lực; thúc đẩy khoa học công nghệ, chuyển đổi xanh và nông nghiệp sinh thái; xây dựng nông thôn hiện đại, xanh, đẹp, đáng sống; phát triển thế hệ nông dân có kiến thức, kỹ năng và tác phong chuyên nghiệp.
Bốn định hướng đó có mối quan hệ mật thiết với nhau. Hạ tầng tốt tạo điều kiện phát triển sản xuất và dịch vụ. Khoa học công nghệ giúp tăng hiệu quả kinh tế. Thể chế thông thoáng khuyến khích đầu tư. Còn nguồn nhân lực có năng lực chính là yếu tố quyết định khả năng khai thác những điều kiện phát triển ấy.
Một trong những thách thức của xây dựng nông thôn hiện đại là thu hẹp khoảng cách tiếp cận cơ hội giữa nông thôn và đô thị, giữa các vùng có điều kiện thuận lợi với những địa bàn khó khăn.
Để giải quyết vấn đề này, đầu tư hạ tầng cần được gắn với phát triển sinh kế. Những tuyến đường giao thông nông thôn chỉ phát huy đầy đủ giá trị kinh tế khi kết nối được vùng sản xuất với cơ sở chế biến, kho bảo quản, trung tâm logistics và thị trường.
Tương tự, hạ tầng số chỉ tạo ra thay đổi khi người dân có kỹ năng sử dụng và có những dịch vụ thiết thực phục vụ sản xuất, kinh doanh, học tập và đời sống.
Trong định hướng được Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đề cập tại Diễn đàn, việc hợp nhất các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035 được kỳ vọng góp phần khắc phục tình trạng chính sách chồng chéo, nguồn lực phân tán, đồng thời tạo điều kiện phát triển sản xuất, việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Điều đó cho thấy xây dựng nông thôn hiện đại không thể thực hiện bằng những chương trình riêng lẻ, thiếu kết nối. Cần có cách tiếp cận tích hợp, trong đó quy hoạch không gian, hạ tầng kinh tế, dịch vụ xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển con người được đặt trong cùng một chiến lược.
Đặc biệt, quá trình hiện đại hóa phải đi đôi với giữ gìn bản sắc. Những làng nghề truyền thống, không gian văn hóa, cảnh quan sinh thái và tri thức bản địa là nguồn lực có giá trị để phát triển du lịch nông thôn, kinh tế cộng đồng và các sản phẩm đặc trưng.
Một miền quê đáng sống không nhất thiết phải trở thành bản sao của đô thị. Đó phải là nơi kết hợp hài hòa giữa tiện ích hiện đại với môi trường tự nhiên, giữa cơ hội phát triển kinh tế với sự gắn kết cộng đồng.
Đích đến của nông thôn hiện đại là người dân được sống tốt hơn, có thêm cơ hội lựa chọn sinh kế và tự tin gắn bó với quê hương.


Nếu chuyển đổi xanh định hình phương thức phát triển bền vững, thì khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang mở ra khả năng thay đổi căn bản cách thức tổ chức sản xuất, quản lý và kinh doanh nông nghiệp.
Trên một cánh đồng, dữ liệu về độ ẩm đất, điều kiện thời tiết và tình trạng cây trồng có thể hỗ trợ người nông dân lựa chọn thời điểm tưới nước, bón phân phù hợp. Trong một trang trại chăn nuôi, hệ thống giám sát môi trường có thể giúp kiểm soát điều kiện nuôi và cảnh báo sớm những bất thường. Với hợp tác xã, phần mềm quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc có thể góp phần nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng.
Ở khâu tiêu thụ, thương mại điện tử và các nền tảng kết nối thị trường tạo thêm kênh tiếp cận người mua. Trong quản lý, dữ liệu số giúp hỗ trợ thống kê, dự báo, giám sát chất lượng và ra quyết định.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra câu hỏi: Công nghệ có đang thực sự đến được với người nông dân hay mới chỉ tập trung ở một số mô hình trình diễn, dự án thí điểm và doanh nghiệp có tiềm lực?
Đối với một hộ sản xuất nhỏ, trở ngại không chỉ nằm ở giá thành thiết bị. Đó còn là khả năng sử dụng công nghệ, chi phí vận hành, bảo trì, mức độ phù hợp với quy mô sản xuất và hiệu quả kinh tế có thể đo lường.
