
Hoàn thiện nền tảng pháp lý trong quản lý và phát triển giống
Ngày 13/11/2026, Trung tâm Phát triển Sâm Ngọc Linh và Dược liệu được Chi cục Kiểm lâm thành phố Đà Nẵng cấp Mã số cơ sở trồng số 42-26/A-DAN, với số lượng trồng tối đa 296.000 cây Sâm Ngọc Linh, phục vụ mục đích thương mại. Đây là một bước tiến trong quá trình hoàn thiện hệ thống quản lý hoạt động sản xuất, bảo tồn và phát triển nguồn giống của đơn vị.
Việc được cấp mã số cơ sở trồng không chỉ bổ sung cơ sở pháp lý cho hoạt động sản xuất mà còn tạo điều kiện để quản lý quy mô, thông tin và nguồn gốc cây trồng một cách rõ ràng hơn. Đối với một loại dược liệu có giá trị kinh tế và yêu cầu cao về điều kiện sinh trưởng như Sâm Ngọc Linh, việc xác lập thông tin cơ sở trồng có ý nghĩa thiết thực trong kiểm soát nguồn giống, phục vụ công tác quản lý và phát triển sản xuất.
Trên thực tế, bên cạnh mã số cơ sở trồng mới được cấp, Trung tâm đã xây dựng hệ thống hồ sơ pháp lý liên quan đến hoạt động bảo tồn, bảo hộ giống cây trồng và công bố lưu hành giống Sâm Ngọc Linh-QN. Đây là những căn cứ quan trọng cho quá trình duy trì nguồn gen, phát triển vật liệu giống và tổ chức cung ứng cây giống.
Cụ thể, ngày 19/02/2025, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Nam cấp Giấy chứng nhận Cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học số 73/QĐ-STNMT cho Trung tâm. Cơ sở bảo tồn đặt tại Trạm Dược liệu Trà Linh, có tổng diện tích 107.400 m², thực hiện nhiệm vụ lưu giữ giống cây trồng, bảo quản nguồn gen và mẫu vật di truyền.

Đối với công tác bảo hộ giống, Trung tâm là chủ sở hữu Bằng bảo hộ giống cây trồng số 98.VN.2017, do Cục Trồng trọt cấp ngày 06/11/2017 cho giống Sâm Ngọc Linh-QN, với thời hạn bảo hộ 20 năm. Hồ sơ này xác lập quyền sở hữu đối với giống cây trồng, đồng thời là cơ sở pháp lý quan trọng trong quá trình quản lý, khai thác và phát triển nguồn giống.
Bên cạnh đó, giống Sâm Ngọc Linh-QN đã được Trung tâm tự công bố lưu hành theo Bản tự công bố số 04/BTCB-TTPTS ngày 23/3/2023. Hồ sơ đi kèm quy trình canh tác, chăm sóc cây sâm dưới tán rừng và kết quả khảo nghiệm đạt tiêu chuẩn cơ sở theo Quyết định số 52/QĐ-TTPTS ngày 31/8/2021.
Như vậy, từ cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học, bằng bảo hộ giống cây trồng đến bản tự công bố lưu hành và mã số cơ sở trồng, Trung tâm đang từng bước hoàn thiện các điều kiện pháp lý phục vụ hoạt động bảo tồn, nhân giống và sản xuất thương mại.
Đây cũng là nền tảng cần thiết để nâng cao tính minh bạch trong quản lý nguồn giống, góp phần hạn chế những rủi ro liên quan đến nguồn gốc cây trồng trong quá trình mở rộng diện tích sản xuất. Đối với người dân và doanh nghiệp tham gia phát triển vùng nguyên liệu, việc lựa chọn cây giống từ những cơ sở có hồ sơ pháp lý rõ ràng là một trong những yếu tố quan trọng để chủ động hơn trong quá trình đầu tư và tổ chức sản xuất.
