Kết nối lao động hồi hương, bổ sung nguồn lực cho nông nghiệp hiện đại

Lao động Việt Nam trở về từ nước ngoài mang theo vốn, kinh nghiệm và kỹ năng nghề nghiệp quý giá, song không ít người gặp khó khăn khi tìm kiếm việc làm phù hợp. Dự án do Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp với IOM triển khai kỳ vọng tháo gỡ điểm nghẽn này, góp phần đưa nguồn lực lao động hồi hương vào phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn.

Không để lãng phí nguồn nhân lực sau di cư

Sáng 17/11, tại Hà Nội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp với Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) tổ chức Hội thảo khởi động Dự án “Tăng cường các mô hình di cư hợp thức cho lao động di cư trong lĩnh vực nông nghiệp của Việt Nam thông qua hỗ trợ người lao động hồi hương trên nền tảng số, góp phần phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp tại Việt Nam”.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Vũ Ngọc Huyên, Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cho rằng người lao động Việt Nam sau thời gian làm việc ở nước ngoài không chỉ tích lũy được nguồn lực tài chính mà còn có thêm kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, phương pháp quản lý và tác phong công nghiệp hiện đại.

1794886878586-139526818090826662-3861863573718104273-931c60b7c277712d490cc4cd64058ec7-104255-603-132846-1794931026.webp
PGS.TS. Vũ Ngọc Huyên, Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: Hà Chi.

Đây là nguồn lực có ý nghĩa đối với quá trình chuyển đổi nền nông nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ số. Nếu được định hướng, kết nối và hỗ trợ phù hợp, lực lượng lao động hồi hương có thể đóng góp thiết thực vào quá trình hiện đại hóa sản xuất, phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, khả năng chuyển hóa những kinh nghiệm và kỹ năng tích lũy ở nước ngoài thành sinh kế bền vững tại quê nhà vẫn còn nhiều hạn chế.

Dẫn số liệu từ Khảo sát chuyên sâu lao động di cư năm 2025 của Cục Thống kê, với sự phối hợp kỹ thuật của IOM, bà Kendra Rinas, Trưởng Phái đoàn IOM tại Việt Nam, cho biết 72% lao động hồi hương được khảo sát đánh giá kiến thức và kỹ năng tích lũy ở nước ngoài rất hữu ích cho công việc hiện tại. Dù 91% từng tiếp cận thông tin hỗ trợ việc làm, chỉ 34% cho rằng những hỗ trợ này thực sự hiệu quả.

1794886882682-139526818090826662-3861863573718104273-06d0892202c0d0bdeda004b9b972b9c2-104425-478-132847-1794931026.webp
Bà Kendra Rinas, Trưởng Phái đoàn IOM tại Việt Nam, chia sẻ về thực trạng và những khó khăn trong quá trình tái hòa nhập của lao động hồi hương. Ảnh: Hà Chi.

Khoảng cách giữa nhu cầu và hiệu quả hỗ trợ cho thấy người lao động vẫn thiếu những cơ chế kết nối đồng bộ, từ tư vấn nghề nghiệp, đánh giá kỹ năng đến tiếp cận cơ hội việc làm và phát triển sinh kế sau khi trở về.

Theo ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong giai đoạn 3 năm trước năm 2025, Việt Nam có khoảng 412.000 lao động làm việc ở nước ngoài, trong đó 84% cư trú tại khu vực nông thôn.

Đáng chú ý, khoảng 35% lao động sau khi hồi hương chưa tìm được việc làm phù hợp. Một bộ phận người trẻ có mong muốn khởi nghiệp, đầu tư sản xuất tại quê nhà nhưng còn thiếu kiến thức quản trị, kỹ năng lập kế hoạch tài chính và kinh nghiệm tổ chức sản xuất. Vì vậy, nguồn vốn tích lũy sau thời gian làm việc ở nước ngoài có nguy cơ bị sử dụng kém hiệu quả, trong khi người lao động phải chuyển sang làm công việc trái ngành nghề hoặc tiếp tục tìm kiếm cơ hội việc làm ở nước ngoài.

Thực trạng này đặt ra yêu cầu cần có những giải pháp hỗ trợ toàn diện hơn, không chỉ giúp người lao động ổn định cuộc sống sau hồi hương mà còn tạo điều kiện để họ phát huy năng lực, kinh nghiệm vào phát triển kinh tế địa phương, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp.

Nền tảng số kết nối người lao động với cơ hội việc làm

Nhằm giải quyết những khoảng trống trong quá trình tái hòa nhập, dự án được Quỹ Phát triển IOM (IOMDF) tài trợ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ quản, Học viện Nông nghiệp Việt Nam trực tiếp thực hiện với sự hỗ trợ kỹ thuật của IOM. Dự án dự kiến thí điểm tại hai tỉnh Ninh Bình và Đồng Tháp trong giai đoạn 2026-2027.

Trình bày tổng quan dự án, ông Nguyễn Xuân Đài, đại diện Ban chuyên môn dự án, cho biết sáng kiến tập trung can thiệp ở cả hai giai đoạn trước và sau khi người lao động hồi hương. Trong đó, giai đoạn chuẩn bị trở về được xác định là thời điểm quan trọng để người lao động chủ động xây dựng kế hoạch nghề nghiệp, tài chính và ổn định tâm lý.