Một ứng dụng số dù hiện đại đến đâu cũng khó được sử dụng lâu dài nếu quy trình phức tạp, dữ liệu phải nhập nhiều lần hoặc không giúp người dân giải quyết được vấn đề cụ thể.
Chính từ góc nhìn thực tiễn ấy, phát biểu của Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng tại Diễn đàn đã đặt ra yêu cầu quan trọng đối với hoạt động nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ.

Thông điệp này cho thấy yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ: Không xuất phát đơn thuần từ những gì các viện nghiên cứu, trường đại học hoặc doanh nghiệp công nghệ có thể cung cấp, mà phải bắt đầu từ những vấn đề người nông dân đang cần giải quyết.
Đó có thể là bài toán giảm tổn thất sau thu hoạch, tiết kiệm nước tưới, kiểm soát dịch bệnh, giảm chi phí vật tư, nâng cao chất lượng nông sản hoặc tổ chức tiêu thụ hiệu quả hơn.
Theo định hướng được Bộ trưởng đề cập, cần thúc đẩy cơ chế nghiên cứu và chuyển giao công nghệ dựa trên nhu cầu thực tiễn, khuyến khích doanh nghiệp và hợp tác xã đặt hàng các viện nghiên cứu, trường đại học giải quyết những vấn đề cụ thể của sản xuất. Đồng thời, phát triển dịch vụ kỹ thuật, cơ giới hóa, bảo quản và chế biến để hộ sản xuất nhỏ cũng có thể tiếp cận công nghệ tiên tiến.
Đây là cách tiếp cận đáng chú ý bởi nó có thể giúp thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và ứng dụng thực tế.
Thay vì kỳ vọng mỗi hộ nông dân đều phải sở hữu máy móc hiện đại, có thể phát triển các mô hình dịch vụ dùng chung thông qua hợp tác xã hoặc doanh nghiệp cung ứng dịch vụ nông nghiệp.
Thay vì triển khai những nền tảng quản lý phức tạp, có thể ưu tiên các công cụ đơn giản, tích hợp với điện thoại thông minh, hỗ trợ ghi chép sản xuất, truy xuất nguồn gốc, cập nhật giá cả và kết nối tiêu thụ.
Và thay vì chỉ tổ chức những lớp tập huấn mang tính giới thiệu, hoạt động đào tạo cần giúp người nông dân trực tiếp thao tác, ứng dụng và giải quyết được công việc của mình.
Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cũng đề cập yêu cầu chuyển cách đào tạo từ việc cung cấp kiến thức đơn thuần sang chú trọng khả năng thực hành, đồng thời phát huy vai trò của Hội Nông dân, hợp tác xã và lực lượng khuyến nông trong hỗ trợ người sản xuất.
Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi chuyển đổi số trong nông nghiệp phải diễn ra trên một không gian rộng lớn, với nhiều nhóm nông dân có điều kiện sản xuất, trình độ và khả năng tiếp cận công nghệ khác nhau.
Chuyển đổi số cũng không thể tách rời chuyển đổi xanh. Dữ liệu số có thể hỗ trợ giám sát việc sử dụng tài nguyên, theo dõi quá trình sản xuất, quản lý vùng nguyên liệu, phục vụ truy xuất nguồn gốc và cung cấp thông tin cho các cơ chế đánh giá tác động môi trường.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa, chia sẻ phù hợp và kết nối với các hệ thống quản lý, giá trị của chuyển đổi số không chỉ dừng ở từng hộ sản xuất mà còn lan tỏa đến toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp.
Tuy nhiên, để đạt được điều đó, cần quan tâm đến hạ tầng kết nối, chất lượng dữ liệu, khả năng liên thông giữa các nền tảng, an toàn thông tin và chi phí duy trì hệ thống.
Công nghệ phải phục vụ người nông dân, thay vì biến người nông dân thành đối tượng phải chạy theo công nghệ.
Thước đo của chuyển đổi số trong nông nghiệp không nằm ở số lượng phần mềm được cài đặt hay thiết bị được trang bị, mà ở mức độ giảm chi phí, tăng năng suất, nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện thu nhập cho người sử dụng.