Cây giống có mã QR, thuận tiện truy xuất nguồn gốc
Song song với công tác bảo tồn và hoàn thiện hồ sơ pháp lý, Trung tâm Phát triển Sâm Ngọc Linh và Dược liệu tiếp tục sản xuất, cung ứng cây giống nhằm đáp ứng nhu cầu trồng mới và mở rộng vùng nguyên liệu của người dân, doanh nghiệp.
Theo Quyết định số 4078/QĐ-UBND ngày 10/9/2026 của UBND thành phố Đà Nẵng, đơn giá cây giống Sâm Ngọc Linh của Trung tâm được phê duyệt với hai mức theo độ tuổi. Trong đó, cây giống một năm tuổi có giá 134.000 đồng/cây; cây giống hai năm tuổi có giá 200.000 đồng/cây.
Việc công khai mức giá được phê duyệt góp phần cung cấp thêm thông tin cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu tiếp cận nguồn giống, đồng thời tạo cơ sở tham khảo trong việc tính toán chi phí đầu tư, xây dựng kế hoạch trồng và phát triển vùng nguyên liệu.
Một điểm đáng chú ý trong hoạt động cung ứng của Trung tâm là việc ứng dụng mã QR để quản lý và truy xuất nguồn gốc các lô cây giống xuất ra. Thông tin được tích hợp trên phần mềm quản lý và truy xuất nguồn gốc dược liệu, cho phép người mua tra cứu những dữ liệu liên quan đến lô giống.

Giải pháp này góp phần tăng cường khả năng kiểm soát thông tin trong quá trình phân phối, giúp người mua có thêm căn cứ nhận diện nguồn gốc cây giống thay vì chỉ dựa vào thông tin giới thiệu từ đơn vị cung ứng. Đồng thời, việc số hóa dữ liệu cũng hỗ trợ công tác quản lý, theo dõi các lô giống và nâng cao tính minh bạch trong chuỗi cung ứng.
Đối với Sâm Ngọc Linh, truy xuất nguồn gốc có ý nghĩa quan trọng bởi chất lượng vùng nguyên liệu không chỉ phụ thuộc vào điều kiện canh tác mà còn gắn liền với chất lượng và nguồn gốc vật liệu giống ban đầu. Khi thông tin về cây giống được quản lý rõ ràng, người trồng có thêm cơ sở để lựa chọn nguồn cung phù hợp, chủ động hơn trong quá trình xây dựng vườn trồng và theo dõi sản xuất.
Đặc biệt, trong quá trình phát triển các sản phẩm dược liệu có giá trị kinh tế, yêu cầu về tính minh bạch và khả năng truy xuất ngày càng trở thành một yếu tố đáng quan tâm. Việc kết hợp hồ sơ pháp lý về giống với công cụ quản lý bằng mã QR là hướng tiếp cận giúp hoạt động cung ứng cây giống từng bước gắn với yêu cầu quản lý hiện đại.
Tuy nhiên, để phát triển vùng trồng ổn định, nguồn giống có xuất xứ rõ ràng cần được đặt trong mối liên hệ với quy trình canh tác, điều kiện sinh trưởng, công tác chăm sóc và bảo tồn hệ sinh thái. Đây là những yếu tố có vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển Sâm Ngọc Linh lâu dài.
Với mã số cơ sở trồng vừa được cấp, cùng hệ thống hồ sơ bảo tồn, bảo hộ giống và công bố lưu hành đã được thiết lập, Trung tâm Phát triển Sâm Ngọc Linh và Dược liệu có thêm cơ sở để tổ chức hoạt động sản xuất, cung ứng cây giống một cách bài bản. Việc duy trì quản lý nguồn gen, kiểm soát nguồn giống và ứng dụng công nghệ truy xuất được kỳ vọng góp phần hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trong quá trình phát triển vùng nguyên liệu, hướng đến nâng cao giá trị kinh tế của Sâm Ngọc Linh gắn với bảo tồn nguồn tài nguyên dược liệu.