1794886885198-139526818090826662-3861863573718104273-a6990c302e94f36c41c16c583bb1515f-104149-604-132845-1794931026.webp
Hội thảo khởi động Dự án hỗ trợ lao động di cư trong lĩnh vực nông nghiệp hồi hương diễn ra sáng 17/11 tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Ảnh: Hà Chi.

Một trong những giải pháp trọng tâm là xây dựng nền tảng tài nguyên trực tuyến theo mô hình “một cửa”, cung cấp tập trung các thông tin cần thiết cho người lao động. Ngay cả khi còn ở nước ngoài, người lao động có thể tìm hiểu thị trường lao động trong nước, tự đánh giá kỹ năng, xây dựng kế hoạch tài chính và kết nối trước với các nhà tuyển dụng.

Sau khi trở về, người lao động tiếp tục được hỗ trợ thông qua mạng lưới tư vấn trực tiếp và trực tuyến. Dự án dự kiến thành lập nhóm làm việc liên ngành, đồng thời đào tạo 20 chuyên gia tư vấn tại Ninh Bình và Đồng Tháp nhằm hỗ trợ người lao động tiếp cận các dịch vụ phù hợp với nhu cầu thực tế.

Các nội dung tư vấn không chỉ giới hạn ở tìm kiếm việc làm mà còn mở rộng sang kỹ thuật sản xuất nông nghiệp, quản trị kinh doanh, khởi nghiệp, phát triển mô hình hợp tác xã, trang trại và tiếp cận các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ tâm lý - xã hội.

Đáng chú ý, dự án chú trọng yếu tố nhạy cảm giới, quan tâm đến những khó khăn riêng của lao động nữ khi trở về địa phương, nhất là trong tiếp cận vốn tín dụng, cơ hội việc làm và mạng lưới nghề nghiệp.

Theo bà Kendra Rinas, tái hòa nhập thành công không đơn thuần là việc người lao động trở về quê hương mà quan trọng hơn là tạo được cơ hội để họ tái thiết sinh kế, ứng dụng những kỹ năng đã tích lũy và gắn kết với cộng đồng.

Thông qua dự án, khoảng 700 lao động hồi hương tại Ninh Bình và Đồng Tháp dự kiến được tập huấn, tư vấn chuyên sâu trực tiếp và trực tuyến. Đồng thời, thông tin về các mô hình di cư hợp thức, cơ hội việc làm và hỗ trợ tái hòa nhập sẽ được lan tỏa tới hơn 10.600 người lao động và thành viên gia đình thông qua các kênh truyền thông đa nền tảng.

Liên kết doanh nghiệp, hợp tác xã để phát huy nguồn lực

Tại hội thảo, các đại biểu cho rằng nền tảng số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được kết nối với nhu cầu tuyển dụng, sản xuất và kinh doanh tại địa phương. Do đó, sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức sản xuất có vai trò quan trọng trong việc tạo đầu ra việc làm cho lao động hồi hương.

Ông Lê Đức Thịnh đề nghị dự án cần lấy kết quả kết nối việc làm, khả năng phát triển sinh kế và số mô hình khởi nghiệp thành công làm thước đo hiệu quả, thay vì chỉ tập trung vào số lượt truy cập nền tảng.

1794886875408-139526818090826662-3861863573718104273-62ab7692312ef84799bab2eeb3d35877-104514-596-132848-1794931026.webp
Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, trao đổi về giải pháp kết nối lao động hồi hương với doanh nghiệp, hợp tác xã. Ảnh: Hà Chi.

Theo ông Thịnh, quá trình khảo sát ban đầu cần xác định cụ thể trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, kinh nghiệm và nguyện vọng của từng lao động. Trên cơ sở đó, dự án có thể kết nối người lao động với các tổ chức sản xuất phù hợp như hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao và các trang trại.

Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cam kết đồng hành, chia sẻ dữ liệu và kết nối mạng lưới hợp tác xã, trang trại trên cả nước, góp phần mở rộng cơ hội việc làm và phát triển sinh kế cho người lao động.

Về phía Học viện Nông nghiệp Việt Nam, PGS.TS. Vũ Ngọc Huyên khẳng định nhà trường sẽ trực tiếp tiếp nhận, duy trì và nâng cấp nền tảng số sau khi dự án kết thúc. Đồng thời, Học viện định hướng kết nối nền tảng với mạng lưới doanh nghiệp đối tác, các chương trình khởi nghiệp quốc gia và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đức.

Việc hình thành mạng lưới kết nối này được kỳ vọng tạo ra vòng tuần hoàn nhân lực, trong đó người lao động có cơ hội tích lũy kiến thức, kinh nghiệm ở nước ngoài, trở về tham gia sản xuất, kinh doanh và đóng góp cho quê hương.

Dự án cũng góp phần cụ thể hóa Quyết định số 1538/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp hiện đại. Qua đó, từng bước chuyển hóa kinh nghiệm, kỹ năng và nguồn lực của lao động di cư thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững./.

Đăng ký đặt báo