Trong hành trình chuyển đổi nông nghiệp, công nghệ có thể tạo ra những phương thức sản xuất mới, thể chế có thể mở ra cơ hội đầu tư, nhưng con người mới là yếu tố quyết định thành công.
Một nền nông nghiệp xanh, hiện đại và số hóa không thể được xây dựng bền vững nếu người nông dân vẫn chỉ được nhìn nhận như lực lượng lao động trực tiếp trên đồng ruộng.
Thực tế phát triển đang đòi hỏi một thế hệ nông dân mới, không chỉ biết sản xuất mà còn có khả năng quản trị kinh tế, tiếp cận thị trường, sử dụng công nghệ, xây dựng thương hiệu và chủ động tham gia các chuỗi giá trị.
Nếu trước đây, kinh nghiệm canh tác và khả năng lao động là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả sản xuất, thì trong giai đoạn mới, người nông dân còn cần hiểu về tiêu chuẩn chất lượng, yêu cầu của thị trường, hợp đồng kinh tế, truy xuất nguồn gốc và quản lý rủi ro.
Người trồng lúa không chỉ quan tâm đến năng suất trên mỗi hecta, mà còn cần biết cách giảm chi phí, quản lý chất lượng và lựa chọn phương thức tiêu thụ phù hợp. Người sản xuất rau, quả không chỉ chú trọng sản lượng mà còn phải đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm, bảo quản và vận chuyển. Người chăn nuôi cần quan tâm nhiều hơn đến an toàn sinh học, xử lý chất thải và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Những thay đổi ấy đòi hỏi công tác đào tạo, bồi dưỡng nông dân phải được đổi mới cả về nội dung lẫn phương thức tổ chức.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn đề cập mục tiêu xây dựng người nông dân mới văn minh, phát triển toàn diện, có ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên, gắn với các nhiệm vụ được xác định trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026–2031.
Theo ông, các phong trào thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi cần gắn với bảo đảm an toàn thực phẩm, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và nâng cao vai trò chủ thể của nông dân trong phát triển kinh tế nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới.
Định hướng này cho thấy việc phát triển người nông dân trong giai đoạn mới cần vượt ra ngoài phạm vi hỗ trợ kỹ thuật sản xuất. Đó phải là quá trình nâng cao toàn diện năng lực kinh tế, nhận thức xã hội, kỹ năng số và khả năng thích ứng trước những thay đổi của thị trường.
Một người nông dân có kiến thức và kỹ năng sẽ chủ động hơn trong lựa chọn phương án sản xuất, đánh giá hiệu quả đầu tư, tham gia hợp tác xã và thương lượng với các đối tác thu mua.
Một hợp tác xã có năng lực quản trị tốt sẽ có điều kiện tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng, thực hiện hợp đồng và kết nối doanh nghiệp.
Còn một cộng đồng nông thôn có nguồn nhân lực chất lượng sẽ tạo ra nền tảng quan trọng để phát triển các ngành nghề, dịch vụ, du lịch và kinh tế nông thôn đa giá trị.
Đặc biệt, phát triển nông dân thế hệ mới còn gắn với yêu cầu thu hút thanh niên tham gia sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp.
Trong bối cảnh lao động trẻ có nhiều lựa chọn nghề nghiệp, nông nghiệp chỉ có thể trở thành lĩnh vực hấp dẫn khi mang lại cơ hội phát triển nghề nghiệp, thu nhập tương xứng và môi trường làm việc ngày càng chuyên nghiệp.
Các mô hình khởi nghiệp nông nghiệp, sản xuất ứng dụng công nghệ cao, chế biến nông sản, kinh doanh trên nền tảng số hay phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương có thể tạo thêm không gian để người trẻ phát huy tri thức và khả năng sáng tạo.
Tuy nhiên, những mô hình ấy cần được hỗ trợ bằng cơ chế tiếp cận vốn, đào tạo kỹ năng, tư vấn quản trị, kết nối thị trường và môi trường kinh doanh thuận lợi.
Không thể xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại nếu thiếu những người nông dân có tư duy hiện đại. Và cũng không thể yêu cầu người nông dân đổi mới nếu thiếu những điều kiện cần thiết để họ học hỏi, thử nghiệm và phát triển.
Phát triển người nông dân, vì thế, phải được coi là một khoản đầu tư chiến lược cho tương lai nông nghiệp Việt Nam, chứ không chỉ là nhiệm vụ hỗ trợ sản xuất trước mắt.


Một điểm nổi bật của Diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói” năm 2026 là các vấn đề lớn về thể chế, chuyển đổi xanh, nông thôn hiện đại và chuyển đổi số không chỉ được thảo luận ở tầm định hướng, mà còn được tiếp cận từ những câu hỏi cụ thể của người nông dân.
Đây là điểm có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng đối thoại chính sách. Bởi từ một chủ trương đúng đến một cơ chế khả thi luôn tồn tại những vấn đề cần được làm rõ trong quá trình thực hiện.
Chẳng hạn, phát triển nông nghiệp công nghệ cao được xác định là một trong những hướng đi quan trọng để nâng cao năng suất và chất lượng sản xuất. Tuy nhiên, việc hình thành một khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đòi hỏi nguồn vốn lớn, liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý và cần sự phối hợp của nhiều cơ quan.
Tại Diễn đàn, bà Trần Thị Tuyết, nông dân Việt Nam xuất sắc tỉnh Thái Nguyên, đặt vấn đề về việc triển khai Nghị định số 263/2025/NĐ-CP quy định về khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Từ góc độ thực tiễn, bà mong muốn Bộ Nông nghiệp và Môi trường có hướng dẫn cụ thể, đồng thời xác định các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này.
Câu hỏi phản ánh một thực tế: Có hành lang pháp lý là điều kiện cần, nhưng để chính sách phát huy hiệu quả còn phải có hướng dẫn triển khai, cơ chế phối hợp, phân định trách nhiệm và khả năng huy động nguồn lực.
Giải đáp vấn đề này, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, làm rõ các nội dung liên quan đến phân cấp quản lý, cắt giảm thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số và huy động nguồn lực đầu tư.
Theo thông tin được công bố tại Diễn đàn, khi thành lập khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chính quyền cấp tỉnh phải xác định cơ cấu nguồn vốn và phân định trách nhiệm đối với từng hạng mục trong đề án.
Từ câu chuyện này có thể thấy, phát triển nông nghiệp công nghệ cao không chỉ phụ thuộc vào khả năng tiếp cận thiết bị, giống mới hay quy trình sản xuất tiên tiến. Quan trọng không kém là chất lượng quản trị, sự rõ ràng trong phân công trách nhiệm và tính khả thi của cơ chế đầu tư.
Một vấn đề khác được nông dân quan tâm là chính sách đất đai.
Đối với người nông dân, đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất mà còn gắn với sinh kế, tài sản và khả năng đầu tư lâu dài. Những thay đổi trong chính sách quản lý, sử dụng đất nông nghiệp vì vậy có tác động trực tiếp đến quyết định sản xuất của từng hộ gia đình và khả năng tổ chức các vùng sản xuất quy mô lớn.
Tại Diễn đàn, ông Nguyễn Tùng Dương, nông dân Việt Nam xuất sắc tỉnh Phú Thọ, đề nghị làm rõ tác động của dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đối với người nông dân.
Trả lời nội dung này, ông Bùi Văn Hải, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thông tin về những nhóm chính sách được đề xuất trong dự thảo, trong đó có đơn giản hóa một số thủ tục, hoàn thiện cơ chế góp quyền sử dụng đất, tập trung đất đai phục vụ sản xuất quy mô lớn và mở rộng khả năng khai thác nguồn lực đất nông nghiệp.
Cần nhấn mạnh, đây là những nội dung được trao đổi về dự thảo chính sách tại thời điểm Diễn đàn, không đồng nghĩa tất cả đã trở thành quy định có hiệu lực.
Những cuộc trao đổi như vậy cho thấy ý nghĩa của việc đối thoại trước và trong quá trình hoàn thiện thể chế. Khi người chịu tác động của chính sách được tham gia phản ánh khó khăn, cơ quan quản lý có thêm thông tin để đánh giá tính khả thi, nhận diện rủi ro và điều chỉnh giải pháp.
Đồng thời, đối thoại trực tiếp cũng giúp người dân hiểu rõ hơn về định hướng chính sách, tránh tình trạng thiếu thông tin hoặc kỳ vọng không phù hợp với quy định pháp luật.
Từ những câu hỏi về khu nông nghiệp công nghệ cao đến những kiến nghị liên quan đến đất đai, điểm chung là mong muốn có một môi trường sản xuất ổn định, minh bạch và thuận lợi hơn.
Vì vậy, chất lượng chính sách cần được đánh giá không chỉ qua số lượng văn bản ban hành mà còn qua khả năng tháo gỡ những vướng mắc cụ thể, giảm chi phí thực hiện và tạo ra cơ hội phát triển cho người dân.


Diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói” năm 2026 khép lại, nhưng những vấn đề được đặt ra không kết thúc cùng phiên đối thoại.
Bởi giá trị lớn nhất của một diễn đàn chính sách không chỉ nằm ở số lượng kiến nghị được tiếp nhận hay những câu trả lời được đưa ra, mà còn ở khả năng chuyển hóa các nội dung trao đổi thành chương trình, giải pháp và kết quả thực hiện.
Trong ba lần tổ chức trước, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai các chương trình, kế hoạch hành động, đồng thời tham mưu những cơ chế, chính sách liên quan đến phát triển nông nghiệp xanh, xây dựng nông thôn mới, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm an toàn thực phẩm.
Kết quả đó tạo nền tảng để Diễn đàn lần thứ 4 tiếp tục phát huy vai trò là kênh kết nối giữa người nông dân với cơ quan quản lý nhà nước.
Tại Diễn đàn năm nay, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng và Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cũng thực hiện ký kết hợp tác giữa hai cơ quan trong giai đoạn mới, theo thông tin và hình ảnh được công bố sau sự kiện.
Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý ngành với tổ chức đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nông dân có ý nghĩa quan trọng trong việc nắm bắt thực tiễn, phổ biến chính sách, hỗ trợ sản xuất và theo dõi quá trình thực hiện.
Tuy nhiên, để những hoạt động phối hợp phát huy hiệu quả, cần tiếp tục hướng tới cơ chế làm việc thường xuyên, có trọng tâm và có khả năng đánh giá kết quả.
Trước hết, những kiến nghị được tiếp nhận tại Diễn đàn cần được tổng hợp, phân loại theo lĩnh vực, mức độ cấp thiết và thẩm quyền xử lý.
Những vấn đề thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ, các đơn vị chuyên môn hoặc địa phương cần được chuyển đến đúng cơ quan phụ trách. Những nội dung liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp cần có cơ chế phối hợp, tránh tình trạng kéo dài thời gian xử lý do thiếu đầu mối chịu trách nhiệm.
Bên cạnh đó, việc phản hồi cho người nông dân cần được chú trọng. Không phải kiến nghị nào cũng có thể giải quyết ngay, nhưng người dân cần được biết nội dung nào đã được tiếp nhận, nội dung nào đang được nghiên cứu và những vấn đề nào cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý.
Đặc biệt, việc theo dõi kết quả sau đối thoại có thể trở thành một kênh đánh giá quan trọng đối với chất lượng thực thi chính sách.
Một thủ tục được đơn giản hóa có thực sự giúp giảm thời gian, chi phí cho người nông dân? Một chương trình hỗ trợ công nghệ có giúp nâng cao hiệu quả sản xuất? Một cơ chế liên kết có tạo thêm đầu ra ổn định cho nông sản? Một chính sách phát triển xanh có mang lại lợi ích kinh tế cho hộ sản xuất?
Những câu hỏi ấy cần được trả lời bằng kết quả thực tế.
Theo thông tin từ Diễn đàn, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn xác định kết quả đối thoại là cơ sở để hai cơ quan tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách, đồng thời phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và các phong trào nông dân trong thời gian tới.
Điều đó cũng đặt ra yêu cầu nâng cao vai trò của tổ chức Hội Nông dân ở cơ sở. Với mạng lưới rộng khắp, Hội có điều kiện nắm bắt những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, hỗ trợ hội viên tiếp cận chính sách và phản ánh những bất cập trong quá trình triển khai.
Trong kỷ nguyên số, hoạt động kết nối, tiếp nhận và phản hồi kiến nghị cũng có thể được đổi mới thông qua các nền tảng trực tuyến, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu phù hợp.
Khi quá trình đối thoại được duy trì liên tục, có sự tương tác hai chiều và có cơ chế giám sát kết quả, khoảng cách giữa chính sách với đời sống sẽ từng bước được thu hẹp.
Lắng nghe là điểm khởi đầu, nhưng hành động và kết quả mới là thước đo của trách nhiệm.


Nông nghiệp Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển với những cơ hội và thách thức đan xen.
Một mặt, nhu cầu về thực phẩm an toàn, sản phẩm có nguồn gốc minh bạch và phương thức sản xuất bền vững đang mở ra không gian thị trường mới. Khoa học công nghệ, dữ liệu số và những mô hình kinh doanh hiện đại tạo điều kiện nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và gia tăng giá trị nông sản.
Mặt khác, biến đổi khí hậu, thiên tai, suy giảm tài nguyên, biến động thị trường và những yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng tiếp tục tạo sức ép đối với người sản xuất.
Trong bối cảnh ấy, phát triển nông nghiệp không thể chỉ dựa vào mở rộng quy mô hay gia tăng sản lượng. Yêu cầu đặt ra là nâng cao chất lượng tăng trưởng, tổ chức lại sản xuất, sử dụng hiệu quả nguồn lực và xây dựng khả năng thích ứng lâu dài.
Nông nghiệp xanh, nông thôn hiện đại và chuyển đổi số vì vậy không phải ba nhiệm vụ tách biệt. Đây là những thành tố có quan hệ chặt chẽ, cùng hướng tới một mô hình phát triển mới.
Nông nghiệp xanh tạo nền tảng cho sản xuất bền vững và nâng cao giá trị. Nông thôn hiện đại tạo môi trường sống, hạ tầng và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội. Chuyển đổi số cung cấp công cụ để nâng cao năng lực quản trị, kết nối thị trường và tổ chức sản xuất hiệu quả hơn.
Và ở trung tâm của tất cả những quá trình ấy là người nông dân.
Người nông dân phải được tạo điều kiện để tiếp cận tri thức, công nghệ và nguồn lực. Họ cần có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, được bảo đảm quyền lợi chính đáng và được hưởng thành quả tương xứng từ quá trình phát triển.
Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói” năm 2026: Những chủ trương lớn phải được cụ thể hóa bằng giải pháp thiết thực; những định hướng phát triển phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế; và người nông dân phải được tham gia vào quá trình kiến tạo tương lai của chính mình.
Từ hơn 1.180 câu hỏi, kiến nghị gửi về Diễn đàn, có thể nhận thấy một nhu cầu chung: Người nông dân mong muốn được sản xuất trong môi trường thuận lợi hơn, được tiếp cận các thành tựu khoa học công nghệ, có thị trường tiêu thụ ổn định và có cuộc sống ngày càng tốt đẹp.
Đó không chỉ là kỳ vọng về những chính sách hỗ trợ trước mắt, mà còn là mong muốn có được vị thế chủ động hơn trong nền kinh tế nông nghiệp đang chuyển đổi.
Hành trình ấy chắc chắn không dễ dàng. Những rào cản về nguồn lực, trình độ công nghệ, hạ tầng, tổ chức sản xuất và thị trường không thể được tháo gỡ chỉ trong một sớm một chiều.
Nhưng nếu quá trình hoạch định và thực thi chính sách tiếp tục lấy thực tiễn làm điểm xuất phát, lấy người nông dân làm trung tâm, đồng thời phát huy sức mạnh liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng, những mục tiêu phát triển sẽ có thêm nền tảng để trở thành hiện thực.
Từ những cánh đồng đang đổi mới phương thức canh tác, những hợp tác xã từng bước ứng dụng công nghệ, đến những vùng quê đang chuyển mình theo hướng xanh, văn minh và hiện đại, tương lai nông nghiệp Việt Nam sẽ được tạo dựng bằng những thay đổi cụ thể, bền bỉ từ cơ sở.
Và khi những tiếng nói từ đồng ruộng được lắng nghe, những khó khăn được tháo gỡ, những sáng kiến được khuyến khích và những cơ hội phát triển được mở rộng, người nông dân sẽ không chỉ là người thụ hưởng thành quả của quá trình chuyển đổi.
Họ chính là những người trực tiếp kiến tạo một nền nông nghiệp xanh, một nông thôn hiện đại và một tương lai phát triển bền vững cho đất nước trong kỷ nguyên số.
Hoàng Việt